Αν και τα τελευταία έξι χρόνια έχει γίνει μια προσπάθεια για τον εκσυγχρονισμό των ελληνικών ενόπλων δυνάμεων αλλά και την ομαλή λειτουργία αρκετών υπαρχόντων συστημάτων, υπάρχουν πολλά ακόμη βήματα να γίνουν ώστε να ολοκληρωθεί αυτή η προσπάθεια. Ήδη μέσα στην τελευταία 10ετία, έχουν υπογραφτεί συμβάσεις κόστους άνω των 21 δις ευρώ με τον μεγαλύτερο όγκο των προγραμμάτων αυτών, άνω των 18 δις ευρώ, να έχει υπογραφεί μέσα στην τελευταία 6ετία. Όμως παρ’ όλο το μεγάλο ποσό που ήδη έχει υπογραφτεί, η δεκαετής υποχρηματοδότηση, η αύξηση του κόστους και η τεχνολογική απαξίωση υπαρχόντων συστημάτων δεν έχει βοηθήσει έτσι ώστε με τα χρήματα αυτά να καλυφθούν οι πολύ μεγάλες ανάγκες όλων των κλάδων. Ως εκ τούτου, υπάρχουν πολλές ανάγκες που θα πρέπει να καλυφθούν στο άμεσο μέλλον. Έτσι ώστε, να διατηρηθεί μια σχετική ισορροπία δυνάμεων και δυνατοτήτων με τον συνεχή και αυξανόμενο εκσυγχρονισμό των EΔ των γειτόνων.
Σύμφωνα με τα υπογεγραμμένα συμβόλαια που έχουν γίνει γνωστά, από τα 21 δις που έχουν διατεθεί μέχρι σήμερα, η μερίδα του λέοντος έχει πάει στην Πολεμική Αεροπορία με 62% των διατιθέμενων κονδυλίων, το 26% στο Πολεμικό Ναυτικό και μόλις 12% στο Στρατό Ξηράς. Επίσης έχει ήδη εγκριθεί η προμήθεια του αντιαεροπορικού/ αντιπυραυλικού θόλου, η προμήθεια τριών μεταγωγικών αεροσκαφών C-390 και η αναβάθμιση των F-16 Blk 50 συνολικού κόστους 4,6 δις ευρώ. Τρία προγράμματα τα οποία επίσης ανήκουν στην Πολεμική Αεροπορία. Όμως παρ’ όλο που η Ελλάδα είναι ένα αρχιπελαγικό κράτος και το πολεμικό ναυτικό και η αεροπορία παίζουν καίριο ρόλο στην προάσπιση και υπεράσπιση όλης της επικράτειας αλλά και των ελληνικών συμφερόντων, ο στρατός ξηράς είναι αυτός ο οποίος υπερασπίζεται ή ανακαταλαμβάνει το έδαφος και θεωρούμε ότι θα πρέπει να αυξηθεί κατακόρυφα η χρηματοδότηση του κλάδου για να μπορεί να επιτελεί το έργο του με αξιώσεις απέναντι σε υπέρτερες και καλύτερα εξοπλισμένες δυνάμεις. Επίσης δύο πολύ σημαντικοί παράγοντες που δυστυχώς δεν τυγχάνουν της πρέπουσας προσοχής είναι η επάρκεια πυρομαχικών και η εκπαίδευση έτσι ώστε, πρώτον τα οπλικά συστήματα να έχουν σύγχρονα πυρομαχικά σε επαρκείς ποσότητες και οι στρατεύσιμοι να αποκτούν πραγματικές δεξιότητες μάχης στο σύγχρονο περιβάλλον. Το δεύτερο προϋποθέτει μεταξύ άλλων και συγχώνευση στρατοπέδων. Κάτι το οποίο θα επιτύχει τρία πράγματα.
- Οικονομία κλίμακας.
- Καλύτερες συνθήκες διαβίωσης και ασφάλειας.
- Περισσότερο χρόνο εκπαίδευσης λόγω της καλύτερης κάλυψης των υπηρεσιών από τον μεγαλύτερο αριθμό στρατευσίμων.
ΠΟΛΕΜΙΚΗ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑ
Έχοντας μέχρι σήμερα εξασφαλίσει τα περισσότερα κονδύλια, έχει κάνει και τη μεγαλύτερη πρόοδο όσον αφορά τη σωστή λειτουργία των ιπτάμενων μέσων του και τον εκσυγχρονισμό του υλικού του. Όπως αναφέραμε και παραπάνω τρία ακόμη προγράμματα έχουν εγκριθεί και περιμένουν τη σειρά τους ύψους 4,6 δις ευρώ. Πέραν αυτών, καίριας σημασίας είναι η προμήθεια επίσης συστημάτων και όπλων που θα πλαισιώσουν την αγορά των νέων αεροσκαφών και τον εκσυγχρονισμό των παλαιότερων. Πυρομαχικών ακριβείας μεγάλης εμβέλειας που κάνουν χρήση των εξελιγμένων αισθητήρων των αεροσκαφών. Αναφερόμαστε σε πυραύλους, JASSM-ER, Rampage, AGM-88E AARGM, Harpoon, JSM, συλλογές πυρομαχικών όπως η Hammer, βόμβες SDB και βέβαια ατρακτιδίων σκόπευσης όπως το Sniper ATP και το Talios. Επίσης χρειάζονται περισσότεροι πύραυλοι Meteor για να εξοπλίσουν και τα υπό παραλαβή F-35 καθώς και AIM-120D για F-35 & F-16V. Και τούτο γιατί οι πλατφόρμες χωρίς τα σωστά όπλα είναι απλώς ιπτάμενα ραντάρ και όχι πραγματικοί πολλαπλασιαστές ισχύος.
Επίσης ένα καίριο πρόγραμμα είναι η εγκατάσταση νέου συστήματος αυτοπροστασίας στα F-16V που θα συνεργάζεται πλήρως με το νέο ραντάρ και τα υπόλοιπα ηλεκτρονικά του αεροσκάφους και ταυτόχρονα θα είναι σε θέση να αντιμετωπίσει τις μελλοντικές απειλές.
Θεωρούμε ότι η συντήρηση και η αναβάθμιση των αεροσκαφών έγκαιρης προειδοποίησης EMB-145 AEW&C είναι εκ των ουκ άνευ, και τούτο διότι πρώτον η αγορά νέων αεροσκαφών είναι εκτός ελληνικής πραγματικότητας και δεύτερον θα οδηγήσουν με μαθηματική ακρίβεια σε απαξίωση του συγκεκριμένου υπερπολύτιμου συστήματος και της μέχρι σήμερα επένδυσης σε χρήμα και εκπαίδευση.
Ένα τέταρτο πρόγραμμα είναι η ανάσταση του στόλου των μεταφορικών αεροσκαφών. Ήδη έχουν γίνει τιτάνιες προσπάθειες και αρκετά από τα καθηλωμένα C-130 και C-27 έχουν επιστρέψει πλήρως στα καθήκοντά τους. Η προμήθεια των τριών C-390 είναι ένα βήμα που θα προσδώσει μεγάλες δυνατότητες στην μεταφορική ικανότητα τη; Π.Α. αλλά επίσης θα μπορέσει να καλύψει με σχεδόν μηδαμινό κόστος μια πολυετή ανάγκη, αυτή του εναέριου ανεφοδιασμού. Πέραν τούτων, θεωρούμε και λόγω της μεγάλης ηλικίας των υπάρχοντων C-130, την καταρχάς επαναφορά σε πλήρη λειτουργία όλων των C-27 αλλά και την εφαρμογή ενός προγράμματος αναβάθμισης καίριο συστατικό. Όπως επίσης και της πιθανότητας αύξησης του στόλου κάτι το οποίο μπορεί να γίνει με μικρό κόστος με τα υπό απόσυρση αυστραλιανών αεροσκαφών και θα επιτρέψει την σταδιακή απόσυρση των παλαιών C-130.
ΠΟΛΕΜΙΚΟ ΝΑΥΤΙΚΟ
Αν και μέχρι σήμερα έχει δεχτεί τη δεύτερη μεγαλύτερη χρηματοδότηση και κάποια προγράμματα έχουν προχωρήσει. Ειδικά όσον αφορά το στόλο των κύριων μεγάλων μονάδων κρούσης. Λόγω του μεγάλου κόστους των προγραμμάτων αντικατάστασης μονάδων έχουν πολλά πράγματα να γίνουν ακόμη.
Όπως και στην Πολεμική Αεροπορία έτσι και στο Πολεμικό Ναυτικό χρειάζεται να υπογραφούν συμβάσεις για συμπλήρωση του οπλισμού των πλοίων. Συμβάσεις για επιπλέον πυραύλους EXOCET, ASTER 30, RAM, ESSM 2 και τορπίλες DM2A4, MU-90 και Mk54 για τα νέα ελικόπτερα.
Όσον αφορά τη Διοίκηση Φρεγατών, τα πράγματα είναι καλύτερα σε σύγκριση με τις άλλες διοικήσεις. Παραλαμβάνονται οι νέες FDI, περιμένουμε μέσα στο επόμενο διάστημα, την υπογραφή συμφωνίας απόκτησης 2+2 φρεγατών FREMM It και ξεκινάει και η αναβάθμιση των φρεγατών ΜΕΚΟ 200. Έτσι το 2030 το Π.Ν. θα διαθέτει 12 ετοιμοπόλεμες μονάδες κρούσης και θα βρίσκεται προς αντικατάσταση των τεσσάρων φρεγατών S με κάποια φρεγάτα ή κορβέτα.
Μετά τον εκσυγχρονισμό του υλικού της διοίκησης φρεγατών το επόμενο μεγάλο και θα λέγαμε πιο πιεστικό πρόγραμμα είναι αυτό της προμήθειας τεσσάρων νέων υποβρυχίων κόστους τουλάχιστον 5 δις ευρώ. Το πιεστικό της υπόθεσης είναι λόγω, πρώτον της γήρανσης των παλαιότερων ελληνικών υποβρυχίων αλλά και της μεγάλης διάρκειας ενός τέτοιου προγράμματος που από την υπογραφή της σύμβασης μέχρι της είσοδο σε υπηρεσία του πρώτου υποβρυχίου φτάνει ή και υπερβαίνει τα επτά έτη. Θεωρούμε ότι είναι το επόμενο μεγάλο πρόγραμμα του ναυτικού. Πριν όμως φτάσουμε σε αυτό θα πρέπει να έχει υπογραφεί η σύμβαση αναβάθμισης των τεσσάρων Τ-214. Μια σύμβαση κόστους περίπου 1,5 δις ευρώ. Επομένως η Διοίκηση Υποβρυχίων για τον εκσυγχρονισμό του υλικού της θα χρειαστεί κονδύλια 6,5-7 δις ευρώ μέσα στην επόμενη δεκαετία.
Ένα ακόμη πρόγραμμα που θα πρέπει να αποφασιστεί πριν τη έλευση της δεκαετίας είναι η αναβάθμιση των επτά ΤΠΚ τύπου S-Vita αλλά και η πιθανότητα απόκτησης επιπλέον πλοίων. Ήδη πολλές από τις Combattante έχουν ήδη παροπλιστεί ενώ και οι τέσσερις αναβαθμισμένες Combattante III, το 2030 θα υπερβαίνουν τα 50 έτη υπηρεσίας. Επομένως, εάν δεν γίνει παραγγελία νέων ΤΠΚ τα επόμενα χρόνια, μετά το 2030 η Διοίκηση Ταχέων Σκαφών θα απομείνει με τις επτά S-Vita.
Τέλος κάτι θα πρέπει να γίνει και με τις δυνατότητες ναρκοθηρίας του πολεμικού ναυτικού. Η πιο προσιτή λύση είναι η απόκτηση μεταχειρισμένων ναρκοθηρευτικών τύπου Hunt από το βρετανικό ναυτικό τα οποία έχουν περάσει από πρόγραμμα αναβάθμισης και είναι ακόμη σε υπηρεσία. Σε ένα κλειστό θαλάσσιο περιβάλλον η ναρκοθέτηση είναι πολύτιμη στρατηγική, όπως είδαμε και στα στενά του Ορμούζ. Οπότε οι δυνατότητες αποναρκοθέτησης του πολεμικού ναυτικού θα πρέπει να επεκταθούν πέραν των δύο εν ενεργεία πλοίων.
ΣΤΡΑΤΟΣ ΞΗΡΑΣ
Ο στρατός ξηράς έχει λάβει τα λιγότερα κονδύλια παρ’ όλο που διαθέτει τον μεγαλύτερο όγκο οπλικών συστημάτων. Οπότε όπως καταλαβαίνει κανείς είναι τεράστιες οι ανάγκες. Παράλληλα το κόστος νέας γενιάς συστημάτων πολλές φορές είναι απαγορευτικό για τις ελληνικές οικονομικές δυνατότητες.
Τα τελευταία χρόνια έχει γίνει μια τεράστια προσπάθεια για την παραγωγή εντός του στρατεύματος χαμηλού κόστους UAV για χρήση παρακολούθησης και στοχοποίησης στο πεδίο της μάχης σε επίπεδο διμοιρίας και λόχου κάτι το οποίο έλειπε από το σύγχρονο Έλληνα πεζικάριο, όπως και σύγχρονη στολή μάχης και παρελκόμενων τα οποία πρόκειται να αρχίσουν να μπαίνουν σε υπηρεσία μέσα από το πρόγραμμα «Σύγχρονος Μαχητής» στο οποίο συμμετέχουν ενεργά πολλές ελληνικές εταιρίες με σύγχρονα δικά τους προϊόντα.
Ένα από τα κύρια συστήματα του στρατού είναι το άρμα μάχης. Θεωρούμε ότι παρ’ ότι στο προσκήνιο έχουν έρθει νέου είδους απειλές, το άρμα θα συνεχίσει να προσφέρει τις υπηρεσίες του. Εξ άλλου όπως βλέπουμε όλες οι χώρες προβαίνουν στην αύξηση και εκσυγχρονισμό των αρμάτων τους με νέες παραγγελίες. Η Ελλάδα είναι από τις λίγες χώρες του ΝΑΤΟ που διαθέτει ένα αξιοσέβαστο αρματικό δυναμικό με 350 περίπου Leopard 2 και 500 περίπου Leopard 1A5. Την ώρα που άλλες χώρες επενδύουν δισεκατομμύρια ευρώ για την αναπλήρωση των αριθμών των τεθωρακισμένων τους δεν μπορεί εμείς να βγάζουμε εκτός υπηρεσίας υπερπολύτιμα άρματα. Γιατί σήμερα ένα νέο Leopard 2A7/A8 κοστίζει 25-30 εκατομμύρια ευρώ την ώρα που ο ελληνικός στρατός μπορεί με κλάσμα του κόστους να διαθέτει εφάμιλλα άρματα μάχης. Για να υπάρχει ένα μέτρο σύγκρισης, αν ο Ολλανδικός στρατός θελήσει να αποκτήσει σήμερα 350 νέα άρματα μάχης Leopard 2A7/Α8 θα του κοστίσει 8,75-10,5 δις ευρώ. Την ίδια ώρα εάν ο ελληνικός στρατός θελήσει να αναβαθμίσει στο ίδιο επίπεδο τα 350 Leopard 2A4/Α6 θα του κοστίσει μόλις 2,5-2,8 δις ευρώ. Βέβαια υπάρχουν και άλλες πολύ οικονομικότερες προτάσεις που θα προσφέρουν στα άρματα νέα ζωή και αξία με αντικατάσταση παλαιών μη υποστηριζόμενων συστημάτων και ένταξη σε δικτυοκεντρικό περιβάλλον. Αντίστοιχα και τα Leopard 1Α5, όχι μόνο δεν μπορεί κάποιος να πει ότι έχουν ξεπεραστεί αλλά ακόμη και τα μη αναβαθμισμένα άρματα του τύπου έχουν δείξει τις αρετές τους στα πεδία της Ουκρανίας και έχουν γίνει τα αγαπημένα άρματα, λόγω της μεγάλης ευκινησίας τους, της ευκολίας χρήσης και συντήρησης και της ευστοχίας τους. Με ένα πρόγραμμα αναβάθμισης τα άρματα αυτά θα μπορούν να προσφέρουν πολλά στις ελληνικές τεθωρακισμένες ταξιαρχίες για πολλά χρόνια ακόμη.
Και επειδή στο σύγχρονο πεδίο μάχης τα άρματα χρειάζονται προστασία, έτσι και οι τεθωρακισμένες και μηχανοκίνητες ταξιαρχίες χρειάζονται σύγχρονα μέσα που θα προσφέρουν ασφάλεια, ισχύ πυρός και ταχυκινησία ώστε να μπορούν να ακολουθούν τα άρματα μάχης στο πεδίο της μάχης. Υπάρχουν αρκετές σύγχρονες επιλογές στο τραπέζι. Καθεμιά με τα προτερήματα και μειονεκτήματα της. Όμως πιστεύουμε ότι σημαντική παράμετρος θα πρέπει να είναι και πόσα μεταχειρισμένα τεθωρακισμένα θα παραδοθούν μαζί με τα νέας κατασκευής. Και τούτο, διότι ένας αριθμός 200 νέων ΤΟΜΑ δεν είναι αρκετός να καλύψει τις τεράστιες ανάγκες οι οποίες είναι τουλάχιστον διπλάσιες σε αριθμό.
Όσον αφορά το πυροβολικό, η αγορά των PULS θα αναβαθμίσει την στρατηγική διάσταση του. Από κει και πέρα, θα πρέπει να γίνει μια συνολική αποτίμηση των συστημάτων, των αναγκών, των εξελίξεων στο όπλο και των διαθέσιμων επιλογών έτσι ώστε να παρθούν οι σωστές αποφάσεις. Πρώτον, θα πρέπει να προχωρήσει άμεσα ο εκσυγχρονισμός των RM-70, ένα πρόγραμμα που έχει εγκριθεί και θα αναβαθμίσει κάθετα τις δυνατότητες του συγκεκριμένου συστήματος. Δεύτερον, θα πρέπει να αποφασισθεί τι θα γίνει με τα M270A0 MLRS. Εάν οι Αμερικάνοι δεσμεύονται στην αποδέσμευση των PrsM με συγκεκριμένη παραγγελία από ελληνικής πλευράς ή εάν όχι, τα κονδύλια αυτά θα διατεθούν για την αγορά επιπλέον PULS και φόρτων με παράλληλη πώληση των MLRS σε συμμαχική χώρα.
Σε συνέχεια ακολουθεί και το τακτικό πυροβολικό όπου το ένα τρίτο περίπου αποτελείται από παλαιότερες εκδόσεις με ανεπαρκές βεληνεκές. Είτε αυτά τα συστήματα θα αναβαθμιστούν με μεγαλύτερο σωλήνα και παράλληλα νέα συστήματα διασύνδεσης και στοχοποίησης τα οποία επίσης θα πρέπει να προστεθούν σε όλες τις μονάδες του πυροβολικού. Είτε θα χρειαστεί κάποια στιγμή να αντικατασταθούν με νεότερες εκδόσεις από τα αποθέματα συμμαχικών χωρών. Μια άλλη λύση είναι και η αντικατάσταση από τροχοφόρα συστήματα. Αλλά και εκεί το κόστος είναι αρκετά υψηλό.
Στα επιθετικά ελικόπτερα, προχωράει η μερική αναβάθμιση των παλιών ΑΗ-64Α με εξαιρετικά αποτελέσματα. Η είδηση για διαθέσιμα μεταχειρισμένα AH-64D από τα αμερικάνικα αποθέματα είναι μια καλή λύση που θα δημιουργήσει ένα πλήρες ΤΕΕΠ ενώ με μια χαμηλού κόστους αναβάθμιση όπως με τα ΑΗ-64Α με παράλληλη αξιοποίηση των Spike NLOS θα δημιουργήσει δύο υψηλής τακτικής αξίας μονάδες επιθετικών ελικοπτέρων.
Πέραν τούτων θα πρέπει να συμπληρωθούν οι όποιες ελλείψεις σε πυρομαχικά με νέες παραγγελίες και ει δυνατόν για πυρομαχικά μεγαλύτερων δυνατοτήτων, όπως σύγχρονα βλήματα αρμάτων μάχης των 105 χιλ., σύγχρονα αντιαρματικά βλήματα, περιπλανόμενα πυρομαχικά, βλήματα πυροβολικού 155 χιλ., πύραυλοι μικρού, μεσαίου και μεγάλου βεληνεκούς για τα ΠΕΠ και άλλα.
Ανακεφαλαιώνοντας, πέραν των παραπάνω προτάσεων, θεωρούμε πέντε παράγοντες πολύ σημαντικούς. Ο πρώτος είναι, όλα τα συστήματα να ακολουθούνται από τις κατάλληλες FOS για την εύρυθμη λειτουργία τους. Ο δεύτερος είναι όλα τα συστήματα να διαθέτουν τα κατάλληλα πυρομαχικά σε φόρτους που θα καλύπτουν συγκεκριμένες μέρες αγώνα. Ο τρίτος είναι η δικτυοκεντρική σύνδεση όσων περισσότερων συστημάτων είναι εφικτό, Ο τέταρτος είναι η απόκτηση συστημάτων παρακολούθησης και στοχοποίησης σε ικανό αριθμό και παράλληλη ένταξή τους στο δικτυοκεντρικό περιβάλλον και πέμπτος είναι η απόκτηση συστημάτων ηλεκτρονικού πολέμου και για τους τρεις κλάδους των ενόπλων δυνάμεων.