Έχοντας φτάσει στο μέσο του 2026 είναι μιας πρώτης τάξεως ευκαιρία να κάνουμε μια ανασκόπηση των προγραμάτων του πολεμικού ναυτικού και που βρίσκονται αυτή τη στιγμή. Όπως είναι γνωστό, μετά την Πολεμική Αεροπορία το Πολεμικό Ναυτικό είναι ο δεύτερος κλάδος με τα περισσότερα και ακριβότερα συμβόλαια από τους τρεις. Και αυτό είναι απόλυτα λογικό αν αναλογιστεί κανείς την παλαιότητα του υφιστάμενου υλικού αλλά και τη ραγδαία ενίσχυση του αντίστοιχου τουρκικού στόλου. Το στοίχημα είναι μεγάλο, αφενός η πλειονότητα του στόλου χρήζει αναβάθμισης ή αντικατατάστασης και αφετέρου διότι το ύψος των κονδυλίων είναι πεπερασμένο και κλάσμα των αναγκών του κλάδου. Επίσης δεν πρέπει να μην λησμονήσουμε και τις ανάγκες των άλλων δύο κλάδων και ειδικά του Στρατού Ξηράς ο οποίος είναι διαχρονικά ο πιο «αδικημένος» σε σύγκριση με τους άλλους δύο.
Το τελευταίο διάστημα το κύριο ενδιαφέρον εδράζεται στην σταδιακή ενεργοποίηση του προγράμματος αναβάθμισης των φρεγατών ΜΕΚΟ 200 ΗΝ. Έτσι λοιπόν, μέχρι σήμερα έχουμε της υπογραφή της σύμβασης 002Β/26 ύψους 248.665.400 ευρώ με τη Thales Netherlands για την αγορά τεσσάρων ραντάρ NS110, τεσσάρων συστημάτων κατεύθυνσης/καταύγασης Stir 1.2 EO Mk2 και το σύστημα διαχείρισης μάχης CMS Tacticos 2 και την υπογραφή της σύμβασης 001Β/26 ύψους 11.548.700 ευρώ με την ελληνική εταιρία SMAART Hellas η οποία ως θυγατρική της Thales θα αναλάβει την εγκατάσταση και τον έλεγχο λειτουργίας των συστημάτων αυτών επί των φρεγατών. Πέραν αυτών, άλλες τέσσερις συμβάσεις βρίσκονται σε αναμονή για υπογραφή ώστε να ολοκληρωθεί η αναβάθμιση των φρεγατών.
Η πρώτη είναι η σύμβαση με τα ναυπηγεία Σκαραμαγκά ύψους 19.000.000 ευρώ για την οποία έχει ενημερωθεί η επιτροπή της Βουλής αλλά δεν έχει υπάρξει σύμβαση μέχρι σήμερα, η δεύτερη είναι η υπογραφή με την ισραηλινή εταιρία ELBIT ύψους 24.000.000 ευρώ για την αγορά τεσσάρων νέων σόναρ κύτους Μ660 της θυγατρικής της Geospectrum Technologies Inc. για την οποία ενημερώθηκε η επιτροπή της Βουλής στις 11/06/2026 και Τρίτη είναι η σύμβαση για τις ναυπηγικές και ηλεκτρομηχανολογικές μελέτες εγκατάστασης επάνω στο πλοίο από την μελετητική-ναυπηγική εταιρία Hydrous και η τέταρτη για την επιλογή και υπογραφή σύμβασης των νέων επικοινωνιών των πλοίοων ύψους 9.980.000 ευρώ. Επίσης, θα πρέπει να υπογραφτεί και η αγορά των νέων πυροβόλων Sovraponte από την ιταλική Leonardo που πρόκειται να αντικαταστήσουν τα πρυμναία Phalanx των φρεγατών καθώς και η αναβάθμιση των κύριων πυροβόλων Mk 45 Mod 0 σε Mk 45 Mod 2 CCS. Πέραν τούτων, τα πλοία θα περάσουν από πλήρη ηλεκτρομηχανολογικό έλεγχο και αποκατάσταση στις εγκαταστάσεις του ναυστάθμου Σαλαμίνας πριν μεταφερθούν στα ναυπηγεία Σκαραμαγκά για την ολοκλήρωση του προγράμματος εκσυγχρονισμού.
Ένα άλλο πρόγραμμα με έντονο ενδιαφέρον είναι η απόκτηση 2+2 ιταλικών φρεγατών τύπου Bergamini. Οι διαπραγματεύσεις με την ιταλική πλευρά έχουν τελειώσει και σύμφωνα με τον υπουργό, μνημόνιο κατανόησης πρόκειται να υπογραφεί στο αμέσως προσεχώς διάστημα. Τα πλοία που θα παραδοθούν στο ναυτικό είναι τα F590 Carlo Bergamini τύπου GP και F591 Virgilio Fasan. Τα πλοία πρόκειται να αποδεσμευθούν και να παραδοθούν στο πολεμικό ναυτικό το 2028 και 2029 αντίστοιχα ενώ οι ιταλοί έχουν κάνει γνωστό ότι η αποδέσμευση των πλοίων εξαρτάται και από την παράδοση νέων πλοίων στο ιταλικό ναυτικό. Αν και η ελληνική πλευρά επιθυμεί η Carlo Bergamini να λάβει το συρόμενο σόναρ που της λείπει δεν έχει γίνει γνωστό ακόμη σε ποια διαμόρφωση τα πλοία θα παραδοθούν και με ποιους φόρτους όπλων. Το μόνο σίγουρο είναι η αντικατάσταση των ιταλικών Otomat από τους Harpoon οι οποίοι βρίσκονται σε αυθονία στο ελληνικό οπλοστάσιο.
Η φρεγάτα «Κίμων» συνεχίζει το πρόγραμμα εξοικείωσης των στελεχών και συνεχούς εκπαίδευσης του πληρώματος στα νέα συστήματα και δυνατότητες του πλοίου. Ήδη το πλοίο ολοκλήρωσε την πρώτη του επιχειρησιακή αποστολή για την προστασία της Κύπρου από πιθανές επιθέσεις του Ιράν και των συμμάχων του με επιτυχία. Η δεύτερη φρεγάτα «Νέαρχος» βρίσκεται ήδη στο στάδιο των θαλάσσιων δοκιμών προκειμένου να είναι έτοιμη για παράδοση τον ερχόμενο Οκτώβριο, σύμφωνα με την αναθεωρημένη σύμβαση που υπογράφτηκε κατά την παραγγελία της τέταρτης φρεγάτας. Η δεύτερη φρεγάτα πρόκειται να παραδοθεί σε πλήρες Standard 2 στις 31/10/2026 στη Γαλλία. Ακολούθως η Τρίτη φρεγάτα πρόκειται να ξεκινήσει τις θαλάσσιες δοκιμές το επόμενο διάστημα και αναμένεται να παραδοθεί σε πλήρες Standard 2+ στις 30/4/2027. Οι πλήρεις ικανότητες Standard 2 και 2+ σημαίνει 32 ΑΑ πυραύλους Aster 30 Β1 έτοιμους για βολή και το σύστημα RAM εν πλήρη λειτουργία. Παράλληλα η «Κίμων» θα αναβαθμιστεί σε Standard 2 και 2+, στις 31/10/2027.
Όσον αφορά τα υποβρύχια, σε πρώτη προτεραιότητα βρίσκεται το πρόγραμμα αναβάθμισης μέσης ζωής των τεσσάρων υποβρυχίων Τ-214ΗΝ κλάσης Παπανικόλής. Αυτή τη στιγμή το πρόγραμμα βρίσκεται υπό διερεύνηση με την κατασκευάστρια εταιρία TKMS η οποία όπως φαίνεται θα είναι ο κύριος ανάδοχος του προγράμματος. Οι κύριες πτυχές του προγράμματος είναι κυρίως επεμβάσεις στα ηλεκτρονικά συστήματα των υποβρυχίων (Σύστημα διαχείρισης Μάχης, συστήματα σόνας, περισκόπια, επικοινωνίες) αλλά και επεμβάσεις σε καίρια συστήματα όπως επισκευή/αναβάθμιση κύριου ηλεκτροκινητήρα, σύστημα διαχειρισης μπαταριών κ.α. Αυτή την περίοδο το πρώτο υποβρύχιο της κλάσης περνάει τη «βαριά» συντήρηση στα ναυπηγεία Σκαραμαγκά όπου όλα τα συστήματα ανοίγονται και ελέγχονται και γίνονται οι κατάλληλες επισκευές/αντικαταστάσεις. Η υπογραφή του συμβολαίου αναβάθμισης θα δώσει στα υποβρύχια τουλάχιστον άλλα 15 χρόνια επιχειρησιακής ζωής με σοβαρές ικανότητες αντιμετώπισης των σύγχρονων και των μελλοντικών απειλών.
Υπό παράδοση βρίσκονται οι 44 τορπίλες DM2A4 οι οποίες πρόκειται να εξοπλίσουν τα Τ-214 του ναυτικού. Όμως οι καθηστερήσεις του προγράμματος δεν έχουν επιτρέψει την άσκηση της προαίρεσης για επιπλέον όπλα που θα επιτρέψουν τον πλήρη εφοδιασμό των τεσσάρων υποβρυχίων με σύγχρονες τορπίλες.
Το επόμενο μεγάλο πρόγραμμα είναι αυτό της απόκτησης τεσσάρων νέων υποβρυχίων. Είτε σε σχήμα 2+2 είτε σε 3+1, ανάλογα με το κόστος και τα διαθέσιμα κονδύλια. Οι κύριοι διεκδικητές του προγράμματος είναι κατά κύριο λόγο η γαλλική Naval Group με το Blacksword Barracuda και η γερμανική TKMS με το U-212 CD, καθώς και η νοτιοκορεάτικη Hanwha με το KSS-III Block 2. Κάθε σχεδίαση διαθέτει πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα τα οποία έχουν αναλυθεί σε βάθος από το Defencereview.gr και τον γράφοντα. Θα είναι μια δύσκολη μάχη μεταξύ των τριών αυτών σχεδιάσεων αλλά το πολεμικό ναυτικό και οι αξιωματικοί που χειρίζονται την υπόθεση γνωρίζουν καλύτερα από τον καθένα ποια σχεδίαση ταιριάζει στις επιχειρησιακές ανάγκες και θα μπορεί τις να καλύψει καλύτερα σε ένα μελλοντικό πεδίο όπου νέες τεχνολογίες και απειλές αναδύονται συνεχώς.
Όσον αφορά το αεροπορικό σκέλος του κλάδου, σε διαδικασία τελικών πτητικών δοκιμών βρίσκεται το πρώτο P-3HN. Μετά από δέκα και πλέον χρόνια αναβάθμισης το πρώτο αεροσκάφος ναυτικής συνεργασίας αναμένεται να παραδοθεί μέσα στο 2026 και σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία, ο σχεδιασμός προβλέπει ότι το σύνολο των εκσυγχρονισμένων αεροσκαφών θα έχει ενταχθεί επιχειρησιακά στο Πολεμικό Ναυτικό έως το 2027. Η παράδοση των αεροσκαφών θα αποδώσει μια σύγχρονη πλατφόρμα θαλάσσιας επιτήρησης και ανθυποβρυχιακού πολέμου μεγάλης διάρκειας αποστολής και μεγάλων αποστάσεων, ιδανικό για την ανατολική μεσόγειο. Από την άλλη τα τελευταία τέσσερα ανθυποβρυχιακά ελικόπτερα MH-60R είναι υπό παράδοση. Μόλις ολοκληρωθεί οι έξι νεότερες φρεγάτες του Πολεμικού ναυτικού θα διαθέτουν και από ένα υπερσύγχρονο ανθυποβρυχιακό ελικόπτερο. Τέλος η ενίσχυση των UAVs συνεχίζεται με την παράδοση των S-100 Camcopter και την πιθανή επέκταση της παραγγελίας κατά ένα σύστημα ακόμη ενώ από τη Βουλή πέρασε και το πρόγραμμα ύψους 71.000.000 ευρώ για την αγορά 10 συστημάτων V-bat τέσσερα εκ των οποίων θα ενισχύσουν το Πολεμικό Ναυτικό.
Τέλος, όσον αφορά τους φόρτους των πλοίων, δεν έγιναν σοβαρές αγορές, πλην της αγοράς 52 πυραύλων RIM-116D Block 2A. Μιας σύμβασης ύψους 74.000.000 που υπογράφτηκε στις 10/3/2026 και αφορά 52 πυράυλους για την ενίσχυση του αποθέματος των ΤΠΚ κλάσης Ρούσσεν.
Σύμφωνα λοιπόν με τα παραπάνω και τους σχεδιασμούς του ΥΠΕΘΑ. Εν έτει 2030 η δύναμη του Πολεμικού Ναυτικού θα έχει ως εξής:
Διοίκηση Φρεγατών: Τέσσερις φρεγάτες FDI HN Standard 2++, Δύο φρεγάτες κλάσης Bergamini, τέσσερις αναβαθμισμένες φρεγάτες MEKO 200 HN (UP) και τέσσερις φρεγάτες Standard UP σε δευτερεύοντα ρόλο κορβέτας με μειωμένες δυνατότητες. Καταλαβαίνει κανείς ότι η συγκεκριμένη σύνθεση απέχει πολύ από τις προσδοκίες για 12 φρεγάτες πρώτης γραμμής και 4-6 κορβέτες νέας γενιάς.
Αν σε περίπτωση δεν γίνει εφικτό να αποδεσμευθούν ακόμη δύο φρεγάτες από τα αποθέματα του ιταλικού ναυτικού τότε είναι μονόδρομος η ναυπήγηση δύο ακόμη φρεγατών είτε των γαλλικών FDI HN είτε των νεότερων Bergamini Evo. Επίσης, από τη στιγμή που η Ελλάδα συμμετέχει στο πρόγραμμα ανάπτυξης και σχεδίασης των MMPC στο στάδιο call 2 θα πρέπει να αποφασίσει εάν θα συμμετέχει και στο επόμενο στάδιο όπου θα είναι η ναυπήγηση των πλοίων. Μια τέτοια επιλογή θα εξασφαλίσει κατασκευαστικό και σχεδιαστικό έργο στην Ελλάδα και νέας γενιάς υψηλής μαχητικής ισχύος κορβέτες για το Πολεμικό Ναυτικό. Η απόφαση για την μετατροπή τεσσάρων φρεγατών Standard σε κορβέτες με μεωμένη σύνθεση πληρώματος και ικανοτήτων θεωρούμε ότι είναι μάλλον αδόκιμος και γι αυτό θα αναφερθούμε με ειδικό άρθρο-ανάλυση το επόμενο διάστημα.
Διοίκηση Υποβρυχίων: Η απομείωση της οροφής του στόλου των υποβρυχίων είναι γεγονός. Τα μόνα υποβρύχια που πραγματικά έχουν κάποιον επιχειρησιακό ρόλο είναι τα τέσσερα Τ-214 και το ένα Τ-209/1200 UP. Αν και αυτό παρ όλο τον εκσυγχρονισμό δεν παύει να είναι ένα υποβρύχιο μεγάλης ηλικίας. Επομένως μέχρι να βγει λευκός καπνός από το πρόγραμμα απόκτησης τεσσάρων νέων υποβρυχίων και την ολοκλήρωση της ναυπήγησης αυτών θεωρούμε ότι θα περάσουν τουλάχιστον 10 χρόνια. Επίσης τη συγκεκριμένη οροφή αναμένεται να επηρεάσει αρνητικά και το πρόγραμμα αναβάθμισης των υφιστάμενων Τ-214 όπου το κάθε υποβρύχιο θα μένει εκτός υπηρεσίας για ένα εύλογο χρονικό διάστημα.
Διοίκηση Ταχέων Σκαφών: εδώ τα πράγματα είναι ίσως λίγο καλύτερα από την άποψη ότι υπάρχει ένας ικανός αριθμός επτά σχετικά νέων σκαφών (κλάση Ρούσσεν) η οποία χρειάζεται όμως και αυτή να περάσει από πρόγραμμα αναβάθμισης μέσης ζωής για την αναβάθμιση των επιθετικών αλλά και των αμυντικών δυνατοτήτων των πλοίων. Από την άλλη η μεγάλη ηλικία των υπόλοιπων σκαφών, ακόμη και των αναβαθμισμένων Comb IIIa θα πρέπει να σημάνει σύντομα συναγερμό για την αναπλήρωση της οροφής του στόλου με νέες ναυπηγήσεις.
Τέλος να αναφέρουμε ότι είναι αδήριτη ανάγκη η κατά προτεραιότητα τοποθέτηση του συστήματος ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ σε όλα τα κύρια και βοηθητικά πλοία του στόλου πρώτης γραμμής. Η εξάπλωση των συστημάτων UAV, UUV και loiter munitions σε ένα κλειστό περιβάλλον όπως του Αιγαίου θα αποτελέσει θανάσιμη παγίδα για όποιο σκάφος δεν διαθέτει συστήματα αντιμετώπισής τους.