Η Κύπρος μετατρέπεται σε ένα από τα πιο κρίσιμα σημεία παρακολούθησης της Ανατολικής Μεσογείου, καθώς η ισραηλινή πλευρά αντιμετωπίζει πλέον τη στρατιωτική παρουσία της Τουρκίας στα Κατεχόμενα όχι ως ένα απομονωμένο κυπριακό ζήτημα, αλλά ως μέρος μιας πολύ μεγαλύτερης εξίσωσης ασφάλειας που φθάνει μέχρι το ίδιο το Ισραήλ.
Η Ανατολική Μεσόγειος βρίσκεται σε φάση βαθιάς γεωπολιτικής αναδιάταξης.
Ενέργεια.
Drones.
Ναυτικές βάσεις.
Πληροφορίες.
Υποθαλάσσιες διασυνδέσεις.
Και στρατιωτική παρουσία.
Όλα αυτά συγκλίνουν πάνω και γύρω από την Κύπρο.
Για την Ιερουσαλήμ, το βόρειο τμήμα της Κύπρου δεν αποτελεί πλέον μόνο χώρο τουρκικής στρατιωτικής παρουσίας. Μπορεί να εξελιχθεί σε προωθημένο κόμβο επιτήρησης και προβολής ισχύος προς ολόκληρη την Ανατολική Μεσόγειο.
Η Κύπρος μπαίνει στο ισραηλινό στρατηγικό «ραντάρ»
Το Ισραήλ έχει κάθε λόγο να παρακολουθεί στενά τις μεταβολές στη στρατιωτική διάταξη της περιοχής.
Οι αποστάσεις είναι μικρές.
Οι χρόνοι αντίδρασης περιορισμένοι.
Και η Κύπρος βρίσκεται ακριβώς πάνω στον γεωγραφικό άξονα που συνδέει:
Τουρκία – Ανατολική Μεσόγειο – Λεβάντε – Ισραήλ.
Η συνεχής παρακολούθηση τουρκικών στρατιωτικών κινήσεων στα Κατεχόμενα, είτε μέσω τεχνικών μέσων, είτε μέσω πληροφοριών, είτε μέσω ευρύτερης περιφερειακής επιτήρησης, αποκτά επομένως άμεση αξία για την εθνική ασφάλεια του Ισραήλ.
Το κρίσιμο σημείο είναι ότι κάθε αναβάθμιση τουρκικής στρατιωτικής παρουσίας στην Κύπρο μειώνει τον στρατηγικό χρόνο προειδοποίησης του Ισραήλ.
Και αυτό δεν μπορεί να αγνοηθεί.
Η στρατιωτικοποίηση των Κατεχομένων αλλάζει την εξίσωση
Ο πρώτος και σημαντικότερος λόγος της ισραηλινής εγρήγορσης είναι η αυξανόμενη στρατιωτική αξιοποίηση των Κατεχομένων από την Άγκυρα.
Η Τουρκία έχει σταδιακά μετατρέψει τη βόρεια Κύπρο σε προωθημένο στρατιωτικό σημείο επιχειρήσεων.
Η παρουσία χερσαίων δυνάμεων υπήρχε ήδη.
Το στοιχείο που αλλάζει όμως την ισορροπία είναι η ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών και νέων υποδομών.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η βάση μη επανδρωμένων αεροσκαφών στο Λευκόνοικο.
Η ύπαρξη UAV τόσο κοντά στο Ισραήλ δημιουργεί μια νέα πραγματικότητα.
Τα Bayraktar δεν είναι απλώς drones
Η στρατηγική σημασία ενός UAV δεν βρίσκεται μόνο στο εάν μπορεί να μεταφέρει όπλα.
Βρίσκεται κυρίως στην ικανότητά του να παραμένει για ώρες στον αέρα και να συλλέγει πληροφορίες.
Ναυτικές κινήσεις.
Ραντάρ.
Ενεργειακές εγκαταστάσεις.
Αεροπορική δραστηριότητα.
Ηλεκτρονικές εκπομπές.
Ένα drone που επιχειρεί από την Κύπρο μπορεί να μετατρέψει μεγάλο μέρος της Ανατολικής Μεσογείου σε διαρκώς επιτηρούμενο επιχειρησιακό χώρο.
Και αυτό είναι ίσως πιο σημαντικό από την ίδια την ικανότητα κρούσης.
Για το Ισραήλ, η ύπαρξη τουρκικών μη επανδρωμένων συστημάτων στην περιοχή δημιουργεί έναν επιπλέον παράγοντα που πρέπει να ενσωματωθεί στον σχεδιασμό αεράμυνας και πληροφοριών.
Το Λευκόνοικο ως προωθημένο «μάτι» της Άγκυρας
Η γεωγραφία του Λευκονοίκου είναι ιδιαίτερα σημαντική.
Από την Κύπρο, η Τουρκία μπορεί να παρακολουθεί:
την Ανατολική Μεσόγειο, το νότιο τμήμα της Κύπρου, θαλάσσιους ενεργειακούς διαδρόμους και μεγάλο μέρος του άξονα προς τις ακτές του Ισραήλ.
Αυτό σημαίνει ότι η βάση δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται μόνο ως υποδομή για UAV.
Μπορεί να λειτουργήσει ως κόμβος:
πληροφοριών,
επιτήρησης,
στοχοποίησης,
και υποστήριξης ναυτικών επιχειρήσεων.
Σε μία μελλοντική κρίση, η πληροφορία μπορεί να αποδειχθεί σημαντικότερη ακόμη και από την ισχύ πυρός.
Και αυτό γνωρίζουν πολύ καλά τόσο η Τουρκία όσο και το Ισραήλ.
Το Μπογάζι και η ναυτική διάσταση
Η δεύτερη ανησυχία αφορά την προοπτική μεγαλύτερης τουρκικής ναυτικής παρουσίας στην κατεχόμενη Κύπρο.
Τα σχέδια για υποδομές ή μόνιμη ναυτική παρουσία στην περιοχή του Μπογαζίου δημιουργούν μία πολύ διαφορετική στρατιωτική εικόνα.
Εάν η Τουρκία αποκτήσει δυνατότητα σταθερής υποστήριξης ναυτικών μονάδων από τη βόρεια Κύπρο, θα μειώσει σημαντικά τις αποστάσεις επιχειρήσεων στην Ανατολική Μεσόγειο.
Αυτό σημαίνει:
περισσότερο χρόνο παραμονής των πλοίων στη θάλασσα, ταχύτερη υποστήριξη, καλύτερη επιτήρηση και δυνατότητα ταχύτερης συγκέντρωσης ναυτικής ισχύος.
Η Κύπρος μπορεί έτσι να μετατραπεί από απλό γεωγραφικό σημείο σε πραγματικό τουρκικό στρατιωτικό hub.
Το δεύτερο μέτωπο: η ενέργεια
Η στρατιωτική διάσταση συνδέεται άμεσα με την ενεργειακή.
Η συνεργασία Ισραήλ–Κύπρου–Ελλάδας βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στη δημιουργία ενός ευρύτερου πλέγματος ενεργειακών και στρατηγικών υποδομών.
Στην εξίσωση βρίσκονται:
το Great Sea Interconnector, τα κοιτάσματα Λεβιάθαν και Αφροδίτη, οι θαλάσσιες ζώνες και οι μελλοντικές ενεργειακές διασυνδέσεις.
Για το Ισραήλ, αυτές οι υποδομές δεν είναι απλώς οικονομικά projects.
Είναι εθνικής σημασίας.
Η ενεργειακή ασφάλεια συνδέεται άμεσα με τη στρατηγική του αυτονομία.
Η «Γαλάζια Πατρίδα» συναντά την ισραηλινή ενεργειακή ασφάλεια
Η Τουρκία αντιμετωπίζει μεγάλο μέρος της Ανατολικής Μεσογείου μέσα από το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας».
Η Άγκυρα αμφισβητεί θαλάσσιες οριοθετήσεις και επιχειρεί να διατηρεί λόγο σε κάθε μεγάλο ενεργειακό έργο της περιοχής.
Για το Ισραήλ αυτό δημιουργεί ένα σαφές πρόβλημα.
Όσο ισχυρότερη στρατιωτική παρουσία διαθέτει η Τουρκία στην Κύπρο, τόσο μεγαλύτερη δυνατότητα αποκτά να επηρεάζει ενεργειακές εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο.
Δεν χρειάζεται καν να υπάρξει πολεμική σύγκρουση.
Αρκεί η παρουσία.
Μία NAVTEX.
Μία ναυτική μονάδα.
Ένα drone.
Μία άσκηση.
Μία κίνηση επιτήρησης.
Η πίεση μπορεί να ασκηθεί πολύ πριν πέσει οποιαδήποτε βολή.
Τα ενεργειακά πεδία είναι πλέον στρατιωτικοί στόχοι υψηλής αξίας
Η εμπειρία των τελευταίων ετών έχει δείξει ότι ενεργειακές εγκαταστάσεις μπορούν να μετατραπούν σε στόχους.
Πλατφόρμες φυσικού αερίου.
Αγωγοί.
Υποθαλάσσια καλώδια.
Σταθμοί ηλεκτρικής ενέργειας.
Λιμάνια.
Η προστασία αυτών των εγκαταστάσεων αποτελεί πλέον μέρος της εθνικής άμυνας.
Για αυτό το Ισραήλ δεν μπορεί να αγνοεί καμία στρατιωτική μεταβολή γύρω από την Κύπρο.
Η παρακολούθηση των τουρκικών δυνάμεων δίνει τη δυνατότητα έγκαιρης προειδοποίησης για πιθανή μεταβολή της επιχειρησιακής κατάστασης.
Το Great Sea Interconnector είναι περισσότερο από ένα καλώδιο
Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ έχει τεράστια γεωπολιτική αξία.
Δεν αφορά μόνο την ηλεκτρική ενέργεια.
Συνδέει στρατηγικά τρεις χώρες σε μία ενιαία ενεργειακή αλυσίδα.
Και κάθε τέτοια σύνδεση αλλάζει σταδιακά τις ισορροπίες στην περιοχή.
Η ολοκλήρωση του έργου μπορεί να αυξήσει:
την ενεργειακή ασφάλεια,
την οικονομική διασύνδεση,
και το στρατηγικό βάθος της συνεργασίας.
Αυτό εξηγεί γιατί οι κινήσεις γύρω από τέτοιες υποδομές παρακολουθούνται τόσο στενά.
Ο παράγοντας Ιράν – Χαμάς
Υπάρχει όμως και τρίτο επίπεδο ασφάλειας.
Οι ισραηλινές υπηρεσίες αντιμετωπίζουν κάθε περιοχή με περιορισμένη διεθνή εποπτεία ως πιθανό πεδίο δραστηριότητας δικτύων που μπορεί να συνδέονται με εχθρικούς παράγοντες.
Στο βόρειο τμήμα της Κύπρου, λόγω του ιδιαίτερου πολιτικού και νομικού καθεστώτος, η Ιερουσαλήμ έχει λόγους να ενδιαφέρεται για:
μετακινήσεις προσώπων, χρηματοοικονομικές ροές, logistics και πιθανή δραστηριότητα οργανώσεων που θεωρεί απειλή.
Οποιοσδήποτε ισχυρισμός για συγκεκριμένη επιχειρησιακή δραστηριότητα απαιτεί αποδείξεις.
Όμως από πλευράς ισραηλινών υπηρεσιών, η ύπαρξη ενός τέτοιου γεωγραφικού χώρου κοντά στο Ισραήλ αποτελεί από μόνη της λόγο αυξημένης επιτήρησης.
Η σχέση Τουρκίας–Χαμάς αυξάνει την καχυποψία
Το Ισραήλ αντιμετωπίζει εδώ και χρόνια με ιδιαίτερη καχυποψία τις πολιτικές σχέσεις της Άγκυρας με τη Χαμάς.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε τουρκική δραστηριότητα συνδέεται με τη Χαμάς.
Σημαίνει όμως ότι η ισραηλινή πλευρά εντάσσει την Τουρκία σε ένα πολύ πιο σύνθετο σύστημα αξιολόγησης απειλών.
Και όταν η Τουρκία διαθέτει ταυτόχρονα:
στρατεύματα,
drones,
πληροφοριακές δυνατότητες,
και πιθανή ναυτική παρουσία
στη βόρεια Κύπρο, το ενδιαφέρον των ισραηλινών υπηρεσιών αυξάνεται.
Η Κύπρος ως στρατηγικό βάθος για το Ισραήλ
Η γεωγραφία είναι αμείλικτη.
Η Κύπρος βρίσκεται εξαιρετικά κοντά στο Ισραήλ.
Σε περίπτωση μεγάλης περιφερειακής κρίσης μπορεί να αποτελέσει:
κόμβο υποστήριξης, σημείο μεταφορών, ενεργειακό σύνδεσμο και ευρύτερο στρατηγικό χώρο συνεργασίας.
Γι’ αυτό η Ιερουσαλήμ ενδιαφέρεται για τη σταθερότητα του νησιού.
Κάθε σημαντική ανατροπή στην ισορροπία δυνάμεων στην Κύπρο θα έχει άμεσες συνέπειες για το Ισραήλ.
Η Λευκωσία αποκτά μεγαλύτερη στρατηγική αξία
Η στρατηγική συνεργασία Κύπρου–Ισραήλ έχει αναβαθμιστεί σημαντικά.
Η ανταλλαγή πληροφοριών, η στρατιωτική συνεργασία και η ενεργειακή διασύνδεση δημιουργούν ένα πλέγμα αλληλεξάρτησης.
Για την Κύπρο, αυτό σημαίνει μεγαλύτερο στρατηγικό βάθος.
Για το Ισραήλ σημαίνει ότι αποκτά έναν φιλικό εταίρο ακριβώς δίπλα σε μία περιοχή όπου η Τουρκία αναπτύσσει σημαντική στρατιωτική ισχύ.
Αυτή είναι η πραγματική αξία της σχέσης.
Ελλάδα–Κύπρος–Ισραήλ: από συνεργασία σε αρχιτεκτονική ασφαλείας
Η τριμερής συνεργασία δεν περιορίζεται πλέον σε κοινές ανακοινώσεις και ασκήσεις.
Σταδιακά δημιουργείται μια ευρύτερη αρχιτεκτονική.
Ενέργεια.
Αεράμυνα.
Πληροφορίες.
Ναυτική ασφάλεια.
Πολιτική προστασία.
Υποδομές.
Όσο περισσότερο συνδέονται αυτά τα συστήματα μεταξύ τους, τόσο αυξάνεται το κόστος οποιασδήποτε απόπειρας αποσταθεροποίησης της περιοχής.
Και αυτό αποτελεί έναν από τους βασικούς μηχανισμούς αποτροπής.
Το πραγματικό παιχνίδι είναι η πληροφορία
Η σύγχρονη σύγκρουση δεν αρχίζει όταν απογειωθούν τα μαχητικά.
Αρχίζει πολύ νωρίτερα.
Με πληροφορίες.
Με δορυφορικές εικόνες.
Με ηλεκτρονικές υποκλοπές.
Με drones.
Με ανάλυση κινήσεων.
Με χαρτογράφηση δικτύων.
Όποιος βλέπει πρώτος, αποφασίζει πρώτος.
Αυτό είναι το πραγματικό πλεονέκτημα που επιδιώκει το Ισραήλ στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η συνεχής γνώση του τι συμβαίνει στην Κύπρο επιτρέπει πολύ καλύτερο στρατηγικό σχεδιασμό.
Η Τουρκία γνωρίζει ότι παρακολουθείται
Υπάρχει και μία δεύτερη διάσταση.
Η επιτήρηση λειτουργεί και αποτρεπτικά.
Όταν μία χώρα γνωρίζει ότι οι κινήσεις της παρακολουθούνται, μειώνεται η πιθανότητα αιφνιδιασμού.
Η γνώση ότι μία μετακίνηση drones, πλοίων ή στρατιωτικών μονάδων μπορεί να εντοπιστεί σε πραγματικό χρόνο δημιουργεί ένα επιπλέον κόστος στον σχεδιασμό οποιασδήποτε αιφνιδιαστικής ενέργειας.
Και αυτό είναι εξαιρετικά σημαντικό σε μία περιοχή τόσο μικρών αποστάσεων.
Η Κύπρος γίνεται «αεροπλανοφόρο» πληροφοριών
Η γεωγραφική θέση του νησιού μετατρέπει την Κύπρο σε ένα από τα πολυτιμότερα σημεία παρατήρησης της Ανατολικής Μεσογείου.
Από την Κύπρο μπορεί να παρακολουθηθεί:
η Τουρκία,
η Συρία,
ο Λίβανος,
η Ανατολική Μεσόγειος,
και μεγάλο μέρος των θαλάσσιων διαδρομών της περιοχής.
Γι’ αυτό όλες οι μεγάλες δυνάμεις ενδιαφέρονται για το τι συμβαίνει πάνω και γύρω από το νησί.
Η Κύπρος δεν είναι περιφερειακή λεπτομέρεια.
Είναι γεωστρατηγικός κόμβος.
Το μεγάλο ερώτημα: μέχρι πού θα φτάσει η Τουρκία;
Η πραγματική ανησυχία δεν αφορά μόνο τις υπάρχουσες τουρκικές εγκαταστάσεις.
Αφορά το τι μπορεί να ακολουθήσει.
Περισσότερα drones;
Νέα ραντάρ;
Πυραυλικά συστήματα;
Ναυτική βάση;
Μόνιμες εγκαταστάσεις ηλεκτρονικού πολέμου;
Κάθε νέο σύστημα που εγκαθίσταται στη βόρεια Κύπρο αλλάζει σταδιακά την περιφερειακή στρατιωτική ισορροπία.
Και αυτό ακριβώς είναι που προσπαθεί να παρακολουθεί το Ισραήλ.
Το μήνυμα για Αθήνα και Λευκωσία
Για Ελλάδα και Κύπρο, η εξέλιξη δημιουργεί τόσο κινδύνους όσο και ευκαιρίες.
Ο κίνδυνος είναι προφανής:
η Τουρκία αυξάνει συνεχώς το στρατιωτικό της αποτύπωμα.
Η ευκαιρία όμως είναι εξίσου σημαντική:
η ελληνική και κυπριακή ασφάλεια συνδέονται όλο και περισσότερο με την ασφάλεια του Ισραήλ.
Αυτό δημιουργεί πεδίο για πολύ βαθύτερη συνεργασία.
Κοινή εικόνα.
Ανταλλαγή πληροφοριών.
Αντι-drone τεχνολογία.
Αεράμυνα.
Θαλάσσια επιτήρηση.
Προστασία κρίσιμων υποδομών.
Η Ανατολική Μεσόγειος μπαίνει σε νέα εποχή
Η μεγάλη εικόνα είναι πλέον ξεκάθαρη.
Η Τουρκία προσπαθεί να αυξήσει την στρατιωτική της παρουσία.
Το Ισραήλ επιδιώκει να προστατεύσει την ενεργειακή και εθνική του ασφάλεια.
Η Κύπρος αποκτά ολοένα μεγαλύτερη γεωστρατηγική σημασία.
Και η Ελλάδα βρίσκεται στον πυρήνα μιας νέας αρχιτεκτονικής ασφαλείας.
Η μάχη στην Ανατολική Μεσόγειο δεν θα κριθεί μόνο από το ποιος διαθέτει περισσότερα πλοία ή περισσότερα drones.
Θα κριθεί από το ποιος διαθέτει καλύτερη εικόνα.
Ποιος αντιλαμβάνεται πρώτος την απειλή.
Ποιος συνδέει τα συστήματά του.
Και ποιος μπορεί να αντιδράσει πριν ο αντίπαλος δημιουργήσει τετελεσμένα.
Γι’ αυτό η ισραηλινή παρακολούθηση των Κατεχομένων δεν είναι ένα τεχνικό ζήτημα πληροφοριών. Είναι μέρος της μεγάλης γεωπολιτικής μάχης για τον έλεγχο της Ανατολικής Μεσογείου.
Και αυτή η μάχη μόλις αρχίζει.