Τι αναφέρει τουρκικό ΜΜΕ:
”Ο εθνικιστικός σύμμαχος της τουρκικής κυβέρνησης, το Κόμμα Εθνικιστικού Κινήματος (MHP), έχει εντείνει τις εκκλήσεις για στρατηγική ευθυγράμμιση μεταξύ Τουρκίας, Ρωσίας και Κίνας.
Η πρόταση αναδεικνύεται γρήγορα ως μια από τις πιο σημαντικές συζητήσεις για την εξωτερική πολιτική στους πολιτικούς κύκλους της Άγκυρας.
Η ανανεωμένη ώθηση, που προώθησε δημόσια ο ηγέτης του MHP, Ντεβλέτ Μπαχτσελί, στενός σύμμαχος του Προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, και ανώτερα στελέχη του κόμματος, υπερβαίνει τις ρητορικές αντιδυτικές τοποθετήσεις. Τώρα φαίνεται να συνδέεται με τις μακροπρόθεσμες στρατηγικές προσδοκίες του κόμματος για την κυβερνώσα συμμαχία ενόψει των εκλογών του 2028.
Η συζήτηση κλιμακώθηκε μετά την αποκάλυψη του αναπληρωτή προέδρου του MHP, Ιλιάς Τοπσακάλ, ότι ταξίδεψε στη Μόσχα τον Μάρτιο κατόπιν άμεσων οδηγιών του Μπαχτσελί για να προωθήσει την ιδέα μιας εταιρικής σχέσης Τουρκίας-Ρωσίας-Κίνας κατά τη διάρκεια συναντήσεων με Ρώσους πολιτικούς, γραφειοκράτες και διανοούμενους.
Σύμφωνα με τον Topsakal, το MHP δεν επιδιώκει υπουργικές θέσεις εντός του κυβερνώντος συνασπισμού, αλλά μάλλον «την υιοθέτηση ενός προγράμματος συνεργασίας με τη Ρωσία και την Κίνα» ως βασική πολιτική του προσδοκία ενόψει του 2028.
Οι πολιτικοί αναλυτές θεωρούν την πρόσφατη κίνηση του MHP ως μέρος των προετοιμασιών για τις εκλογές του 2028. Υποστηρίζουν ότι το κόμμα χάνει σταδιακά τη ζώνη πολιτικής άνεσης που διατηρούσε εδώ και χρόνια και έχει φέρει στο προσκήνιο τη συζήτηση για τη συμμαχία σε μια προσπάθεια να διατηρήσει την επιρροή του εντός του κυβερνώντος μπλοκ.
Ωστόσο, πηγές του MHP που μίλησαν στο Türkiye Today υπό τον όρο της ανωνυμίας απέρριψαν τους ισχυρισμούς ότι η πρωτοβουλία καθοδηγείται από εκλογικές ανησυχίες, υποστηρίζοντας ότι το κόμμα δεν έχει ανησυχίες για ψήφους ή εξουσία.
Αντίθετα, δήλωσαν ότι η πρόταση αποσκοπεί στην ενίσχυση της θέσης της Τουρκίας εν μέσω μεταβαλλόμενων παγκόσμιων δυναμικών και στην προστασία των προτεραιοτήτων ασφαλείας της χώρας.
Τι ακριβώς προτείνει το MHP;
Η πρόταση του MHP προβλέπει αυτό που οι αξιωματούχοι του κόμματος περιγράφουν ως ένα στρατηγικό ευρασιατικό πλαίσιο που θα συνδέει τους τουρκικούς, ρωσικούς και κινεζικούς θεσμούς.
Ο Topsakal δήλωσε ότι η ιδέα περιλαμβάνει τη δημιουργία «συνέργειας» μεταξύ οργανισμών όπως:
Οργανισμός Συνεργασίας της Σαγκάης (SCO),
Κοινοπολιτεία Ανεξάρτητων Κρατών (CIS),
Οργανισμός Συνθήκης Συλλογικής Ασφάλειας (CSTO),
Οργανισμός Τουρκικών Κρατών (OTS).
Η πρόταση απηχεί το εδώ και καιρό προωθούμενο πλαίσιο «Ευρυμένης Ευρασιατικής Συνεργασίας» του Ρώσου προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν και υποδηλώνει μια σημαντική εννοιολογική μετατόπιση στη στρατηγική σκέψη του MHP.
Ίσως το πιο αξιοσημείωτο είναι ότι ο Topsakal δήλωσε ότι η παραδοσιακή παντουρκιστική άποψη του κόμματος για τον μετασοβιετικό χώρο θεωρείται πλέον από το MHP ως «ρομαντική» και «μη σχετική πλέον», υποστηρίζοντας αντ’ αυτού τη «συνέργεια μεταξύ του ρωσικού και του τουρκικού κόσμου».
Ο Μπαχτσελί πρότεινε δημόσια για πρώτη φορά τον άξονα Τουρκίας-Ρωσίας-Κίνας τον Σεπτέμβριο του 2025, ζητώντας μια τέτοια ευθυγράμμιση ενάντια σε αυτό που περιέγραψε ως «κακό συνασπισμό» υπό την ηγεσία των ΗΠΑ-Ισραήλ.
Αργότερα επέκτεινε την ιδέα προτείνοντας ένα «Παγκόσμιο Συμβούλιο Ειρήνης» που θα περιλαμβάνει την Τουρκία, τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Ρωσία και την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ο Μπαχτσελί δήλωσε ότι η κλιμάκωση των εντάσεων έχει εντείνει τη συζήτηση για πιθανά σενάρια Τρίτου Παγκοσμίου Πολέμου και ζήτησε τη δημιουργία ενός νέου παγκόσμιου μηχανισμού ειρήνης.
«Υπό αυτές τις συνθήκες, προτείνουμε, κατόπιν αιτήματος του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες, οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ρωσία, η Κίνα, η Τουρκία και η Ευρωπαϊκή Ένωση να αναπτύξουν έναν νέο μηχανισμό στο πλαίσιο ενός «Παγκόσμιου Συμβουλίου Ειρήνης».
Πιστεύουμε ότι η Τουρκία θα μπορούσε επίσης να φιλοξενήσει μια τέτοια πρωτοβουλία», είπε.
Ο χρόνος της ανανεωμένης ώθησης έχει προσελκύσει αυξημένη προσοχή καθώς οι παγκόσμιες εντάσεις βαθαίνουν μετά τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή και την διευρυνόμενη αντιπαράθεση που περιλαμβάνει το Ιράν, τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ.
Αντιδράσεις της αντιπολίτευσης: «Από τους Τούρκους στον Περιντσέκ»
Η πρόταση προκάλεσε έντονη κριτική από στελέχη της αντιπολίτευσης, κυρίως από τον ηγέτη του κόμματος IYI, Μουσαβάτ Ντερβίσογλου.
«Η Τουρκία δεν θα είναι ούτε ο υπεργολάβος της Μόσχας, ούτε η αγορά του Πεκίνου, ούτε η δικαιολογία του Νετανιάχου για πόλεμο, ούτε το ταμπλό για εγχώριους τυχοδιώκτες», δήλωσε ο Ντερβίσογλου κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης της κοινοβουλευτικής του ομάδας.
Υποστήριξε ότι η Άγκυρα θα πρέπει να δώσει προτεραιότητα στην αντιμετώπιση των σοβαρών διμερών εμπορικών ελλειμμάτων της με τη Ρωσία και την Κίνα αντί να επιδιώκει νέες συμμαχίες με κυβερνήσεις που, όπως ισχυρίστηκε, έχουν ιστορικό εγκατάλειψης των εταίρων τους.
Απαντώντας άμεσα στο κάλεσμα του Μπαχτσελί, ο Ντερβίσογλου κατηγόρησε τον ηγέτη του MHP ότι εγκατέλειψε την ιδεολογική κληρονομιά του ιδρυτή του κόμματος, Αλπαρσλάν Τουρκές.
«Είθε ο Αλλάχ να γλιτώσει οποιονδήποτε από την αφόρητη ελαφρότητα του να μορφώνεται στο σχολείο του Αλπαρσλάν Τουρκές στα νιάτα του και να ασκεί πολιτική στα γηρατειά του, σύμφωνα με τις γραμμές του Ντογκού Περιντσέκ», είπε.
Ο Αλπαρσλάν Τουρκές ήταν ο ιδρυτικός ηγέτης του MHP, ηγετική φυσιογνωμία του εθνικιστικού κινήματος στην Τουρκία και μία από τις πιο σημαντικές προσωπικότητες στη σύγχρονη τουρκική πολιτική ιστορία.
Η παρατήρηση ήταν μια άμεση αναφορά στον βετεράνο Τούρκο πολιτικό Ντογκού Περιντσέκ, του οποίου η αντιδυτική ευρασιατική κοσμοθεωρία υποστηρίζει εδώ και καιρό τη στρατηγική ευθυγράμμιση με τη Ρωσία και την Κίνα.
Τα στελέχη του MHP απέρριψαν γρήγορα την κριτική του Ντερβίσογλου, υπερασπιζόμενοι τη θέση του Μπαχτσελί και υποστηρίζοντας ότι η γεωπολιτική προοπτική του κόμματος αντανακλά ρεαλισμό και όχι ιδεολογική παρέκκλιση.
Σε γραπτή δήλωση, ο Γενικός Γραμματέας του MHP, Ισμέτ Μπουγιούκαταμαν, δήλωσε ότι η κοσμοθεωρία του Μπαχτσελί πηγάζει από την «σωστή ανάγνωση της παγκόσμιας πραγματικότητας» και υποστήριξε ότι οι επικριτές δεν κατάφεραν να κατανοήσουν τους στρατηγικούς μετασχηματισμούς που βρίσκονται σε εξέλιξη στη διεθνή πολιτική.
Γιατί αυτό έχει σημασία
Το αν η πρόταση του MHP θα εξελιχθεί σε πραγματική πολιτική παραμένει αβέβαιο. Ωστόσο, η εξέλιξη είναι σημαντική για διάφορους λόγους.
Η σημασία της ανανεωμένης ώθησης του MHP έγκειται κυρίως στο χρονοδιάγραμμά της.
Η πρόταση έχει επανεμφανιστεί εν μέσω ενός από τα πιο ασταθή περιφερειακά περιβάλλοντα ασφάλειας εδώ και χρόνια: τις συνεχιζόμενες επιπτώσεις του πολέμου ΗΠΑ-Ισραήλ εναντίον του Ιράν, τις αποτυχημένες διπλωματικές προσπάθειες στο Ισλαμαμπάντ για την εξασφάλιση μιας ευρύτερης διευθέτησης και την αυξανόμενη στρατηγική συζήτηση σχετικά με την πιθανότητα μιας μελλοντικής άμεσης αντιπαράθεσης μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ.
Εντός των τουρκικών στρατηγικών κύκλων, ο πόλεμος έχει εντείνει τις μακροχρόνιες ανησυχίες ότι σε οποιαδήποτε υποθετική σύγκρουση Τουρκίας-Ισραήλ, η Ουάσιγκτον πιθανότατα θα τασσόταν στο πλευρό του Ισραήλ, μια πραγματικότητα που εγείρει νέα ερωτήματα σχετικά με την αξιοπιστία των δυτικών συμμαχιών της Τουρκίας και το περιθώριο στρατηγικών ελιγμών της.
Η συζήτηση εκτυλίσσεται επίσης εν μέσω ανανεωμένης αβεβαιότητας για το μέλλον της διατλαντικής αρχιτεκτονικής ασφαλείας μετά από επανειλημμένες δηλώσεις του Προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ που αμφισβητεί τη δέσμευση της Ουάσιγκτον στο ΝΑΤΟ και απειλεί να μειώσει ή να αποσύρει την υποστήριξη των ΗΠΑ προς τη συμμαχία.
Για πολλούς στην στρατηγική κοινότητα της Άγκυρας, μια τέτοια ρητορική έχει ενισχύσει τις ανησυχίες ότι η Τουρκία μπορεί να χρειαστεί να προετοιμαστεί για μια λιγότερο αξιόπιστη δυτική ομπρέλα ασφαλείας τα επόμενα χρόνια.
Σε αυτό το πλαίσιο, η έκκληση του MHP για βαθύτερη ευθυγράμμιση με τη Ρωσία και την Κίνα παρουσιάζεται όχι απλώς ως ιδεολογική ρητορική, αλλά ως απάντηση σε ένα μεταβαλλόμενο γεωπολιτικό περιβάλλον στο οποίο η Άγκυρα μπορεί να επιδιώξει να διαφοροποιήσει τις στρατηγικές της συνεργασίες και να αντισταθεί στην στρατηγική απομόνωση.”