Όπως έχουμε αναφέρει και στο παρελθόν, η γεωγραφική ιδιαιτερότητα της ελληνικής επικράτειας αποτελεί ένα δύσκολο επιχειρησιακό περιβάλλον. Γι’ αυτόν το λόγο, η συνδρομή όλων των κλάδων των ενόπλων δυνάμεων είναι επιβεβλημένη για την επίτευξη του αντικειμενικού σκοπού που δεν είναι άλλος από την νικηφόρα έκβαση του αγώνα ενάντια στον επιτιθέμενο. Αυτό έχει ως σκοπό την καταρχήν απόκρουση όλων των επιθετικών ενεργειών του αντιπάλου και εξαπόλυση αντεπίθεσης για την εκδίωξη του εχθρού σε δεύτερο χρόνο. Παρ’ όλο όμως που έχουμε να κάνουμε με ένα σύνθετο αντικείμενο λόγω αυτής της γεωγραφικής ιδιαιτερότητας, η γεωγραφία η ίδια και ο τρόπος που είναι κατανεμημένα τα χερσαία τμήματά της στο χάρτη, προσφέρουν ένα αξιόλογο γεωγραφικό αμυντικό σύστημα το οποίο με την κατάλληλη διαχείριση των στρατιωτικών πόρων μπορεί να αποτελέσει θανάσιμη παγίδα για τον επιτιθέμενο.
Την ανάλυση του πώς αυτό θα μπορούσε να γίνει εφικτό μπορείτε να την διαβάσετε ΕΔΩ. Στο παρόν άρθρο θα δούμε πώς οι εν εξελίξη αποφάσεις διαμορφώνουν το τοπίο αυτό σήμερα και στο άμεσο μέλλον βελτιστοποιώντας της αποτρεπτική ισχύ και ενισχύοντας τη δημιουργία άρνησης περιοχής ή καταστροφής του επιτιθέμενου. Στο επόμενο διάστημα θα μπουν στην εξίσωση νέα συστήματα τα οποία και θα βελτιώσουν πρώτον την επιτήρηση και στοχοποίηση και δεύτερον την προσβολή. Τα συστήματα αυτά είναι τα ισραηλινά ΠΕΠ PULS, οι φρεγάτες FDI HN, τα Spike NLOS καθώς και τα προς υπογραφή προγράμματα του Α/Α θόλου, της αναβάθμισης των RM-70 και η σταδιακή ενίσχυση με μη επανδρωμένα οχήματα (UAV, USV, UUV). Η απόκτηση των νέων πολλαπλών εκτοξευτών πυραύλων PULS και των Spike NLOS, η προοπτική εκσυγχρονισμού των πολλαπλών εκτοξευτών πυραύλων τύπου RM-70 και η ανάπτυξη της πολυεπίπεδης αντιαεροπορικής και αντιπυραυλικής «Ασπίδας του Αχιλλέα» δεν αποτελούν τρία ανεξάρτητα εξοπλιστικά προγράμματα. Αντίθετα, συνιστούν τα βασικά δομικά στοιχεία μιας νέας επιχειρησιακής φιλοσοφίας, η οποία μετατρέπει το Αιγαίο και τον Έβρο σε ένα ενιαίο, δικτυοκεντρικό σύστημα άρνησης περιοχής (Area Denial).
Δίκτυο επιτήρησης
Η εμπειρία των τελευταίων συγκρούσεων, από την Ουκρανία μέχρι τη Μέση Ανατολή, απέδειξε ότι η ισχύς πυρός από μόνη της δεν αρκεί. Εκείνος που αποκτά πλεονέκτημα δεν είναι απαραίτητα αυτός που διαθέτει περισσότερα πυροβόλα ή περισσότερες ρουκέτες ή γενικότερα οπλικά συστήματα, αλλά εκείνος που μπορεί να εντοπίσει πρώτος τον αντίπαλο, να μεταδώσει τα στοιχεία στοχοποίησης μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, να εκτελέσει προσβολή ακριβείας και να μετακινήσει τα μέσα του πριν δεχθεί πυρά αντιπυροβολικού ή προσβολή από αντίπαλα αεροσκάφη και περιπλανώμενα πυρομαχικά. Με άλλα λόγια, το σύγχρονο πεδίο μάχης δεν περιστρέφεται πλέον γύρω από ένα οπλικό σύστημα αλλά γύρω από τη λεγόμενη φονική αλυσίδα αγγλιστί kill chain: δηλαδή την αδιάκοπη πορεία συλλογής πληροφοριών, εντοπισμού στόχων, αναγνώρισης, στοχοποίησης, προσβολής και αξιολόγησης του αποτελέσματος. Και εδώ τα Μη Επανδρωμένα Αεροσκάφη, τα μέσα Ηλεκτρονικού Πολέμου και αποτύπωσης της Ηλεκτρονικής Διάταξης του πεδίου της μάχης, οι αισθητήρες και όλα τα σύγχρονα ηλεκτρονικά μέσα είναι αναγκαία.
Μέσα στα νέα συστήματα που θα βοηθήσουν στην επάυξησης της επιτήρησης σε αέρα και θάλασσα πρωτίστως αλλά και στεριά είναι τα ραντάρ των νέων φρεγάτων FDI HN, τα ραντάρ NS110 των αναβαθμισμένων ΜΕΚΟ 200 και των υπό προμήθεια φρεγατών FREMM It. Αυτά θα συνεργάζονται στο μέλλον με τα νέα ραντάρ έγκαιρης προειδοποίησης πολλαπλών χρήσεων EL/M 2084 του αντιαεροπορικού θόλου μέσα από το ενιαίο σύστημα διαχείρισης και συντονισμού που επίσης θα αποκτηθεί με τον θόλο του Αχιλλέα. Στο ρόλο στοχοποίησης θα συνδράμουν τα Orbiter του συστήματος Spike NLOS αλλά και νέα UAVs που όπως φαίνεται θα μπουν σε υπηρεσία τα επόμενα χρόνια. Εδώ είναι επιβεβλημένη ανάγκη οι Ταξιαρχίες και Μεραρχίες του Ελληνικού Στρατού να αποκτήσουν οργανικά μέσα αναγνώρισης και συλλογής πληροφοριών ενταγμένα σε Λόχους Αναγνώρισης καθώς και στις Μοίρες Πυροβολικού Μάχης.
Πυραυλικό πυροβολικό
Μέχρι σήμερα, η αποτελεσματικότητα του πυραυλικού πυροβολικού εξαρτιόταν σε μεγάλο βαθμό από την προϋπάρχουσα γνώση των στόχων ή από την παρατήρηση των προκεχωρημένων τμημάτων. Η διαδικασία αυτή απαιτούσε χρόνο, ενώ η μετάδοση των στοιχείων γινόταν μέσω πολλών διαδοχικών επιπέδων διοίκησης. Η νέα αρχιτεκτονική επιχειρήσεων αλλάζει ριζικά αυτή τη φιλοσοφία.
Σταθερά και κινητά ραντάρ επιτήρησης, ηλεκτροοπτικοί αισθητήρες, UAV διαφορετικών κατηγοριών, περιφερόμενα πυρομαχικά και μέσα ηλεκτρονικής επιτήρησης δημιουργούν ένα συνεχές πλέγμα συλλογής πληροφοριών. Τα δεδομένα αυτά διαβιβάζονται σχεδόν σε πραγματικό χρόνο στα Κέντρα Διεύθυνσης Πυρός, επιτρέποντας στους εκτοξευτές να αναλαμβάνουν αποστολή μέσα σε ελάχιστα λεπτά ή ακόμη και δευτερόλεπτα. Η στοχοποίηση παύει έτσι να αποτελεί απλή υποστηρικτική λειτουργία και μετατρέπεται στον βασικό πολλαπλασιαστή ισχύος ολόκληρου του πυροβολικού. Ο εκσυγχρονισμός των RM-70 συχνά υποβαθμίζεται στη δημόσια συζήτηση λόγω της απόκτησης των PULS. Ωστόσο, η πραγματική αξία του προγράμματος βρίσκεται ακριβώς στο ότι μετατρέπει ένα σύστημα της δεκαετίας του 1970 σε έναν σύγχρονο εκτοξευτή υποστήριξης των επιχειρήσεων. Οι νέες ρουκέτες αυξημένου βεληνεκούς επεκτείνουν τη ζώνη δράσης περίπου στα 40 χιλιόμετρα, ενώ η βελτίωση της ακρίβειας μειώνει δραστικά τον αριθμό των απαιτούμενων πυρομαχικών για την επίτευξη του ίδιου αποτελέσματος.
Έτσι, τα RM-70 εξακολουθούν να διατηρούν το βασικό τους πλεονέκτημα: την εκτόξευση μεγάλου όγκου πυρός μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα. Η διαφορά είναι ότι πλέον ο κορεσμός αυτός μπορεί να κατευθύνεται με πολύ μεγαλύτερη ακρίβεια σε πραγματικούς στόχους υψηλής αξίας και όχι απλώς σε προκαθορισμένες περιοχές. Σε επιχειρήσεις αντιπυροβολικού, στην εξουδετέρωση σημείων συγκέντρωσης ή στη δημιουργία φραγμών πυρός πριν από μια αποβατική ενέργεια, ο ρόλος τους παραμένει εξαιρετικά σημαντικός. Εάν τα RM-70 αναλαμβάνουν την τακτική διάσταση της μάχης, οι νέοι εκτοξευτές PULS μεταφέρουν το ελληνικό πυροβολικό σε εντελώς διαφορετικό επίπεδο. Για πρώτη φορά ο Στρατός Ξηράς αποκτά οργανική δυνατότητα προσβολής στόχων από τα 35 έως και τα 300 χιλιόμετρα με πυρομαχικά υψηλής ακρίβειας και διαφορετικών κατηγοριών. Η ύπαρξη κατευθυνόμενων ρουκετών Accular, των πυραύλων EXTRA και των Predator Hawk σημαίνει ότι η επιλογή του πυρομαχικού προσαρμόζεται στον στόχο και όχι το αντίστροφο. Αυτό μεταβάλλει πλήρως τον επιχειρησιακό σχεδιασμό. Κέντρα διοίκησης, συγκεντρώσεις στρατευμάτων, αποθήκες καυσίμων, γέφυρες, αντιαεροπορικά συστήματα, θέσεις πυροβολικού, αεροδρόμια διασποράς και κρίσιμες υποδομές μπορούν να αποτελέσουν στόχους ήδη από τα πρώτα λεπτά μιας σύγκρουσης.
Το PULS έχει σχεδιαστεί για να μεγιστοποιεί την απόκριση με βέλτιστη ευελιξία πυρός, χωρίς την ανάγκη ειδικών τροποποιήσεων στο σύστημα. Μια τυπική αποστολή βολής μπορεί να εκτελεστεί σε λιγότερο από ένα λεπτό από την έναρξή της. Ο εκτοξευτής διαθέτει δύο κάλαθους ρουκετών όπου μπορούν να τοποθετηθούν διαφορετικού διαμετρήματος ρουκέτες και είναι τοποθετημένος στο πίσω μέρος ενός υψηλής ευκινησίας φορτηγού οχήματος. Οι ρουκέτες είναι παλεταρισμένες σε ειδικά PODS (καλάθους) και ο εκτοξευτής μπορεί να φέρει μέχει δύο PODS:
- 2×18 ρουκέτες Accular των 122 χιλ. με εμβέλεια 35 χλμ, με πολεμική κεφαλή 20 κιλών.
- 2×10 ρουκέτες Accular των 160 χιλ. με εμβέλεια 40 χλμ, με πολεμική κεφαλή 35 κιλών.
- 2×4 ρουκέτες EXTRA των 306 χιλ. με εμβέλεια 150 χλμ, με κεφαλή 120 κιλών είτε ελεγχόμενης θραυσματοποίησης είτε διείσδυσης.
- 2×2 ρουκέτες Predator Hawk των 370 χιλ. με εμβέλεια 300 χλμ με ενιαία κεφαλή των 140 κιλών.
- Είτε συνδυασμό των παραπάνω
Έτσι το PULS έχει τη δυνατότητα να εμπλέξει στόχους θαλάσσης σε εμβέλειες μέχρι 40 χιλιόμετρα με τις ρουκέτες Accular. Η Accular των 122 χιλιοστών φέρει κεφαλή 20 κιλών ενώ εκείνη τω 160 χιλιοστών φέρει κεφαλή 35 κιλών. Η καθοδήγηση γίνεται με GPS επιτυγχάνοντας κυκλικό σφάλμα από το στόχο μικρότερων των 10 μέτρων. Το πρώτο σύστημα το οποίο έχει αρχίσει να μπαίνει στις τάξεις του στρατού ξηράς είναι τα σύγχρονα αντι-αρματικά συστήματα SPIKE NLOS που αγοράστηκαν από την ισραηλινή Rafael. Τα συγκεκριμένα συστήματα έχουν τη δυνατότητα πλήγματος ακριβείας σε πολύ μεγάλες αποστάσεις η οποία στην τελευταία έκδοση του βλήματος φτάνει τα 50 χιλιόμετρα σύμφωνα με την κατασκευάστρια εταιρία. Το βλήμα είναι σε θέση να πλήξει στόχους σε ξηρά και θάλασσα και αν και δεν έχει τη δυνατότητα να βυθίσει μια μεγάλη ναυτική μονάδα. Εντούτoις, μπορεί να τη θέσει εκτός με προσβολή του ραντάρ, της γέφυρας ή του κέντρου επιχειρήσεων. Ο στρατός ξηράς πρόκεται να παραλάβει 17 συστήματα Spike NLOS όπου το κάθε σύστημα αποτελείται από δύο μονάδες πυρός και ένα αερόχημα αναγνώρισης / στοχοποίησης Orbiter. Όπως έχει γίνει γνωστό τα συστήματα αυτά θα διανεμηθούν σε μονάδες ΛΑΤ στον Έβρο και τα νησιά του ανατολικού Αιγαίου δίνοντας τη δυνατότητα στις μονάδες αυτές πληγμάτων πέραν του ορίζοντα. Επίσης η αναβάθμιση των ΑΗ-64Α+ με νέα ηλεκτροπτικά συστήματα σε συνδυασμό με τη δυνατότητα μεταφοράς και βολής του Spike NLOS θα δίνει μια δεύτερη διάσταση χρήσης του συγνεκριμένου όπλου.
Αντιαεροπορικός Θόλος
Τα συστήματα που πρόκειται να αποκτηθούν σε πρώτη φάση είναι ο BARAK MX και τα SPYDER AiO, ενώ σε δεύτερο χρόνο θα αποκτηθούν πυροβολαρχίες του David’s Sling για αντιβαλλιστική προστασία. Σκοπός είναι να αντικαταστήσουν τις πυροβολαρχίες μέσης εμβέλειας I-Hawk PIII και τα αυτοκινούμενα συστήματα Osa AKM και Tor M1 καθώς και τους S-300. Τόσο τα I-Hawk PIII και τα Osa AKM είναι παλαιά συστήματα με μεγάλες απαιτήσεις επάνδρωσης ενώ για τα TOR M1 και S-300 είναι άγνωστο για πόσο ακόμη θα μπορούν να υποστηρίζονται από τον ελληνικό στρατό λόγω του ρωσο-ουκρανικού πολέμου. παρ’ όλ’ αυτά το μεγάλο απόθεμα πυραύλων των I-Hawk PIII και η εμπειρία έχει δείξει ότι ακόμη και αυτό το σύστημα με κατάλληλη διασύνδεση μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε δευτερεύοντα ρόλο κατά στόχων μικρότερης αξίας όπως UAV, Loitering munitions κ.α. όπου τα μεγαλύτερα και ακριβότερα συστήματα συστήματα θα πρέπει να κρατήσουν το απόθεμα βλημάτων τους για πιο εξελιγμένες και σύνθετες απειλές (βαλλιστικοί πύραυλοι, πύραυλοι κρουζ κ.α.).
Μια πυροβολαρχία Barak αποτελείται από ένα σύστημα διοίκησης και ελέγχου, ραντάρ παρακολούθησης και κινητών εκτοξευτών. Όταν συνδυάζεται με ένα σύγχρονο σύστημα αεράμυνας και ραντάρ παρακολούθησης πολλαπλών λειτουργιών και καθοδήγησης, το Barak ΜΧ επιτρέπει τη δυνατότητα ταυτόχρονης εμπλοκής πολλαπλών στόχων κατά τη διάρκεια επιθέσεων κορεσμού. Οι πύραυλοι Barak εκτοξεύονται κάθετα από το TEL (Transporter Erector Launcher) και παρέχουν κάλυψη 360 μοιρών. Η μονάδα εκτόξευσης αποτελείται από οκτώ πύραλους έτοιμους για βολή. Και οι οκτώ πύραυλοι μπορούν να εκτοξευθούν σε λιγότερο από 20 δευτερόλεπτα. Επίσης, ο κάθε εκτοξευτής έχει τη δυνατότητα να φέρει οποιονδήποτε συνδυασμό πυραύλων BARAK επεκτείνοντας τη διαθεσιμότητα και τον πλουραλισμό λύσεων 35-150 χλμ για τον διοικητή της μονάδας.
Το SPYDER AiO (All in One) είναι ένα πλήρως ευέλικτο και αυτόνομο μέσο αεράμυνας το οποίο αναπτύχθηκε για να καλύψει τις κρίσιμες επιχειρησιακές ανάγκες του σύγχρονου πεδίου μάχης, ικανό για γρήγορη ανάπτυξη μέσα σε λίγα λεπτά, σε δύσκολα εδάφη και με σύντομους χρόνους αντίδρασης. Το AiO παρέχει αξιόπιστη αεράμυνα με ελαχιστοποιημένο αποτύπωμα υλικοτεχνικής υποστήριξης. Οι δυνατότητες του συστήματος είναι προσβολή εναέριας απειλής σε εμβέλεια 1-40χλμ και υψόμετρο 20μ – 12χλμ. Μπορεί να εμπλέξει ταυτόχρονα τέσσερις στόχους και χρειάζεται τρία λεπτά να μεταβεί από λειτουργία κίνησης σε λειτουργία εκτόξευσης πυραύλου.
Η μονάδα εκτοξευτή του πυραυλικού συστήματος αεράμυνας David’s Sling αποτελείται από έναν εκτοξευτή Transporter Erector Launcher (TEL) τοποθετημένο σε ένα ρυμουλκούμενο δύο αξόνων. Το TEL είναι εξοπλισμένο με πολλαπλά κάνιστρα πυραύλων και συνήθως φέρουν 6 έως 12 πυραύλους αναχαίτισης Stunner. Κάθε βλήμα αποθηκεύεται και εκτοξεύεται κατακόρυφα από το ατομικό του κάνιστρο, μειώνοντας τον χρόνο προετοιμασίας που απαιτείται για την εκτόξευση και βελτιώνοντας τον χρόνο απόκρισης του συστήματος. Κάθε πυροβολαρχία μπορεί να υποστηρίξει έναν αριθμό εκτοξευτών. Σίγουρα μέχρι τέσσερις που είναι και το φινλανδικό σύστημα, επομένως σίγουρα μέχρι 48 βλήματα Stunner έτοιμα για εκτόξευση. Το Stunner είναι ένα βλήμα τεχνολογίας hit to kill. H εμβέλεια αναχαίτησης αν και αναφέρεται 300 χιλιόμετρα μάλλον αναφέρεται στο βεληνεκές των βαλλιστικών πυραύλων, οπότε θα θεωρίσουμε η πραγματική μέγιστη εμβέλεια είναι απόρρητη.
Η είσοδος σε υπηρεσία όλων των παραπάνω συστημάτων θα αναβαθμίσει την υπάρχουσα αμυντική ικανότητα και θα δημιουργήσει μια ζώνη άρνησης περιοχής σε αέρα και θάλασσα για ολόκληρο το Αιγαίο. Όμως ακόμη είμαστε στην αρχή και έχουν να γίνουν ακόμη πολλά βήματα την ώρα που τα συστήματα στο θέατρο επιχειρήσεων αλλάζουν δημιουργώντας νέα δεδομένα μετασχηματίζοντας και το δόγμα επιχειρήσεων του μέλλοντος.