Οι συμφωνίες της 5ης Αυγούστου 2026 στο Μέγαρο Μαξίμου δεν αποτέλεσαν το τέλος μιας διαδικασίας για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου. Αντίθετα, φαίνεται ότι άνοιξαν το πιο κρίσιμο και γεωπολιτικά ευαίσθητο κεφάλαιο του Great Sea Interconnector (GSI): την επιστροφή των ερευνητικών πλοίων στη θάλασσα και την ολοκλήρωση των βυθομετρήσεων στην περιοχή μεταξύ Κρήτης και Κύπρου.
Και εδώ ακριβώς βρίσκεται το πραγματικό διακύβευμα.
Γιατί η επόμενη φάση δεν αφορά απλώς ένα ενεργειακό ή τεχνικό έργο. Ακουμπά ευθέως τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, το τουρκολιβυκό μνημόνιο, την Κάσο, τη γαλλική στρατηγική παρουσία στην Ανατολική Μεσόγειο και τον μελλοντικό ενεργειακό άξονα Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ.
Σύμφωνα με πληροφορίες που μεταδίδει ο «Φιλελεύθερος» σε ρεπορτάζ του Χρύσανθου Μανώλη, μετά τις συμφωνίες μεταξύ ΑΔΜΗΕ, GSI, Meridiam και Nexans ακολούθησαν τηλεφωνικές διαβουλεύσεις σε ανώτατο πολιτικό επίπεδο μεταξύ Νίκου Χριστοδουλίδη, Κυριάκου Μητσοτάκη και Εμανουέλ Μακρόν.
Το μήνυμα που προκύπτει είναι σαφές: το καλώδιο πρέπει να επιστρέψει στη θάλασσα.
Η πραγματική επανεκκίνηση περνά από τις θαλάσσιες έρευνες
Η υπογραφή των συμφωνιών άλλαξε τη μετοχική και πολιτική πραγματικότητα γύρω από το έργο.
Η γαλλική Meridiam απέκτησε το 66% του GSI, ενώ η Nexans παραμένει ο κρίσιμος βιομηχανικός παίκτης που έχει αναλάβει την κατασκευή και πόντιση του υποθαλάσσιου καλωδίου.
Όμως η πραγματική επανεκκίνηση δεν θα κριθεί στα γραφεία.
Θα κριθεί στην Ανατολική Μεσόγειο και πάνω στη διαδρομή που πρέπει να χαραχθεί οριστικά στον βυθό.
Οι τρεις ηγέτες, σύμφωνα με το ίδιο ρεπορτάζ, συγκλίνουν στην εκτίμηση ότι η επανέναρξη των βυθομετρήσεων αποτελεί προϋπόθεση για να περάσει το έργο στην επόμενη φάση.
Οι έρευνες πρέπει να ολοκληρώσουν την τελική χαρτογράφηση του βυθού και να προσδιορίσουν τη βέλτιστη όδευση του καλωδίου που θα συνδέσει την Κοφίνου στην Κύπρο με την Κορακιά στην Κρήτη, εντάσσοντας ουσιαστικά την Κυπριακή Δημοκρατία στο ευρωπαϊκό ηλεκτρικό σύστημα.
Το τεχνικό έργο, συνεπώς, μετατρέπεται ταυτόχρονα σε πράξη ενεργειακής και γεωπολιτικής ενοποίησης της Κύπρου με την Ευρώπη.
Η Navtex που μπορεί να αλλάξει τα δεδομένα
Το επόμενο μεγάλο βήμα είναι συγκεκριμένο: η έκδοση ελληνικής Navtex για τη δέσμευση της θαλάσσιας περιοχής όπου θα πραγματοποιηθούν οι νέες έρευνες.
Πριν από αυτό, Meridiam και Nexans θα πρέπει να λάβουν τις τελικές επιχειρησιακές αποφάσεις.
Πρέπει να καθοριστεί:
- ποια εταιρεία ή κοινοπραξία θα αναλάβει τις έρευνες,
- ποιο ή ποια πλοία θα χρησιμοποιηθούν,
- ποιο θα είναι το χρονοδιάγραμμα,
- και πότε θα είναι έτοιμη η τεχνική ομάδα ώστε η Αθήνα να εκδώσει τη σχετική Navtex.
Οι πληροφορίες συγκλίνουν ότι Μακρόν, Μητσοτάκης και Χριστοδουλίδης θέλουν οι διαδικασίες να κινηθούν χωρίς μεγάλες καθυστερήσεις.
Και αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, διότι το περίπου 60% των βυθομετρήσεων έχει ήδη ολοκληρωθεί, σύμφωνα με τον ΑΔΜΗΕ.
Το υπόλοιπο 40%, όμως, είναι το δυσκολότερο.
Και όχι μόνο τεχνικά.
Στο επίκεντρο ξανά η Κάσος και οι τουρκικές διεκδικήσεις
Το τμήμα που απομένει να ερευνηθεί περνά από περιοχή με εξαιρετικά υψηλό γεωπολιτικό φορτίο.
Η Τουρκία υποστηρίζει ότι θαλάσσιες περιοχές νοτίως της Κάσου εμπίπτουν στη δική της υφαλοκρηπίδα, επικαλούμενη τις μονομερείς αξιώσεις που αποτυπώθηκαν στο τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Εδώ βρίσκεται το σημείο στο οποίο ένα έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης παύει να είναι αποκλειστικά ενεργειακό.
Η επανεμφάνιση ερευνητικού πλοίου στην περιοχή, με ελληνική Navtex και με αποστολή που συνδέεται άμεσα με ένα ευρωπαϊκό ενεργειακό έργο, δημιουργεί εκ των πραγμάτων ένα νέο τεστ απέναντι στις τουρκικές διεκδικήσεις.
Η Άγκυρα έχει επιχειρήσει επανειλημμένα να συνδέσει κάθε δραστηριότητα στην Ανατολική Μεσόγειο με τις δικές της μαξιμαλιστικές θαλάσσιες αξιώσεις.
Η διαφορά πλέον είναι ότι πίσω από το GSI δεν βρίσκεται μόνο ο ΑΔΜΗΕ.
Μπαίνει πολύ πιο δυναμικά η Γαλλία.
Πλήρως γαλλική αλυσίδα για το έργο;
Σύμφωνα με τις πληροφορίες του «Φιλελεύθερου», υπάρχει σοβαρό ενδεχόμενο να αλλάξει και το επιχειρησιακό σχήμα των θαλάσσιων ερευνών.
Μέχρι σήμερα η Nexans συνεργαζόταν με την ιταλική NextGeo, η οποία είχε αξιοποιήσει κυρίως το ερευνητικό πλοίο IEVOLI Relume.
Ωστόσο, εξετάζεται πλέον το ενδεχόμενο η τελική φάση των βυθομετρήσεων να ανατεθεί σε γαλλική εταιρεία ή κοινοπραξία.
Εάν αυτό επιβεβαιωθεί, τότε θα δημιουργηθεί μία πρωτοφανής συγκέντρωση γαλλικής παρουσίας σε όλο σχεδόν το έργο:
Meridiam στην πλειοψηφική ιδιοκτησία του GSI.
Nexans στην κατασκευή και πόντιση του καλωδίου.
Και πιθανώς γαλλικός όμιλος ή κοινοπραξία στις τελικές θαλάσσιες έρευνες.
Η Meridiam διαθέτει ήδη σημαντική εμπειρία σε μεγάλα ευρωπαϊκά έργα διασύνδεσης, καθώς συμμετέχει και στο NeuConnect, το υποθαλάσσιο ηλεκτρικό καλώδιο μεταξύ Ηνωμένου Βασιλείου και Γερμανίας.
Εάν λοιπόν ο γαλλικός παράγοντας αναλάβει και τις έρευνες, η Γαλλία δεν θα είναι απλώς πολιτικός υποστηρικτής του GSI. Θα έχει άμεσο οικονομικό, βιομηχανικό και στρατηγικό συμφέρον στην υλοποίησή του.
Γιατί η γαλλική παρουσία αλλάζει την εξίσωση
Εδώ βρίσκεται ίσως η σημαντικότερη αλλαγή.
Μία νέα ελληνική Navtex για εργασίες που θα εξυπηρετούν εταιρείες γαλλικών συμφερόντων θα αποκτήσει διαφορετικό γεωπολιτικό βάρος από προηγούμενες φάσεις του έργου.
Η Αθήνα δεν θα προστατεύει απλώς μία επένδυση ελληνικού κρατικού ενδιαφέροντος.
Θα διευκολύνει ένα έργο στο οποίο πλέον έχει επενδυθεί άμεσο γαλλικό κεφάλαιο, γαλλική βιομηχανική ισχύς και πολιτικό κύρος του Παρισιού.
Και αυτό δεν είναι αμελητέο.
Η Ελλάδα και η Γαλλία έχουν ήδη αναπτύξει μία από τις στενότερες στρατηγικές συνεργασίες εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με ισχυρή αμυντική και γεωπολιτική διάσταση.
Το Great Sea Interconnector μπορεί πλέον να αποτελέσει ένα ακόμη πεδίο όπου η ελληνογαλλική στρατηγική σχέση αποκτά απτό αποτύπωμα στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ο ΑΔΜΗΕ, από την πλευρά του, διατηρεί σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά την τεχνική ηγεσία και την ευθύνη λειτουργίας της διασύνδεσης μετά την ηλέκτρισή της, αν και μένει να αποσαφηνιστεί πλήρως ο ρόλος του στη συνέχεια της κατασκευαστικής φάσης.
Η φράση του επικεφαλής της Meridiam που λέει πολλά
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον αποκτούν, υπό το πρίσμα των τελευταίων εξελίξεων, τα όσα είχε δηλώσει στο Μέγαρο Μαξίμου ο πρόεδρος και CEO της Meridiam, Thierry Déau.
Χαρακτήρισε την ηλεκτρική διασύνδεση έργο μεγάλης στρατηγικής σημασίας για την Ευρώπη, συνδέοντάς την με την ευρύτερη στρατηγική συνεργασία Ελλάδας και Γαλλίας.
Ακόμη πιο αποκαλυπτική ήταν η δημόσια αναφορά του στην προσωπική εμπλοκή του Γάλλου προέδρου.
Ο Déau ανέφερε ότι ο Εμανουέλ Μακρόν υποστηρίζει θερμά το έργο, φτάνοντας μάλιστα στο σημείο να περιγράψει καθημερινή επικοινωνία του Γάλλου προέδρου για την πορεία του project.
Το μήνυμα ήταν δύσκολο να παρερμηνευθεί.
Το Παρίσι αντιμετωπίζει πλέον τον GSI ως στρατηγικό ευρωπαϊκό έργο και όχι ως μία περιφερειακή επιχειρηματική επένδυση.
Από ελληνικό και κυπριακό έργο σε γαλλικό και ευρωπαϊκό στοίχημα
Η διασύνδεση Κρήτης–Κύπρου χρηματοδοτείται ήδη από την Ευρωπαϊκή Ένωση με 658 εκατ. ευρώ.
Με τη νέα εταιρική πραγματικότητα προστίθεται όμως ένας ακόμη παράγοντας: η Γαλλία ως χώρα με άμεση οικονομική και πολιτική συμμετοχή στην επιτυχία του έργου.
Αυτό ενδέχεται να αποδειχθεί καθοριστικό όταν ξεκινήσει η επόμενη φάση των θαλάσσιων ερευνών.
Διότι οποιαδήποτε προσπάθεια αμφισβήτησης ή παρεμπόδισης των εργασιών δεν θα αφορά πλέον μόνο Αθήνα και Λευκωσία.
Θα αγγίζει οικονομικά συμφέροντα μεγάλων γαλλικών εταιρειών, το πολιτικό κύρος της γαλλικής κυβέρνησης και μία υποδομή που έχει χαρακτηριστεί ευρωπαϊκής στρατηγικής σημασίας.
Αυτό δεν εξαφανίζει τους γεωπολιτικούς κινδύνους.
Αλλά αλλάζει αισθητά την ισορροπία συμφερόντων γύρω από το καλώδιο.
Η μεγάλη εικόνα δεν τελειώνει στην Κύπρο – Στο κάδρο το Ισραήλ
Το ακόμη μεγαλύτερο στοιχείο είναι ότι η Κύπρος δεν αποτελεί τον τελικό προορισμό της ηλεκτρικής διασύνδεσης.
Ο σχεδιασμός προβλέπει τη συνέχισή της προς το Ισραήλ, δημιουργώντας έναν ενιαίο ηλεκτρικό άξονα μεταξύ ευρωπαϊκού δικτύου, Κύπρου και Ισραήλ.
Ο ΑΔΜΗΕ έχει ήδη καταθέσει τα απαιτούμενα έγγραφα ώστε να προχωρήσει η αξιολόγηση του τμήματος Κύπρου–Ισραήλ από τις αρμόδιες ρυθμιστικές αρχές.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η συμφωνία για τον αναλογικό επιμερισμό του κόστους, το λεγόμενο Cross Border Cost Allocation (CBCA), με βάση την υφιστάμενη ανάλυση κόστους–οφέλους.
Το σχεδιαζόμενο τμήμα Κύπρου–Ισραήλ προβλέπεται, σύμφωνα με τα σημερινά δεδομένα, να έχει μήκος περίπου 324 χιλιόμετρα, δυνατότητα μεταφοράς 1.000 MW και να λειτουργεί αμφίδρομα.
Το καλώδιο θα φτάνει σε βάθη έως περίπου 2.200–2.400 μέτρα, συνδέοντας τον σταθμό μετατροπής στην Κοφίνου με τη Hadera στο Ισραήλ.
Το Ισραήλ βλέπει ενεργειακή ασφάλεια – Η Γαλλία βλέπει στρατηγικό διάδρομο
Για το Ισραήλ, η σημασία του έργου είναι ξεκάθαρη.
Η ηλεκτρική σύνδεση με την Κύπρο και, μέσω αυτής, με την Ευρώπη δημιουργεί μία πρόσθετη δικλείδα ενεργειακής ασφάλειας.
Για την Κύπρο, σημαίνει έξοδο από την ενεργειακή απομόνωση.
Για την Ελλάδα, σημαίνει αναβάθμιση του ρόλου της ως ενεργειακής πύλης προς την Ανατολική Μεσόγειο.
Και για τη Γαλλία, η συμμετοχή στον άξονα Ελλάδα–Κύπρος–Ισραήλ αποκτά τόσο οικονομική όσο και γεωπολιτική αξία.
Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι η Meridiam επιθυμεί ταχεία πρόοδο και στο κυπροϊσραηλινό τμήμα, ενώ η ισραηλινή κυβέρνηση έχει επανειλημμένα τοποθετηθεί θετικά για το έργο.
Νέα διαβούλευση σε υψηλό επίπεδο μεταξύ Κύπρου και Ισραήλ φέρεται μάλιστα να αναμένεται μέσα στον Σεπτέμβριο.
Και ο Λίβανος μπαίνει στον ενεργειακό χάρτη
Το σχέδιο όμως δεν σταματά ούτε στο Ισραήλ.
Για τη Λευκωσία ιδιαίτερη στρατηγική σημασία αποκτά και η πιθανότητα ηλεκτρικής διασύνδεσης Κύπρου–Λιβάνου.
Ήδη έχει ζητηθεί η εκπόνηση σχετικής μελέτης και χρηματοδότηση από την Παγκόσμια Τράπεζα.
Το ζήτημα βρίσκεται στο τραπέζι των επαφών μεταξύ της κυπριακής και της λιβανικής ηγεσίας, με τον Νίκο Χριστοδουλίδη και τον πρόεδρο Ζοζέφ Αούν να έχουν συζητήσει την προοπτική.
Παράλληλα, πληροφορίες θέλουν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα να εξετάζουν ενεργό συμμετοχή, μέσω κρατικών εταιρειών, στις έρευνες και ενδεχομένως στην κατασκευή.
Εάν οι σχεδιασμοί αυτοί προχωρήσουν, η Κύπρος μπορεί σταδιακά να μετατραπεί από ενεργειακά απομονωμένο νησί σε κομβικό ηλεκτρικό κόμβο μεταξύ Ευρώπης και Μέσης Ανατολής.
Το καλώδιο γίνεται γεωπολιτικός διάδρομος
Αυτό ακριβώς είναι το σημείο που ξεπερνά την τεχνική διάσταση του Great Sea Interconnector.
Το έργο μπορεί να εξελιχθεί σε έναν νέο ενεργειακό διάδρομο που θα ενώνει:
Ελλάδα – Κύπρο – Ισραήλ, με πιθανές μελλοντικές προεκτάσεις προς τον Λίβανο και με επενδυτικό ενδιαφέρον ακόμη και από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Πρόκειται ουσιαστικά για μία ενεργειακή γεωγραφία που συνδέει κράτη της Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής με το ευρωπαϊκό σύστημα.
Και όσο μεγαλώνει το δίκτυο των χωρών και των οικονομικών συμφερόντων που συνδέονται με το project, τόσο δυσκολότερο γίνεται να αντιμετωπιστεί ως μία διμερής ελληνοτουρκική διαφορά.
Η ώρα της κρίσιμης Navtex
Όλα, συνεπώς, συγκλίνουν σε ένα επόμενο σημείο καμπής.
Την έκδοση της νέας ελληνικής Navtex και την επιστροφή των ερευνητικών πλοίων στη θαλάσσια ζώνη μεταξύ Κρήτης και Κύπρου.
Εκεί θα φανεί εάν η νέα εταιρική δομή του GSI μπορεί να μετατραπεί σε πραγματική επιχειρησιακή επανεκκίνηση.
Εκεί θα δοκιμαστεί η αποφασιστικότητα Αθήνας, Λευκωσίας και Παρισιού.
Και εκεί θα αποδειχθεί εάν η γαλλική είσοδος στο έργο αποτελεί μόνο μία επιχειρηματική συμφωνία ή μία βαθύτερη γεωπολιτική αναδιάταξη στην Ανατολική Μεσόγειο.
Γιατί πλέον το Great Sea Interconnector δεν είναι απλώς ένα καλώδιο στον βυθό.
Είναι μία υποδομή που συνδέει ενεργειακή ασφάλεια, ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία, ελληνικά και κυπριακά κυριαρχικά συμφέροντα, γαλλική παρουσία και ισραηλινή ενεργειακή ασφάλεια.
Και η επόμενη κίνηση δεν θα γίνει σε κάποια αίθουσα συνεδριάσεων.
Θα γίνει στη θάλασσα.