Ο τελευταίος ενάς μήνας υπήρξε καθοριστικός για το πρόγραμμα αναβάθμισης των ελληνικών φρεγατών ΜΕΚΟ 200 ΗΝ. Ένα πρόγραμμα το οποίο έχει μεγάλη ιστορία με πολλές αλλαγές και σκέψεις. Ένα πρόγραμμα το οποίο από MLU (Mid-Life Upgrade) έφτασε να ορίζεται ως ELU (End-Life Upgrade) και για το λόγο αυτό το πολεμικό ναυτικό έκανε μια πιο προσεκτική διαχείριση των έτσι ώστε το πρόγραμμα να αποδώσει τα μέγιστα όσον αφορά το λόγο κόστος-απόδοσης της πλατφόρμας, έχοντας υπόψη τη μεγάλη ηλικία των πλοίων. Βέβαια, το κυρίως πρόγραμμα όπως θα δούμε και παρακάτω εδράζεται κυρίως στην αναβάθμιση των επιχειρησιακών συστημάτων των πλοίων αφήνοντας απ’ έξω τα καθεαυτά συστήματα λειτουργίας τους. Ευελπιστώντας, στην περιοδική και κατά περίπτωση συντήρησή τους.
Στο παρόν άρθρο θα αναλύσουμε όλες τις τελευταίες εξελίξεις που ουσιαστικά άνοιξαν τον δρόμο για την εκκίνηση του προγράμματος αναβάθμισης των φρεγατών ΜΕΚΟ 200 του πολεμικού ναυτικού. Με το πέρας του προγράμματος αυτού και με την σταδιακή ενίσχυση με νέες μονάδες, η Διοίκηση Φρεγατών μέχρι το τέλος της τρέχουσας δεκαετίας θα διαθέτει έναν ισχυρό στόλο 12 φρεγατών ικανών για επιχειρήσεις σε Αιγαίο και ανατολική Μεσόγειο για την υπεράσπιση των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων. Κάτι το οποίο όπως φαίνεται θα μας απασχολίσει αρκετά μέσα στο ερχόμενο καλοκαίρι.
Όπως είναι γνωστό η αναβάθμιση των ελληνικών ΜΕΚΟ 200 θα περιλαμβάνει κυρίως την αντικατάσταση παλαιών ηλεκτρονικών συστημάτων και κατά δεύτερον θα γίνει μερική αναβάθμιση της ισχύος των φρεγατών. Στις 8/4/2026 υπογράφτηκαν δύο συμβάσεις συνολικής αξίας 260 εκατομυρίων ευρώ με τις εταιρίες Thales Netherlands και SMAART Hellas για την αγορά και τοποθέτηση των κύριων ηλεκτρονικών συστημάτων του προγράμματος.
Ειδικότερα υπογέφτηκε η σύμβαση 002Β/26 ύψους 248,665,400 ευρώ με τη Thales Netherlands για την αγορά τεσσάρων ραντάρ NS110, τεσσάρων συστημάτων κατεύθυνσης/καταύγασης Stir 1.2 EO Mk2 και το σύστημα διαχείρισης μάχης CMS Tacticos 2. Παράλληλα υπογράφτηκε και η σύμβαση 001Β/26 ύψους 11,548,700 ευρώ με την ελληνική εταιρία SMAART Hellas η οποία ως θυγατρική της Thales θα αναλλάβει την εγκατάσταση και τον έλεγχο λειτουργίας των συστημάτων αυτών επί των φρεγατών. Παράλληλα μερικές ημέρες αργότερα ενημερώθηκε η Βουλή των ελλήνων για το ύψος 19,000,000 ευρώ που θα αποτελέσει την αμοιβή των ναυπηγείων Σκαραμαγκά για την τέλεση ολόκληρου του προγράμματος αναβάθμισης στις εγκαταστάσεις του. Επίσης, όπως είναι γνωστό όλες τις ναυπηγικές μελέτες θα αναλάβει η γνωστή ναυπηγική εταιρία HYDRUS.
ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ
Ο προγραμματισμός του πολεμικού ναυτικού αναφέρει ότι τα δύο υπάρχοντα ραντάρ του πλοίου, ήτοι το ραντάρ τριών διαστάσεων μικρής-μέσης εμβέλειας MW.08 το οποίο είναι τώρα τοποθετημένο στον κύριο ιστό του πλοίου ακριβώς πίσω και πάνω από τη γέφυρα και το ραντάρ δύο διαστάσεων μέσης-μεγάλης εμβέλειας DA.08 τοποθετημένο στον δεύτερο ιστό μπροστά από τις τσιμινιέρες και τα δύο κατασκευής της ολλανδικής Thales, θα αντικατασταθούν από ένα νέας τεχνολογίας ραντάρ 4D τεχνολογίας AESA με πομποδέκτες νιτριδίου του γαλλίου (GaN). Το NS110 είναι ένα 4D ραντάρ τεχνολογίας AESA που εκπέμπει στις ζώνες E/F και διαθέτει πολλαπλή δέσμη διπλού άξονα που επιτρέπει την ταυτόχρονη ανίχνευση μεγάλης ποικιλίας στόχων σε έναν μόνο τρόπο λειτουργίας. Οι δέσμες ανίχνευσης τοποθετούνται ταυτόχρονα σε ανύψωση καθώς και σε κατεύθυνση αζιμουθίου. Η μέγιστη θεωρητική εμβέλεια του νέου ραντάρ είναι 280 χιλιόμετρα για εναέριους στόχους και 80 χιλιόμετρα για στόχους επιφανείας. Η ταχύτητα περιστοφής της κεραίας είναι 30 rpm.Διαθέτει επίσης ενσωματωμένο ανακριτή και αναμεταδότη IFF με πρόβλεψη για προέκταση σε modes 5 και S. Τέλος έχει τη δυνατότητα να διαχειριστεί ταυτόχρονα πάνω από 1000 στόχους.
Το τρίτο σύστημα που πρόκειται να αντικατασταθεί είναι το σύστημα μάχης STACOS από την νεότερη έκδοση του συστήματος TACTICOS. Η νέα έκδοση του TACTICOS περιλαμβάνει εκτός των κλασικών αποστολών ενός πολεμικού πλοίου και ενσωματωμένες δυνατότητες για αποστολές αστυνόμευσης και θαλάσσιας ασφάλειας. Οι κονσόλες είναι οι πολλαπλών λειτουργιών Κονσόλα (MOC Mk 4), με μεγάλη (30 ιντσών) οθόνη υψηλής ανάλυσης. Οι ρόλοι και οι εργασίες χειριστή οργανώνονται σε επιλέξιμα προκαθορισμένα σύνολα εργασίας σε κάθε κονσόλα. Ένας κοινός χρήστης γραφικών Η «εμφάνιση και αίσθηση» της διεπαφής διατηρείται παντού. Ωστόσο, η ίδια η κονσόλα είναι προσαρμόσιμη (για παράδειγμα, μπορεί να δεχθεί διαφορετικούς συνδυασμούς από joysticks, trackballs ή διαδραστικά τύπου ποντικιού συσκευές), και μεμονωμένοι χρήστες μπορούν να δημιουργήσουν και να αποθηκεύσουν προτιμώμενες ρυθμίσεις. Η λειτουργία μιας οθόνης πραγματοποιείται με την ενσωμάτωση της έννοιας του «έξυπνου αυτοματισμού» στη διεπαφή χρήστη, έτσι ώστε να καθοδηγείται ο χειριστής σε κάθε μεμονωμένη εργασία. Στην οθόνη, το HMI προσανατολισμένο στη ροή εργασίας παρουσιάζει στον χειριστή μια περιοχή τακτικής εμφάνισης σχεδίου ετικέτας (TDA), μαζί με μια σειρά από παράθυρα σε πίνακα και αναπαραστάσεις «πίνακα εργαλείων». Παρουσιάζονται μόνο οι πληροφορίες που σχετίζονται με την εκάστοτε εργασία και ενσωματώνονται αυτόματα παραγόμενες προτάσεις ή προτροπές εκτέλεσης για να βοηθήσουν στη λήψη αποφάσεων και να μειώσουν τα χρονοδιαγράμματα λήψης αποφάσεων. Επιπλέον, το σύστημα HMI χρησιμοποιεί «έξυπνο αυτοματισμό» για να προβλέψει το λογικό επόμενο βήμα του χειριστή στην ακολουθία ροής εργασιών (για παράδειγμα, για να εμφανίσει δεδομένα σε μια συγκεκριμένη επαφή ή κομμάτι). Ο αυτοματισμός χρησιμεύει στη σημαντική μείωση του φόρτου εργασίας του χειριστή και στη συμπίεση των χρονοδιαγραμμάτων λήψης αποφάσεων.
Το τέταρτο σημείο αναβάθμισης είναι τα συστήματα ανθυποβρυχιακού πολέμου. Σύμφωνα με τα όσα έχουν γίνει γνωστά το πολεμικό ναυτικό προσανατολίζεται στην αντικατάσταση του σόναρ γάστρας από ένα νέας τεχνολογίας και την μερική αναβάθμιση του σόναρ DE1160 VDS μεταβλητού βάθους στην πρύμνη. Σύμφωνα με τις τελευταίες εξελίξεις έχει επιλεγεί το σόναρ Μ660 της Geospectrum Technologies Inc. Το συγκεκριμένο σόναρ είναι νέας γενιάς πολύ υψηλότερων επιδόσεων σε σύγκριση με το DE1160Β αλλά χαμηλότερων επιδόσεων σε σύγκριση με το κορυφαίο Kingklip Mk2 που φέρουν οι FDI HN και οι μελλοντικές Fremm IT. Παρ όλα αυτά είναι ένα πολύ αξιόλογο σύστημα το οποίο προφανώς χωράει και στο budget των 24 εκατομυρίων που έχει το θέσει το πολεμικό ναυτικό για την αναβάθμιση των συστημάτων ASW των φρεγατών. Το Μ660 προσφέρει την καλύτερη ισορροπία μεταξύ κόστους, επιδόσεων και modularity, αποτελώντας ιδιαίτερα ελκυστική επιλογή για ναυτικά που επιδιώκουν επιχειρησιακή αναβάθμιση χωρίς δυσανάλογη επένδυση σε σύγκριση με πάντα με το κορυφαίο Kingklip Mk2. Παρέχει δυναμική επιλογή κυματομορφής, real-time επαναπαραμετροποίηση και ευκολία εγακτάστασης και διασύνδεσης με υπάρχοντα συστήματα. Διαθέτει 360 μορφοτροπείς και εκπέμπει σε ευρύ φάσμα 4-15 kW. Είναι ενεργής/παθητικής λειτουργίας με κυματομορφές CW/FM/HFM και διαθέτει όλες τις λειτουργίες ενός νέας γενιάς σόναρ.
Το πέμπτο σημείο αναβάθμισης είναι οι επικοινωνίες των πλοίων και η εγκατάσταση ζεύξης δεδομένων Link 16. Από τις 16/4/2026 υπάρχει πρόσκληση ενδιαφέροντος για την αναβάθμιση των συστημάτων επικοινωνιών των πλοίων, ύψους 9,980,000 ευρώ. Αυτή συμπεριλαμβάνει την προμήθεια και εγκατάσταση τεσσάρων (4) νέων ΣΔΕ (Συστήματα Διαχείρισης Επικοινωνιών). Απεγκατάσταση/Εξάρμοση των υφιστάμενων παλαιών συστημάτων MCS-2002 και SEICAM στις 4 Φ/Γ τ. ΜΕΚΟ και Αντικατάσταση τους με έτερα σύγχρονης τεχνολογίας. Την προμήθεια και εγκατάσταση τεσσάρων (4) νέων συστημάτων PΑS. Απεγκατάσταση/Εξάρμοση των υφιστάμενων παλαιών συστημάτων PAS στις 4 Φ/Γ τ. ΜΕΚΟ και Αντικατάσταση τους με έτερα σύγχρονης τεχνολογίας. Και την προμήθεια και εγκατάσταση τεσσάρων (4) νέων συστημάτων Ψηφιακών Τηλεφωνικών Κέντρων. Απεγκατάσταση/Εξάρμοση των υφιστάμενων παλαιών Αναλογικών Τηλεφωνικών Κέντρων στις 4 Φ/Γ τ. ΜΕΚΟ και Αντικατάσταση τους με αντίστοιχα σύγχρονης τεχνολογίας που θα υποστηρίζουν IP τεχνολογία καθώς και η διασύνδεση των νέων τηλεφωνικών κέντρων με το νέο ΣΔΕ των πλοίων.
Το έκτο σημείο είναι η εγκατάσταση σε όλες τις φρεγάτες του αναβαθμισμένου συστήματος anti-UAV ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ. Το σύστημα είναι ήδη εγκατεστημένο σε δύο από τις τέσσερις φρεγάτες λόγω και της επιχειρησιακής ανάπτυξης των πλοίων αυτών στη ερυθρά θάλασσα στο πλαίσιο της αποστολής ASPIDES. Παράλληλα υπάρχει και η τοποθέτηση του συστήματα ESM SME-150 της SAAB σε όλα τα πλοία της κλάσης και η ενσωμάτωσής του σουηδικού συστήματος στο νέο CMS των πλοίων.
ΟΠΛΙΣΜΟΣ
Όσον αφορά τα οπλικά συστήματα θα υπάρξουν συγκεκριμένες επεμβάσεις οι οποίες θα αναβαθμίσουν τόσο την άμυνα όσο και την προβολή ισχύος των πλοίων. Η πρώτη καθοριστική επέμβαση είναι η αναβάθμιση του κύριου πυροβόλου Mk45 Mod 2 σε Mk45 Mod 2 CCS. Το πυροβόλο έδειξε την αξία του στην ερυθρά θάλασσα πετυχαίνοντας κατάρριψη πολύ δύσκολου στόχου χαμηλής διατομής.
Το πρότυπο Mod 2 CCS είναι μια αναβάθμιση μικρού σχετικά κόστους με την οποία στο παλαιό πυροβόλο Mod 2 απαλοίφονται προβλήματα υποστήριξης συγκεκριμένων υποσυστημάτων τα οποία δεν έχουν αλλάξει από τον αρχικό σχεδιασμό Mk 45 Mod 0 που παρουσιάστηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1970 και παράλληλα ψηφιοποιείται η λειτουργία του αναβαθμίζοντας τις επιδόσεις του κοντά στο πρότυπο Mod 4, χωρίς όμως τη νέα μακρύτερη κάννη των 62 διαμετρημάτων.
• Σύστημα ελέγχου Mk 45 Mod 4 με τροποποιημένο λογισμικό για τον έλεγχο του Mod 2.
• Το ψηφιακά ελεγχόμενο σύστημα μετάδοσης κίνησης και οι ανυψωτικοί κινητήρες Mk 45 Mod 4 τροποποιημένοι για τον έλεγχο της κάννης διαμετρήματος 54.
• Ψηφιακά ελεγχόμενο μηχανικό σύστημα ρύθμισης πυροσωλήνων Mk 45 Mod 4.
• Δυνατότητα αναγνώρισης πυρομαχικών που προσφέρει αυτόματο έλεγχο πυρομαχικών για να διασφαλιστεί η συμβατότητα βλήματος/προωθητικού και η συμβατότητα πυρομαχικών/όπλου για το πυροβόλο 5 ιντσών διαμετρήματος 54.
• Δυνατότητα αρχικοποίησης και πυροδότησης φυσιγγίων εκτεταμένης εμβέλειας σε επίπεδα ενέργειας Mk 45 Mod 2 με την προσθήκη της τροποποίησης του πυρομαχικού ρύθμισης εκτεταμένης εμβέλειας.
Το δεύτερο σημείο είναι η αντικατάσταση του δεύτερου CIWS Mk15 που βρίσκεται τοποθετημένο επάνω στο υπόστεγο του ελικοπτέρου από το ναυτικό πυροβόλο μέσου διαμετρήματος Sovraponte 76/62. Το Sovraponte 76/62 είναι ένα νέας γενιάς πυροβόλο βασίζεται στην ίδια κάννη των 76/62 του Super Rapid και διαθέτει ενσωματωμένο σύστημα αυτόματης επιλογής πυρομαχικών από το απόθεμα των 76 βλημάτων που φέρει. Έχει την ίδια ικανότητα βολής όλων των πυρομαχικών του Super Rapid με τον ίδιο ρυθμό βολής 120 β.α.λ. Επίσης έχει τη δυνατότητα βολής και των πυρομαχικών DART του συστήματος STRALES. Αυτό του δίνει την ικανότητα χρήσης ως CIWS. Ένα επίσης πολύ σημαντικό χαρακτηριστικό του είναι ότι τοποθετείται επάνω στο κατάστρωμα και δεν χρειάζεται διείσδυση λόγω του ότι όλα τα πυρομαχικά τοποθετούνται εντός του πύργου. Η κίνηση αυτή πρόκειται να ισχυροποιήσει τον οπλισμό των φρεγατών οι οποίες θα φέρουν δύο ναυτικά πυροβόλα χωρίς να μειωθεί η αντιβληματική προστασία τους.
Το τρίτο σημείο είναι η αγορά και εγκατάσταση στον κάθετο εκτοξευτή Mk48 αντιαεροπορικών βλημάτων RIM-162 ESSM Block 2. Αριθμός βλημάτων σύμφωνα με την Raytheon παραγγέλθηκε από την Ελλάδα μαζί με άλλες 10 χώρες στο πλαίσιο συγκεντρωτικής παραγγελίας αξίας 830 εκατομυρίων δολαρίων. Τα βλήματα αυτά θα πλαισιώσουν τα ήδη υπάρχοντα RIM-162 ESSM Block 1. Ο μάλλον μικρός αριθμός παραγγελθέντων βλημάτων προμηνύει την ταυτόχρονη εγκατάσταση των δύο εκδόσεων στους εκτοξευτές των πλοίων. Η κύρια διαφορά είναι ο ενεργός ερευνητής του RIM-162 ESSM Block 2 που επιτρέπει την αυτόνομη πρόσκτηση στόχου χωρίς να χρειάζεται καταύγαση από το πλοίο φορέα μετά την εκτόξευση και ως εκ τούτου την αντιμετώπιση συνθηκών κορεσμού.
Τέλος τα πλοία πρόκειται να εξοπλιστούν με τηλεχειριζόμενους πυργίσκους SHARK της General Robotics για την αντιμετώπιση ασύμετρων απειλών και UAV.
Εν κατακλείδι, το συγκεκριμένο πρόγραμμα αναβάθμισης των φρεγατών ΜΕΚΟ, στην παρούσα χρονική στιγμή και με δεδομένη την ηλικία των πλοίων φαίνεται σωστά σταθμισμένο από πλευράς κόστους-απόδοσης δίνοντας ένα γερό boost στις επισειρησιακές ικανότητες των πλοίων σε όλο το φάσμα που μπορεί να επεκταθεί στο μέλλον με την αντικατάσταση των πυραύλων RGM-84 Harpoon από νέας γενιάς, καλύτερων επιδόσεων. Παρ’ όλ’ αυτά δεν πρέπει να παραγνωρίζουμε δύο πολύ σημαντικά πράγματα. Το ένα είναι η δυσκολία του εγχειρήματος αφού αυτό θα γίνει με αυτεπιστασία από το πολεμικό ναυτικό το οποίο θα έχει και την ευθύνη ολοκλήρωσης του έργου. Και δεύτερον, τη σημαντικότητα επίλησης-αναβάθμισης-σωστής επισκευής/συντήρησης του ηλεκτρο-μηχανολογικού εξοπλισμού των πλοίων έτσι ώστε αυτά να είναι αξιόπλοα και σε πλήρη ετοιμότητα.