parapolitika
Η Κυπριακή Δημοκρατία εξακολουθεί να αποτελεί το μεγαλύτερο εμπόδιο στα σχέδια της Άγκυρας για αναβάθμιση της Τελωνειακής Ένωσης με την Ευρωπαϊκή Ένωση, προκαλώντας έντονη δυσαρέσκεια στην τουρκική κυβέρνηση. Παρά τις προσπάθειες της Άγκυρας να εμφανίσει τις σχέσεις με τις Βρυξέλλες ως βελτιωμένες, η πραγματικότητα παραμένει αμετάβλητη: χωρίς τη συναίνεση της Λευκωσίας, καμία ουσιαστική πρόοδος δεν μπορεί να υπάρξει.
Το ζήτημα βρέθηκε στο επίκεντρο των επαφών που είχε στην Άγκυρα η τριμελής ευρωπαϊκή αντιπροσωπεία, με την τουρκική πλευρά να διαπιστώνει για ακόμη μία φορά ότι οι αντιρρήσεις της ελληνοκυπριακής πλευράς παραμένουν ισχυρές και αδιαπραγμάτευτες.
Ο Φιντάν παραδέχθηκε το αδιέξοδο
Ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας, Χακάν Φιντάν, επιχείρησε να παρουσιάσει μια πιο αισιόδοξη εικόνα για τις ευρωτουρκικές σχέσεις, υποστηρίζοντας ότι υπάρχει πλέον ένα πιο εποικοδομητικό κλίμα μεταξύ των δύο πλευρών.
Ωστόσο, αναγκάστηκε να παραδεχθεί δημόσια ότι η αναβάθμιση της Τελωνειακής Ένωσης παραμένει «παγωμένη» εξαιτίας των αντιρρήσεων της ελληνοκυπριακής πλευράς.
Όπως δήλωσε χαρακτηριστικά, υπάρχει ισχυρή βούληση τόσο από την Τουρκία όσο και από την Ευρωπαϊκή Ένωση να προχωρήσει η διαδικασία, όμως το κυπριακό μπλόκο εξακολουθεί να εμποδίζει κάθε εξέλιξη.
Η επίσκεψη της Κάγια Κάλας προκάλεσε αντιδράσεις
Η επίσκεψη της Ύπατης Εκπροσώπου της ΕΕ για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Ασφάλειας, Κάγια Κάλας, στην Άγκυρα άνοιξε νέο κύκλο συζητήσεων σχετικά με τη στάση των Βρυξελλών απέναντι στην Τουρκία.
Κατά τις συνομιλίες της με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, η Ευρωπαία αξιωματούχος χαρακτήρισε την Τουρκία «βασικό εταίρο» της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στους τομείς:
της ασφάλειας,
της διαχείρισης του μεταναστευτικού,
της ενέργειας.
Ωστόσο, η αποφυγή οποιασδήποτε αναφοράς στα ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων δημιούργησε έντονο προβληματισμό και αρνητικές εντυπώσεις.
Άγγελος Συρίγος: «Άσχημη εικόνα για την Ευρώπη»
Ιδιαίτερα επικριτικός εμφανίστηκε ο καθηγητής Διεθνούς Δικαίου Άγγελος Συρίγος, ο οποίος χαρακτήρισε προβληματική τη στάση της Ευρωπαϊκής Ένωσης απέναντι στην Άγκυρα.
Όπως υπογράμμισε, η Ευρωπαϊκή Ένωση εμφανίστηκε να αγνοεί πλήρως τις σοβαρές παραβιάσεις του κράτους δικαίου στην Τουρκία, παρά το γεγονός ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είχε ζητήσει αυστηρή στάση απέναντι στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Ο ίδιος επισήμανε ότι:
δεν έγινε καμία αναφορά στις συλλήψεις πολιτικών αντιπάλων,
αγνοήθηκαν οι διώξεις κατά της αντιπολίτευσης,
δεν υπήρξε καμία δημόσια αναφορά στις παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
«Η Τουρκία δεν είναι έτοιμη για ξεπάγωμα της ενταξιακής διαδικασίας»
Ο κ. Συρίγος τόνισε ότι, παρά τη μεγάλη γεωπολιτική σημασία της Τουρκίας για τη Δύση, η χώρα απέχει ακόμη από τις προϋποθέσεις που απαιτούνται για την επανεκκίνηση της ενταξιακής της πορείας.
Όπως εξήγησε, η Τουρκία αποτελεί σημαντικό γεωστρατηγικό παράγοντα λόγω:
της θέσης της απέναντι στη Ρωσία και την Ουκρανία,
της ισχυρής αμυντικής της βιομηχανίας,
του αυξανόμενου περιφερειακού της ρόλου.
Παρόλα αυτά, η ενταξιακή διαδικασία παραμένει ουσιαστικά παγωμένη, καθώς εξακολουθούν να υπάρχουν σοβαρές αντιρρήσεις όχι μόνο από την Κύπρο, αλλά και από τη Γαλλία.
Σύμφωνα με τον ίδιο, ούτε οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες ούτε η ίδια η Άγκυρα δείχνουν πραγματική διάθεση να επανεκκινήσουν μια διαδικασία που προϋποθέτει βαθιές θεσμικές αλλαγές στην Τουρκία.
Η Άγκυρα επιμένει στην αναβάθμιση της Τελωνειακής Ένωσης
Παρά τα εμπόδια, η τουρκική κυβέρνηση συνεχίζει να θεωρεί την επικαιροποίηση της Τελωνειακής Ένωσης ως έναν από τους σημαντικότερους στρατηγικούς στόχους στις σχέσεις της με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ο Χακάν Φιντάν υποστήριξε ότι η πλειονότητα των κρατών-μελών της ΕΕ εμφανίζεται θετική απέναντι στην αναβάθμιση, όμως, όπως είπε, οι αποφάσεις εξακολουθούν να σκοντάφτουν στις αντιρρήσεις της Κυπριακής Δημοκρατίας, η οποία εξακολουθεί να χρησιμοποιεί το δικαίωμα αρνησικυρίας (βέτο) στα ευρωπαϊκά όργανα.
Σφοδρή επίθεση του Ισραήλ κατά της Κάγια Κάλας
Την ίδια στιγμή, έντονη κριτική άσκησε και το Ισραήλ στην επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας.
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ισραήλ, Γεδεών Σάαρ, χαρακτήρισε την επίσκεψη της Κάγια Κάλας στην Τουρκία «αριστούργημα υποκρισίας», υποστηρίζοντας ότι η Ευρωπαία αξιωματούχος απέφυγε να αναφερθεί στις διώξεις κατά της αντιπολίτευσης, στις συλλήψεις δημάρχων, στους περιορισμούς κατά των δημοσιογράφων και στη φυλάκιση πολιτικών αντιπάλων του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Η Λευκωσία κρατά στα χέρια της το «κλειδί»
Παρά τη σαφή προσπάθεια της Άγκυρας να επαναπροσεγγίσει τις Βρυξέλλες και να αναβαθμίσει τις σχέσεις της με την Ευρωπαϊκή Ένωση, η Κυπριακή Δημοκρατία εξακολουθεί να διατηρεί καθοριστικό ρόλο στις ευρωπαϊκές αποφάσεις που αφορούν την Τουρκία.
Η αναβάθμιση της Τελωνειακής Ένωσης, αλλά και οποιαδήποτε ουσιαστική πρόοδος στις ευρωτουρκικές σχέσεις, παραμένουν άμεσα συνδεδεμένες με τη στάση της Λευκωσίας, η οποία εξακολουθεί να θεωρεί ότι χωρίς συγκεκριμένες κινήσεις της Άγκυρας στο Κυπριακό και στον σεβασμό του διεθνούς δικαίου, δεν μπορεί να υπάρξει περαιτέρω ευρωπαϊκή αναβάθμιση των σχέσεων.