Η Ουάσιγκτον έστειλε ένα από τα πιο ισχυρά πολιτικά και στρατηγικά μηνύματα των τελευταίων ετών προς την Άγκυρα, επιβεβαιώνοντας ότι η επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 παραμένει αδύνατη όσο διατηρεί το ρωσικό αντιαεροπορικό σύστημα S-400.
Η επίσημη απάντηση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ προς το Κογκρέσο δεν αφήνει κανένα περιθώριο παρερμηνείας. Παρά τις επαφές μεταξύ του Ντόναλντ Τραμπ και του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, τις δημόσιες συζητήσεις περί εξομάλυνσης των αμερικανοτουρκικών σχέσεων και τα σενάρια περί επιστροφής της Άγκυρας στο πρόγραμμα των stealth μαχητικών, η αμερικανική νομοθεσία εξακολουθεί να αποτελεί το απόλυτο εμπόδιο.
Η εξέλιξη αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία διαμορφώνεται ένας νέος γεωπολιτικός άξονας στην Ανατολική Μεσόγειο, με τον Ελληνισμό να αποκτά πρωταγωνιστικό ρόλο μέσα από τη συνεργασία Ελλάδας, Κύπρου, Ισραήλ, ΗΠΑ και των χωρών που συμμετέχουν ή προσεγγίζουν τις Συμφωνίες του Αβραάμ.
Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ «κλειδώνει» το αμερικανικό μπλόκο
Σε επίσημη επιστολή του Γραφείου Νομοθετικών Υποθέσεων του Στέιτ Ντιπάρτμεντ προς τον Δημοκρατικό βουλευτή Γουέσλι Μπελ, η αμερικανική κυβέρνηση ξεκαθαρίζει ότι η πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών δεν έχει αλλάξει ούτε στο ελάχιστο.
Η επιστολή συντάχθηκε κατόπιν αιτήματος του βουλευτή προς τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ σχετικά με:
- τις αμερικανοτουρκικές σχέσεις,
- τις κυρώσεις CAATSA,
- το πρόγραμμα των F-35,
- τις σχέσεις της Τουρκίας με τη Χαμάς.
Ο Λευκός Οίκος ανέθεσε στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ να απαντήσει εκ μέρους του Προέδρου, γεγονός που προσδίδει ακόμη μεγαλύτερη πολιτική βαρύτητα στο περιεχόμενο της επιστολής.
Καμία επιστροφή στα F-35 χωρίς οριστική απομάκρυνση των S-400
Το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών υπενθυμίζει ότι η αμερικανική πολιτική εξακολουθεί να βασίζεται:
- στο άρθρο 231 του νόμου CAATSA
- και στο άρθρο 1245 του National Defense Authorization Act (NDAA) του 2020.
Οι διατάξεις αυτές είναι απολύτως σαφείς.
Η Τουρκία δεν μπορεί να αποκτήσει F-35 εφόσον εξακολουθεί να διαθέτει το ρωσικό αντιαεροπορικό σύστημα S-400.
Η Ουάσιγκτον απαιτεί:
- την πλήρη απομάκρυνση των S-400,
- την απομάκρυνση όλου του σχετικού εξοπλισμού,
- εγγυήσεις ότι η Άγκυρα δεν θα αποκτήσει ξανά ρωσικό σύστημα στο μέλλον,
- πλήρη συμμόρφωση με όλες τις απαιτήσεις πιστοποίησης της αμερικανικής νομοθεσίας.
Το σημαντικότερο όμως είναι η διατύπωση ότι:
Οι προϋποθέσεις αυτές ΔΕΝ έχουν ακόμη εκπληρωθεί.
Με άλλα λόγια, δεν υπάρχει σήμερα κανένα νομικό πλαίσιο που να επιτρέπει την επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35.
Οι ΗΠΑ δεν αλλάζουν στρατηγική απέναντι στην Τουρκία
Παρά τη συνάντηση Τραμπ – Ερντογάν, η Ουάσιγκτον εμφανίζεται αποφασισμένη να κινηθεί αποκλειστικά μέσα στα όρια της νομοθεσίας.
Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ διευκρινίζει ότι:
- οποιαδήποτε λύση για τους S-400 πρέπει να είναι απόλυτα διαφανής,
- σύμφωνη με το αμερικανικό δίκαιο,
- και να εξυπηρετεί τα συμφέροντα της εθνικής ασφάλειας των Ηνωμένων Πολιτειών.
Πρόκειται για μία ιδιαίτερα αυστηρή διατύπωση, η οποία ουσιαστικά αποκλείει πρόχειρες ή πολιτικές λύσεις που θα μπορούσαν να παρακάμψουν το Κογκρέσο.
Η συνεργασία συνεχίζεται, αλλά με αυστηρούς όρους
Η επιστολή αποκαλύπτει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες επιθυμούν να συνεχίσουν τη συνεργασία με την Τουρκία στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ.
Ωστόσο, η Ουάσιγκτον ξεκαθαρίζει ότι:
η συνεργασία δεν σημαίνει άρση των κυρώσεων ούτε επιστροφή στα F-35.
Αντίθετα, υπογραμμίζει ότι:
- θα συνεχιστεί ο διάλογος για τους S-400,
- θα διατηρηθεί η συνεργασία σε θέματα κοινού ενδιαφέροντος,
- αλλά η Τουρκία θα λογοδοτεί όταν οι ενέργειές της υπονομεύουν τα στρατηγικά συμφέροντα των ΗΠΑ.
Η συγκεκριμένη αναφορά ερμηνεύεται ως σαφές μήνυμα προς την Άγκυρα ότι η Ουάσιγκτον δεν είναι διατεθειμένη να παραβλέψει επιλογές που συγκρούονται με τη συνοχή της Συμμαχίας.
Στο επίκεντρο και οι σχέσεις της Τουρκίας με τη Χαμάς
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η αναφορά στην οργάνωση Χαμάς.
Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ αναγνωρίζει ότι:
οι αμερικανικές ανησυχίες για τις σχέσεις της Τουρκίας με τη Χαμάς παραμένουν ενεργές.
Παράλληλα, σημειώνει ότι η Άγκυρα συνέβαλε σε επαφές που σχετίζονταν με την πρώτη φάση της κατάπαυσης του πυρός στη Γάζα, αξιοποιώντας τα κανάλια επικοινωνίας της με την πολιτική ηγεσία της οργάνωσης.
Η συγκεκριμένη αναφορά δείχνει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν να αξιοποιούν, όπου αυτό εξυπηρετεί διπλωματικούς στόχους, τις τουρκικές επαφές, χωρίς όμως να αίρουν τις ευρύτερες επιφυλάξεις τους.
Ο Ελληνισμός αποκτά κομβικό ρόλο στη νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας
Την ίδια στιγμή, οι εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο δείχνουν ότι η Ελλάδα και η Κυπριακή Δημοκρατία ενισχύουν τη στρατηγική τους θέση.
Η εμβάθυνση της συνεργασίας με το Ισραήλ, οι κοινές αμυντικές πρωτοβουλίες, οι ενεργειακές διασυνδέσεις, οι επενδύσεις στην αμυντική βιομηχανία και οι επαφές με κράτη που συμμετέχουν στις Συμφωνίες του Αβραάμ διαμορφώνουν ένα νέο περιφερειακό πλαίσιο συνεργασίας.
Παράλληλα, η ενίσχυση των σχέσεων της Ελλάδας με χώρες όπως η Νότια Κορέα, αλλά και τα σχέδια για την αναβάθμιση της ελληνικής ναυπηγικής βιομηχανίας, εντάσσονται σε μια ευρύτερη προσπάθεια ενίσχυσης της αμυντικής και βιομηχανικής βάσης της χώρας.
Η επόμενη ημέρα για την Άγκυρα
Η επίσημη απάντηση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ αποτελεί μία ακόμη υπενθύμιση ότι το ζήτημα των S-400 εξακολουθεί να αποτελεί το μεγαλύτερο εμπόδιο στις αμερικανοτουρκικές αμυντικές σχέσεις.
Παρά τις κατά καιρούς πολιτικές δηλώσεις και τα σενάρια περί επιστροφής της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35, η αμερικανική θέση παραμένει σταθερή: η συμμόρφωση με τη νομοθεσία προηγείται οποιασδήποτε συζήτησης για μεταφορά των μαχητικών.
Σε ένα περιβάλλον αυξημένων γεωπολιτικών ανταγωνισμών, η εξέλιξη αυτή ενισχύει τη σημασία των συνεργασιών που αναπτύσσονται στην Ανατολική Μεσόγειο και υπογραμμίζει ότι οι αποφάσεις για προηγμένα οπλικά συστήματα συνδέονται όχι μόνο με τις διμερείς σχέσεις, αλλά και με τις ευρύτερες στρατηγικές ισορροπίες της περιοχής.