Διπλωματική απομόνωση για τη Λιβύη: Ιταλία και Τυνησία αμφισβητούν το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο και ενισχύουν την ελληνική θέση
Νέα δεδομένα διαμορφώνονται στην Ανατολική Μεσόγειο, καθώς η Λιβύη βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη όχι μόνο με την Ελλάδα και την Αίγυπτο, αλλά και με την Ιταλία και την Τυνησία, οι οποίες απορρίπτουν τις μονομερείς θαλάσσιες διεκδικήσεις της Τρίπολης που βασίζονται στο Τουρκολιβυκό Μνημόνιο.
Οι εξελίξεις αυτές ενισχύουν σημαντικά τη νομική και διπλωματική θέση της Αθήνας, η οποία επιδιώκει η διαφορά για την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών να οδηγηθεί στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης.
Η μονομερής λιβυκή ΑΟΖ προκάλεσε αλυσιδωτές αντιδράσεις
Η κρίση ξεκίνησε με τη ρηματική διακοίνωση της Λιβύης στον ΟΗΕ στις 27 Μαΐου 2025, μέσω της οποίας η κυβέρνηση της Τρίπολης επιχείρησε να καθορίσει μονομερώς τα εξωτερικά όρια της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ), βασιζόμενη στο Τουρκολιβυκό Μνημόνιο και σε ερμηνείες του Δικαίου της Θάλασσας που αμφισβητούνται από γειτονικά κράτη.
Η Ελλάδα απέρριψε εξαρχής τη συγκεκριμένη κίνηση, καθώς η λιβυκή χάραξη επιχειρεί να επεκτείνει τις τουρκικές διεκδικήσεις νοτίως της Κρήτης, αμφισβητώντας ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα και μεγάλο μέρος της ελληνικής υφαλοκρηπίδας.
Η Αθήνα απαντά με κινήσεις επί του πεδίου
Παράλληλα με τις διπλωματικές ενέργειες, η Αθήνα προχώρησε και σε ουσιαστικές κινήσεις επί του πεδίου.
Η κυβέρνηση χάραξε και αδειοδότησε τα δύο θαλάσσια οικόπεδα νοτίως της Κρήτης προς την Chevron, σε περιοχές που επικαλύπτουν σημαντικό τμήμα της θαλάσσιας ζώνης που η Λιβύη εμφανίζει ως δική της βάσει του Τουρκολιβυκού Μνημονίου.
Την ίδια στιγμή, τα υπόλοιπα ελληνικά οικόπεδα δυτικά και νοτιοδυτικά της Κρήτης ακολουθούν τη μέση γραμμή, σύμφωνα με το Δίκαιο της Θάλασσας, αναγνωρίζοντας πλήρη επήρεια στα ελληνικά νησιά.
Θετικό προηγούμενο για την Ελλάδα
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι στα θαλάσσια οικόπεδα που η ίδια η Λιβύη έχει παραχωρήσει για έρευνες σε ξένες ενεργειακές εταιρείες, έχει ουσιαστικά αποδεχθεί την ελληνική προσέγγιση της μέσης γραμμής.
Η εξέλιξη αυτή θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς δημιουργεί ένα θετικό νομικό και διπλωματικό προηγούμενο υπέρ της ελληνικής επιχειρηματολογίας.
Η Χάγη παραμένει ο βασικός στόχος της Αθήνας
Παρά τους δύο γύρους συνομιλιών που έχουν πραγματοποιηθεί με την κυβέρνηση της Τρίπολης, υπό την υφυπουργό Εξωτερικών Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου, καθώς και τις επαφές του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη με τον στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ στη Βεγγάζη, δεν διαφαίνεται προς το παρόν προοπτική διμερούς συμφωνίας.
Για τον λόγο αυτό, η Αθήνα θεωρεί προτεραιότητα τη σύνταξη συνυποσχετικού που θα επιτρέψει την παραπομπή της διαφοράς στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, όπου θα τεθεί αναπόφευκτα και το ζήτημα της νομιμότητας του ίδιου του Τουρκολιβυκού Μνημονίου.
Η Ιταλία απορρίπτει τις λιβυκές διεκδικήσεις
Σημαντική εξέλιξη αποτελεί και η παρέμβαση της Ιταλίας, η οποία στις 26 Μαΐου 2026 απέστειλε επιστολή στον ΟΗΕ, γνωστοποιώντας τη δική της ρηματική διακοίνωση προς τη Λιβύη.
Η Ρώμη υποστηρίζει ότι τα όρια της υφαλοκρηπίδας που προβάλλει η Τρίπολη παραβιάζουν τα κυριαρχικά δικαιώματα και τα συμφέροντα της Ιταλίας, επικαλούμενη την απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης του 1985 για την υπόθεση Λιβύης–Μάλτας.
Παράλληλα, καλεί τη Λιβύη να προχωρήσει σε διάλογο και διαπραγματεύσεις, στη βάση του Διεθνούς Δικαίου.
Η Τυνησία αμφισβητεί επίσης τη λιβυκή χάραξη
Ανάλογη στάση τηρεί και η Τυνησία, η οποία με ρηματική διακοίνωση της 19ης Απριλίου 2026 απορρίπτει τη μονομερή οριοθέτηση της Λιβύης.
Η Τύνιδα υποστηρίζει ότι οι λιβυκές διεκδικήσεις:
παραβιάζουν την απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης του 1982 για την υπόθεση Τυνησίας–Λιβύης,
δεν συνάδουν με τη συμφωνία εφαρμογής του 1988,
χαράσσουν αυθαίρετα τα πλευρικά όρια μεταξύ των δύο χωρών,
και επεκτείνουν μονομερώς τόσο τα εξωτερικά όρια της ΑΟΖ όσο και της συνορεύουσας ζώνης.
Η Τυνησία επισημαίνει ακόμη ότι δεν υπάρχει συμφωνία μεταξύ των δύο χωρών για την οριοθέτηση των χωρικών υδάτων, ενώ καλεί τη Λιβύη να προσέλθει σε ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.
Η ελληνική θέση ενισχύεται διεθνώς
Το γεγονός ότι τρεις χώρες της Μεσογείου –Ελλάδα, Ιταλία και Τυνησία– απορρίπτουν πλέον επίσημα τις μονομερείς θαλάσσιες διεκδικήσεις της Λιβύης, δημιουργεί ένα νέο διπλωματικό περιβάλλον στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η απομόνωση της λιβυκής επιχειρηματολογίας ενισχύει την ελληνική στρατηγική, η οποία βασίζεται στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και επιδιώκει την επίλυση της διαφοράς μέσω της Χάγης, θέτοντας παράλληλα υπό δικαστική κρίση και το ίδιο το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο.