Έντονο ενδιαφέρον και εμφανή ανησυχία προκαλεί στην Τουρκία η προσπάθεια της Ελλάδας να μετασχηματίσει τη στρατιωτική της αρχιτεκτονική σε Αιγαίο και Έβρο. Τουρκικό δημοσίευμα προειδοποιεί ότι η Αθήνα δεν περιορίζεται πλέον στην αγορά νέων όπλων, αλλά επιχειρεί κάτι πολύ βαθύτερο: να συνδέσει UAV, ραντάρ, αισθητήρες, πυραυλικά συστήματα, πυροβολικό, πλοία και αεροπορικά μέσα σε ένα ενιαίο δίκτυο διοίκησης και ελέγχου, ώστε «ο ένας να βλέπει και ο άλλος να χτυπά».
Η πραγματική αλλαγή στις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις δεν βρίσκεται μόνο στον αριθμό των νέων συστημάτων.
Βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο αυτά πρόκειται να συνεργάζονται.
Και αυτό ακριβώς φαίνεται ότι αρχίζει να προβληματίζει σοβαρά τουρκικούς στρατιωτικούς και αναλυτικούς κύκλους.
Σύμφωνα με δημοσίευμα της τουρκικής εφημερίδας Birlik, η Ελλάδα προετοιμάζεται να αναδιαμορφώσει τη στρατιωτική της δομή στο Αιγαίο και στον Έβρο, στις δύο βασικές γεωγραφικές ζώνες άμεσης αντιπαράθεσης με την Τουρκία.
Η τουρκική ανάλυση σημειώνει ότι η νέα ελληνική προσέγγιση δεν περιορίζεται στην προμήθεια σύγχρονων οπλικών συστημάτων.
Ο στόχος είναι πολύ πιο φιλόδοξος:
η δημιουργία μιας ενιαίας, πολυεπίπεδης στρατιωτικής αρχιτεκτονικής, όπου διαφορετικοί αισθητήρες και διαφορετικά όπλα θα λειτουργούν μέσα στο ίδιο επιχειρησιακό δίκτυο.
Και αυτή είναι μία εξέλιξη που, όπως αναφέρει χαρακτηριστικά το τουρκικό δημοσίευμα, η Άγκυρα θα πρέπει να παρακολουθεί εξαιρετικά στενά.
Το νέο ελληνικό δόγμα: «Ένας εντοπίζει, άλλος χτυπά»
Στην καρδιά της νέας ελληνικής φιλοσοφίας βρίσκεται το λεγόμενο network-centric warfare, δηλαδή ο δικτυοκεντρικός πόλεμος.
Η λογική είναι απλή στη σύλληψη αλλά εξαιρετικά ισχυρή στο πεδίο.
Ένα μέσο εντοπίζει τον στόχο.
Ένα διαφορετικό μέσο τον προσβάλλει.
Ένα UAV μπορεί να ανακαλύψει μια εχθρική μονάδα.
Ένα επίγειο ραντάρ μπορεί να επιβεβαιώσει τη θέση της.
Ένας αισθητήρας στο έδαφος μπορεί να παρακολουθήσει την κίνησή της.
Και το πλήγμα μπορεί τελικά να πραγματοποιηθεί από πύραυλο, πυροβολικό, πολεμικό πλοίο, ελικόπτερο ή μαχητικό αεροσκάφος που βρίσκεται δεκάδες ή ακόμη και εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά.
Αυτή είναι η μεγάλη διαφορά από την παραδοσιακή στρατιωτική λογική.
Το όπλο που βλέπει τον στόχο δεν χρειάζεται πλέον να είναι το ίδιο όπλο που θα τον καταστρέψει.
Γιατί αυτό ανησυχεί την Τουρκία
Το τουρκικό δημοσίευμα επισημαίνει ένα ιδιαίτερα κρίσιμο σημείο.
Το γεγονός ότι ένα UAV εκτελεί αποκλειστικά αποστολή αναγνώρισης δεν σημαίνει ότι δεν αποτελεί κρίσιμο τμήμα της αλυσίδας προσβολής ενός στόχου.
Η πληροφορία που συλλέγει μπορεί να διοχετευθεί αμέσως σε ένα κέντρο διοίκησης και από εκεί σε διαφορετικό οπλικό σύστημα.
Αυτό δημιουργεί μια εντελώς διαφορετική στρατιωτική πραγματικότητα για την Τουρκία.
Σε μια κρίση στον Έβρο ή στο Αιγαίο, ο αντίπαλος δεν θα βρίσκεται απαραίτητα μόνο μπροστά στα τουρκικά στρατεύματα.
Μπορεί να βρίσκεται πολύ βαθύτερα στην ελληνική ενδοχώρα, αλλά να συμμετέχει ενεργά στην ίδια αλυσίδα στοχοποίησης.
Και ακριβώς αυτή η διασύνδεση είναι που καθιστά το σύστημα πιο δύσκολο να εξουδετερωθεί.
Έβρος: Switchblade, SPIKE NLOS και PULS σε μία ενιαία «αλυσίδα πυρός»
Ιδιαίτερη ανησυχία εκφράζεται για τον Έβρο.
Η Ελλάδα εξετάζει ή προωθεί την ανάπτυξη περιφερόμενων πυρομαχικών, αντιαρματικών συστημάτων και μέσων πυρών μεγάλου βεληνεκούς, με σκοπό οι μονάδες της πρώτης γραμμής να συνδέονται με ένα ευρύτερο δίκτυο πυρός.
Στην τουρκική ανάλυση γίνεται ειδική αναφορά στην οικογένεια των Switchblade, στα ισραηλινά SPIKE NLOS και στα συστήματα πυραυλικού πυροβολικού PULS.
Το κρίσιμο στοιχείο δεν είναι μόνο οι δυνατότητες κάθε συστήματος ξεχωριστά.
Είναι η δυνατότητα να λειτουργήσουν μαζί.
Ένα προωθημένο UAV ή μια ομάδα αναγνώρισης μπορεί να εντοπίσει μια τουρκική μονάδα.
Τα στοιχεία στόχου μπορούν να μεταφερθούν σχεδόν άμεσα σε ένα PULS ή ένα SPIKE NLOS που βρίσκεται αρκετά χιλιόμετρα πίσω.
Και το πλήγμα να πραγματοποιηθεί χωρίς το σύστημα πυρός να χρειάζεται να έχει δική του οπτική επαφή.
Αυτό μετατρέπει τον Έβρο από μια παραδοσιακή γραμμική ζώνη αντιπαράθεσης σε ένα δικτυωμένο πεδίο όπου κάθε αισθητήρας μπορεί να γίνει «μάτι» για οποιοδήποτε όπλο.
Η απειλή δεν θα βρίσκεται μόνο απέναντι από τα σύνορα
Για την Τουρκία αυτό δημιουργεί ένα σοβαρό πρόβλημα σχεδιασμού.
Σε ένα συμβατικό σενάριο, η προσοχή εστιάζεται στις ελληνικές δυνάμεις που βρίσκονται απέναντι από τις τουρκικές θέσεις.
Σε ένα δικτυοκεντρικό περιβάλλον όμως, η πραγματική απειλή μπορεί να προέρχεται από πολύ μεγαλύτερο βάθος.
Ένα σύστημα πυροβολικού που βρίσκεται αρκετά πίσω από την πρώτη γραμμή.
Ένα UAV που πετά δεκάδες χιλιόμετρα μακριά.
Ένα πολεμικό πλοίο στο Αιγαίο.
Ένα μαχητικό αεροσκάφος.
Ένας επίγειος αισθητήρας.
Όλα μπορούν να συμμετέχουν στην ίδια αλυσίδα.
Αυτό σημαίνει ότι ο τουρκικός σχεδιασμός δεν μπορεί πλέον να βασίζεται μόνο στην καταστροφή των ελληνικών μονάδων πρώτης γραμμής.
Θα πρέπει να αντιμετωπίσει ολόκληρο το δίκτυο.
Αιγαίο: Μικρές μονάδες, UAV και πολεμικά πλοία σε ένα ενιαίο σύστημα
Παρόμοια μεταμόρφωση επιχειρείται, σύμφωνα με το δημοσίευμα, και στα ελληνικά νησιά του Αιγαίου.
Η ελληνική φιλοσοφία φαίνεται να δίνει αυξανόμενη έμφαση σε:
μικρές και διασπαρμένες στρατιωτικές μονάδες,
UAV που δεν απαιτούν συμβατικούς διαδρόμους απογείωσης,
διασυνδεδεμένα συστήματα επιτήρησης,
και ένταξη των ναυτικών μέσων στο ίδιο δίκτυο πληροφοριών.
Ο στόχος είναι η δημιουργία ενός πεδίου στο οποίο οι ελληνικές δυνάμεις θα είναι δυσκολότερο να εντοπιστούν και ακόμη δυσκολότερο να εξουδετερωθούν με ένα πρώτο μαζικό πλήγμα.
Αντί δηλαδή να εξαρτάται η άμυνα από μερικές μεγάλες, εύκολα αναγνωρίσιμες εγκαταστάσεις, η ισχύς διασπείρεται.
Και αυτό αυξάνει δραματικά την επιβιωσιμότητα.
V-BAT: Γιατί τα UAV κάθετης απογείωσης αλλάζουν το παιχνίδι
Το τουρκικό δημοσίευμα κάνει ιδιαίτερη αναφορά στο V-BAT, ένα UAV κάθετης απογείωσης και προσγείωσης.
Η επιχειρησιακή του σημασία βρίσκεται ακριβώς στο γεγονός ότι δεν χρειάζεται κανονικό διάδρομο αεροδρομίου.
Μπορεί να επιχειρεί από μικρές περιοχές.
Από νησιά.
Από προωθημένες εγκαταστάσεις.
Από πλοία.
Ακόμη και από σημεία τα οποία δεν θα αποτελούσαν παραδοσιακά στόχους υψηλής προτεραιότητας.
Για την Τουρκία, αυτό δημιουργεί ένα νέο πρόβλημα.
Οι μεγάλες αεροπορικές βάσεις μπορούν να παρακολουθούνται.
Οι διάδρομοι μπορούν να εντοπίζονται.
Οι υποδομές μπορούν να στοχοποιούνται.
Ένα δίκτυο μικρών UAV χωρίς ανάγκη διαδρόμου όμως είναι πολύ δυσκολότερο να εξουδετερωθεί προληπτικά.
Το Αιγαίο γίνεται «διάφανο» για τις ελληνικές δυνάμεις
Εάν το ελληνικό σχέδιο υλοποιηθεί πλήρως, η πραγματική ισχύς του δεν θα βρίσκεται σε κάποιο μεμονωμένο UAV.
Θα βρίσκεται στην πληροφορία.
Ένα UAV μπορεί να παρακολουθεί μια περιοχή μεταξύ δύο νησιών.
Ένα ραντάρ μπορεί να παρακολουθεί αεροσκάφη ή πλοία.
Ένα πολεμικό πλοίο μπορεί να συλλέγει ηλεκτρονικά δεδομένα.
Ένας χερσαίος αισθητήρας μπορεί να εντοπίζει κίνηση.
Όλα αυτά τα δεδομένα μπορούν να συγκεντρώνονται και να σχηματίζουν μια ενιαία επιχειρησιακή εικόνα του Αιγαίου σε πραγματικό ή σχεδόν πραγματικό χρόνο.
Και τότε το σημαντικότερο όπλο δεν είναι απαραίτητα ο πύραυλος.
Είναι το ποιος γνωρίζει πρώτος πού βρίσκεται ο αντίπαλος.
Στρατός, Ναυτικό και Αεροπορία σε κοινό δίκτυο
Ίσως το σημαντικότερο σημείο της τουρκικής ανάλυσης είναι η διακλαδικότητα.
Η Ελλάδα επιχειρεί να περάσει από τη λογική όπου κάθε Κλάδος λειτουργεί με σχετική αυτονομία σε ένα μοντέλο όπου Στρατός Ξηράς, Πολεμικό Ναυτικό και Πολεμική Αεροπορία μοιράζονται την ίδια πληροφορία.
Ένα UAV του Στρατού Ξηράς θα μπορούσε να παρέχει δεδομένα σε πλοίο.
Ένα πολεμικό πλοίο να υποδεικνύει στόχο σε αεροσκάφος.
Ένα ραντάρ σε νησί να τροφοδοτεί πυραυλικό σύστημα που βρίσκεται αλλού.
Ένα F-35 ή F-16 να λειτουργεί ως κόμβος αισθητήρων για άλλες μονάδες.
Ο στόχος είναι να δημιουργηθεί μία κοινή επιχειρησιακή εικόνα στην οποία η πληροφορία δεν θα ανήκει σε έναν Κλάδο αλλά σε ολόκληρη τη δύναμη.
Αυτό είναι το πραγματικό νόημα του δικτυοκεντρικού πολέμου.
Το τουρκικό πρόβλημα: Δεν αρκεί πλέον να μετράς πυραύλους και αεροσκάφη
Η τουρκική ανάλυση αναγνωρίζει μια εξαιρετικά σημαντική πραγματικότητα.
Το επίπεδο στρατιωτικής απειλής που μπορεί να αντιμετωπίσει η Τουρκία δεν μπορεί πλέον να μετρηθεί απλώς μετρώντας πόσους πυραύλους, αεροσκάφη, πλοία ή πυροβόλα διαθέτει η Ελλάδα.
Ένα ραντάρ δεν έχει απαραίτητα δική του δύναμη πυρός.
Ένα UAV αναγνώρισης μπορεί να μην φέρει καν όπλα.
Ένας δορυφόρος δεν εκτοξεύει πυραύλους.
Ένας επίγειος αισθητήρας δεν καταστρέφει άρματα.
Και όμως:
όλα μπορούν να αποτελέσουν μέρος της διαδικασίας που οδηγεί τελικά στην καταστροφή ενός στόχου.
Αυτό αλλάζει ολόκληρη τη λογική της στρατιωτικής ισχύος.
Η Ελλάδα επιχειρεί να δημιουργήσει έναν «ιστό θανάτου»
Στη σύγχρονη στρατιωτική ορολογία χρησιμοποιείται όλο και περισσότερο η έννοια του kill web, ενός «ιστού» αισθητήρων και όπλων μέσα στον οποίο οποιοσδήποτε αισθητήρας μπορεί να υποστηρίξει οποιοδήποτε κατάλληλο σύστημα πυρός.
Αυτό είναι ουσιαστικά το μοντέλο που περιγράφει με ανησυχία το τουρκικό δημοσίευμα.
Δεν υπάρχει μία μόνο αλυσίδα.
Υπάρχουν δεκάδες εναλλακτικές.
Αν καταστραφεί ένα UAV, υπάρχει άλλο.
Αν αποκοπεί ένα ραντάρ, υπάρχει πλοίο.
Αν ένα πυροβολαρχία δεν μπορεί να πλήξει, υπάρχει διαφορετικό σύστημα πυρός.
Ο αντίπαλος καλείται επομένως να αντιμετωπίσει όχι μεμονωμένα όπλα, αλλά ένα δίκτυο που μπορεί να συνεχίζει να λειτουργεί ακόμη και όταν χάνει ορισμένα από τα στοιχεία του.
Και αυτό είναι πολύ πιο δύσκολο να εξουδετερωθεί.
Τα ελληνικά νησιά από «στατικούς στόχους» σε κόμβους αισθητήρων και πυρών
Εδώ υπάρχει και μια βαθύτερη στρατηγική διάσταση.
Για χρόνια ένα μέρος της τουρκικής στρατιωτικής σκέψης αντιμετώπιζε τα ελληνικά νησιά ως σχετικά απομονωμένους αμυντικούς χώρους που θα μπορούσαν να αποκλειστούν ή να προσβληθούν με συγκεντρωμένη ισχύ.
Η δικτυοκεντρική φιλοσοφία αλλάζει αυτή την εικόνα.
Ένα ελληνικό νησί παύει να λειτουργεί μόνο ως αυτόνομη φρουρά και μετατρέπεται σε κόμβο ενός πολύ μεγαλύτερου συστήματος.
Μπορεί να δίνει δεδομένα σε φρεγάτα.
Να λαμβάνει στοιχεία από μαχητικό.
Να καθοδηγεί πυρά από άλλη περιοχή.
Να φιλοξενεί κινητούς αισθητήρες και UAV.
Έτσι η αξία του δεν περιορίζεται στις δυνάμεις που βρίσκονται πάνω του.
Συνδέεται με ολόκληρη την ελληνική πολεμική μηχανή.
Αυτό είναι που πραγματικά φοβάται η Άγκυρα
Ο τίτλος «η Τουρκία φοβάται την Ελλάδα» ασφαλώς αποτελεί δημοσιογραφική υπερβολή εάν ερμηνευθεί κυριολεκτικά.
Το ίδιο το τουρκικό κείμενο όμως αποκαλύπτει κάτι ουσιαστικότερο:
η Άγκυρα αναγνωρίζει ότι η Ελλάδα προσπαθεί να αλλάξει τους κανόνες του παιχνιδιού.
Και αυτό είναι σημαντικό.
Διότι μια Ελλάδα που απλώς αγοράζει περισσότερα όπλα μπορεί να αντιμετωπιστεί με περισσότερα τουρκικά όπλα.
Μια Ελλάδα όμως που δημιουργεί ένα ενιαίο δίκτυο αισθητήρων, διοίκησης και πυρών απαιτεί εντελώς διαφορετική αντιμετώπιση.
Δεν χρειάζεται πλέον να έχεις περισσότερα όπλα από τον αντίπαλο. Χρειάζεται να βλέπεις καλύτερα, να αποφασίζεις ταχύτερα και να χτυπάς πρώτος με το κατάλληλο μέσο.
Η Τουρκία βέβαια διαθέτει ισχυρή απάντηση
Το ίδιο το τουρκικό δημοσίευμα αναγνωρίζει ότι η αλλαγή της ελληνικής στρατιωτικής αρχιτεκτονικής δεν σημαίνει αυτομάτως ότι η Ελλάδα έχει αποκτήσει υπεροχή απέναντι στην Τουρκία.
Και αυτό είναι σωστό.
Η Τουρκία έχει αναπτύξει σημαντικές δυνατότητες σε:
UAV και UCAV,
ηλεκτρονικό πόλεμο,
ραντάρ,
δορυφορικά συστήματα,
μη επανδρωμένα ναυτικά μέσα,
πυραυλικά όπλα μεγάλου βεληνεκούς,
και εθνικές δομές διοίκησης και ελέγχου.
Επομένως, το Αιγαίο δεν οδηγείται σε μία απλή ελληνική τεχνολογική υπεροχή.
Οδηγείται σε κάτι διαφορετικό:
σε έναν αγώνα ταχύτητας για το ποιος θα ολοκληρώσει πρώτος ένα πραγματικά δικτυοκεντρικό σύστημα πολέμου.
Το νέο πεδίο αντιπαράθεσης δεν είναι το όπλο – είναι το δίκτυο
Αυτό ακριβώς μπορεί να αποτελέσει το σημαντικότερο στρατιωτικό δίδαγμα της επόμενης δεκαετίας.
Η Ελλάδα και η Τουρκία μπορούν να αγοράσουν πυραύλους.
Μπορούν να κατασκευάσουν drones.
Μπορούν να εντάξουν φρεγάτες.
Μπορούν να αποκτήσουν μαχητικά.
Το πραγματικό ερώτημα όμως είναι:
ποιος θα μπορέσει να ενώσει όλα αυτά τα μέσα σε ένα δίκτυο που θα λειτουργεί με μεγαλύτερη ταχύτητα από εκείνο του αντιπάλου;
Γιατί στον σύγχρονο πόλεμο η αλυσίδα είναι:
εντοπισμός – αναγνώριση – απόφαση – στοχοποίηση – πλήγμα.
Όποιος ολοκληρώνει αυτή την αλυσίδα ταχύτερα αποκτά τεράστιο πλεονέκτημα.
Έβρος και Αιγαίο μετατρέπονται σε ένα κοινό ψηφιακό πεδίο μάχης
Η μεγάλη εικόνα, επομένως, ξεπερνά κατά πολύ το Switchblade, το V-BAT ή το SPIKE NLOS.
Η Ελλάδα επιχειρεί να δημιουργήσει ένα σύστημα στο οποίο Έβρος, νησιά, Πολεμικό Ναυτικό, Πολεμική Αεροπορία, UAV και πυραυλικό πυροβολικό θα αποτελούν τμήματα του ίδιου ψηφιακού πεδίου μάχης.
Αυτό έχει και μια κρίσιμη αποτρεπτική συνέπεια.
Ένας αντίπαλος δεν θα μπορεί εύκολα να γνωρίζει:
ποιος τον έχει εντοπίσει,
από πού θα δεχθεί το πλήγμα,
ποιο σύστημα έχει λάβει τα δεδομένα,
και ποια δεύτερη ή τρίτη επιλογή πυρός ενεργοποιείται αν αποτύχει η πρώτη.
Η αβεβαιότητα αυτή από μόνη της λειτουργεί αποτρεπτικά.
Το μήνυμα του τουρκικού δημοσιεύματος είναι σαφές
Κάτω από τις γραμμές του δημοσιεύματος της Birlik υπάρχει ένα μήνυμα που δύσκολα κρύβεται.
Η Τουρκία δεν κοιτάζει πλέον μόνο πόσα Rafale, F-35, φρεγάτες ή πυραύλους αγοράζει η Ελλάδα.
Κοιτάζει πώς όλα αυτά θα συνδεθούν.
Και αυτό είναι ίσως η μεγαλύτερη επιβεβαίωση ότι η ελληνική αμυντική μετάβαση αρχίζει να γίνεται αντιληπτή στην άλλη πλευρά του Αιγαίου.
Γιατί το πραγματικά επικίνδυνο σύστημα για έναν αντίπαλο δεν είναι πάντα το ισχυρότερο όπλο.
Είναι το όπλο που βλέπει χωρίς να φαίνεται, λαμβάνει δεδομένα από τρίτους και μπορεί να χτυπήσει πριν ο αντίπαλος καταλάβει ποιος τον στοχοποίησε.
Συμπέρασμα: Η νέα ελληνική αποτροπή χτίζεται πάνω στην πληροφορία
Η Ελλάδα περνά σταδιακά από ένα μοντέλο άμυνας βασισμένο κυρίως σε μεμονωμένες πλατφόρμες σε μια φιλοσοφία δικτύου, αισθητήρων, διασύνδεσης και κατανεμημένης ισχύος πυρός.
Και αυτή η αλλαγή μπορεί μακροπρόθεσμα να αποδειχθεί πολύ σημαντικότερη από οποιαδήποτε μεμονωμένη αγορά οπλικού συστήματος.
Γιατί τα όπλα μπορούν να καταστραφούν.
Οι βάσεις μπορούν να πληγούν.
Οι πλατφόρμες μπορούν να χαθούν.
Ένα σωστά σχεδιασμένο και κατανεμημένο δίκτυο όμως συνεχίζει να πολεμά.
Αυτό ακριβώς φαίνεται ότι αρχίζει να αντιλαμβάνεται η Τουρκία.
Και γι’ αυτό η ελληνική μετάβαση σε μια δικτυοκεντρική αρχιτεκτονική σε Έβρο και Αιγαίο δεν αποτελεί απλώς τεχνολογικό εκσυγχρονισμό. Είναι μια βαθιά αλλαγή του ίδιου του ελληνικού δόγματος αποτροπής.