Μια βαθιά αλλαγή στη φιλοσοφία επιχειρήσεων των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων βρίσκεται πλέον σε εξέλιξη, με το ΓΕΕΘΑ να μετακινεί σταδιακά το βάρος από την απλή απόκτηση νέων οπλικών συστημάτων στη δημιουργία ενός ενιαίου, πολυεπίπεδου και δικτυοκεντρικού πλέγματος αισθητήρων και όπλων.
Το νέο μοντέλο δεν βασίζεται στην ιδέα ότι μία πλατφόρμα πρέπει να μπορεί να κάνει τα πάντα.
Αντίθετα, Heron, V-BAT, Switchblade, SPIKE NLOS, PULS, επίγειοι αισθητήρες, ραντάρ και μικροδορυφόροι σχεδιάζεται να λειτουργούν ως διαφορετικοί κρίκοι της ίδιας επιχειρησιακής αλυσίδας, ανταλλάσσοντας δεδομένα σε πραγματικό χρόνο και επιτρέποντας στο σύστημα διοίκησης και ελέγχου να επιλέγει κάθε φορά τον καταλληλότερο αισθητήρα και το καταλληλότερο όπλο.
Η ουσία του νέου δόγματος μπορεί να συνοψιστεί σε τρεις λέξεις:
εντοπισμός – στοχοποίηση – πλήγμα.
Μόνο που πλέον τα τρία αυτά στάδια δεν χρειάζεται να πραγματοποιούνται από το ίδιο μέσο.
Ένα Heron μπορεί να εντοπίσει μία δραστηριότητα από μεγάλη απόσταση, ένα V-BAT να προωθηθεί και να επιβεβαιώσει τον στόχο και την τελική προσβολή να αναλάβει ένα Switchblade, ένας SPIKE NLOS ή μια πυροβολαρχία PULS.
Αυτό ακριβώς είναι το πέρασμα από το παραδοσιακό kill chain στο πολύ πιο ευέλικτο και επικίνδυνο για τον αντίπαλο kill web.
Ο «αόρατος στόλος» πάνω από Αιγαίο και Έβρο
Η εικόνα που διαμορφώνεται δεν αφορά απλώς μία αύξηση του αριθμού των UAV.
Πρόκειται για τη δημιουργία ενός πραγματικού «αόρατου στόλου» αισθητήρων και όπλων, ο οποίος μπορεί να εκτείνεται από το διάστημα μέχρι την πρώτη γραμμή.
Τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη αποκτούν κεντρικό ρόλο στην επιτήρηση, στην αναγνώριση και στη στοχοποίηση, ενώ τα loitering munitions προσθέτουν τη δυνατότητα άμεσης προσβολής.
Το κρίσιμο στοιχείο δεν είναι πλέον μόνο ποιος διαθέτει το ισχυρότερο όπλο, αλλά ποιος μπορεί να κλείσει ταχύτερα τον κύκλο «βλέπω – αποφασίζω – πλήττω».
Σε ένα επιχειρησιακό περιβάλλον όπως το Αιγαίο ή ο Έβρος, όπου ο χρόνος αντίδρασης μπορεί να είναι εξαιρετικά περιορισμένος, αυτή η δυνατότητα αποκτά τεράστια σημασία.
Ο στόχος μπορεί να εμφανιστεί για ελάχιστα λεπτά.
Εάν χρειάζονται πολλαπλά επίπεδα συνεννόησης, διαφορετικά δίκτυα και μεγάλη καθυστέρηση μέχρι να φτάσει η πληροφορία στον κατάλληλο φορέα πυρός, το παράθυρο ευκαιρίας μπορεί να χαθεί.
Το νέο ελληνικό μοντέλο επιχειρεί να εξαλείψει ακριβώς αυτή την αδυναμία.
Heron: Τα «μάτια» μεγάλης διάρκειας της Ελλάδας
Στην κορυφή της επιχειρησιακής αρχιτεκτονικής βρίσκονται τα Heron, τα οποία μπορούν να προσφέρουν διαρκή εικόνα μεγάλων περιοχών.
Η πολύωρη παραμονή τους στον αέρα επιτρέπει συνεχή επιτήρηση σε μία ζώνη επιχειρήσεων όπως το Αιγαίο, όπου οι αποστάσεις είναι μεγάλες και οι περιοχές ενδιαφέροντος πολυάριθμες.
Το σημαντικότερο πλεονέκτημά τους δεν είναι απλώς ότι μπορούν να εντοπίσουν ένα πλοίο, ένα όχημα ή μία μονάδα.
Μπορούν να παρακολουθούν τη δραστηριότητα σε βάθος χρόνου και να δημιουργούν συνεχή επιχειρησιακή εικόνα.
Δηλαδή να καταγράφουν:
- πού βρίσκεται ένας στόχος,
- προς ποια κατεύθυνση κινείται,
- πόσο γρήγορα κινείται,
- αν αλλάζει διάταξη,
- και εάν η συμπεριφορά του αποτελεί πραγματική απειλή.
Με ηλεκτροοπτικά και υπέρυθρα συστήματα, radar SAR και άλλους αισθητήρες, τα Heron μπορούν να αποτελέσουν έναν από τους βασικούς πυλώνες ISR της ελληνικής άμυνας.
Το κρίσιμο όμως είναι ότι η πληροφορία τους δεν θα μένει «κλειδωμένη» στο ίδιο το UAV.
Θα πρέπει να μεταφέρεται απευθείας στο C2 και από εκεί στον φορέα που μπορεί να ενεργήσει.
V-BAT: Τα προωθημένα «μάτια» των νησιών
Εάν το Heron προσφέρει τη μεγάλη εικόνα, το V-BAT έρχεται να καλύψει τη λεγόμενη τακτική ζώνη.
Το μεγάλο του πλεονέκτημα είναι η κάθετη απογείωση και προσγείωση, η οποία επιτρέπει τη χρήση του χωρίς αεροδιάδρομο.
Αυτό αποκτά τεράστια σημασία στο ελληνικό επιχειρησιακό περιβάλλον.
Ένα V-BAT μπορεί να αναπτυχθεί:
σε μικρά νησιά, προωθημένες θέσεις, περιορισμένους χώρους ή ακόμα και σε πλοία.
Δεν απαιτεί μεγάλες εγκαταστάσεις και μπορεί να μετακινηθεί γρήγορα εκεί όπου υπάρχει επιχειρησιακή ανάγκη.
Στο Αιγαίο, όπου εκατοντάδες νησιά και νησίδες δημιουργούν μία εξαιρετικά σύνθετη γεωγραφία, η συγκεκριμένη δυνατότητα μετατρέπεται σε στρατηγικό πλεονέκτημα.
Ένα V-BAT μπορεί να λειτουργήσει ως ο ενδιάμεσος κρίκος ανάμεσα στο Heron και στο όπλο που θα εκτελέσει το πλήγμα.
Το Heron μπορεί να δώσει τη γενική εικόνα.
Το V-BAT να πλησιάσει, να επιβεβαιώσει τον στόχο, να τον παρακολουθήσει και να μεταδώσει ακριβή δεδομένα.
Και τότε ενεργοποιείται ο «shooter».
Το UAV δεν χρειάζεται πλέον να είναι οπλισμένο για να είναι επικίνδυνο
Εδώ βρίσκεται ίσως μία από τις σημαντικότερες αλλαγές της νέας φιλοσοφίας.
Ένα UAV δεν χρειάζεται απαραίτητα να μεταφέρει όπλα για να αποτελεί κρίσιμο στοιχείο της αλυσίδας κρούσης.
Εφόσον μπορεί να εντοπίσει και να παρακολουθήσει έναν στόχο με ακρίβεια, μπορεί να δώσει τα στοιχεία σε άλλη πλατφόρμα.
Ένα V-BAT, για παράδειγμα, θα μπορούσε να τροφοδοτήσει με δεδομένα:
SPIKE NLOS, PULS ή loitering munition.
Και μετά την προσβολή να παραμείνει πάνω από την περιοχή για να επιβεβαιώσει εάν ο στόχος καταστράφηκε ή απαιτείται δεύτερο πλήγμα.
Αυτό ακριβώς είναι δικτυοκεντρικός πόλεμος.
Ο αισθητήρας και το όπλο δεν χρειάζεται να βρίσκονται στην ίδια πλατφόρμα ούτε στον ίδιο Κλάδο.
Αρκεί να είναι συνδεδεμένα στο ίδιο επιχειρησιακό δίκτυο.
Switchblade: Άμεσο πλήγμα στην πρώτη γραμμή
Στο χαμηλότερο και πιο άμεσο επίπεδο κρούσης μπαίνουν τα Switchblade.
Τα loitering munitions αλλάζουν δραστικά τις δυνατότητες μικρών και διασπαρμένων Μονάδων, επειδή τους προσφέρουν τη δυνατότητα να πραγματοποιούν ακριβή πλήγματα χωρίς να χρειάζεται κάθε φορά η εμπλοκή μαχητικού αεροσκάφους, επιθετικού ελικοπτέρου ή πυροβολικού.
Για το Ανατολικό Αιγαίο και τον Έβρο, αυτό αποκτά ξεχωριστή σημασία.
Μία εχθρική κίνηση μπορεί να εμφανιστεί και να αλλάξει θέση μέσα σε λίγα λεπτά.
Μία προωθημένη Μονάδα που διαθέτει loitering munition μπορεί να αντιδράσει πολύ ταχύτερα.
Εντοπίζει – εκτοξεύει – κατευθύνει – πλήττει.
Τα Switchblade 300 και 600 καλύπτουν διαφορετικού τύπου στόχους και αποστάσεις, με το μεγαλύτερο Switchblade 600 να προορίζεται για πιο απαιτητικούς στόχους, ακόμη και τεθωρακισμένα.
Η πραγματική υπεραξία, όμως, προκύπτει όταν το Switchblade γνωρίζει ήδη πού βρίσκεται ο στόχος.
Εάν τα δεδομένα έχουν δοθεί από Heron ή V-BAT, το loitering munition δεν χρειάζεται να χάσει χρόνο ψάχνοντας μία ολόκληρη περιοχή.
Κατευθύνεται κατευθείαν στην τελευταία επιβεβαιωμένη θέση και χρησιμοποιεί τον δικό του αισθητήρα μόνο στην τελική φάση.
Αυτό μπορεί να μειώσει δραστικά τον χρόνο από τον εντοπισμό μέχρι το πλήγμα.
SPIKE NLOS: Πλήγμα πέρα από τον ορίζοντα
Οι SPIKE NLOS αποτελούν έναν από τους ισχυρότερους δυνητικούς «shooters» αυτού του δικτύου.
Η μεγάλη εμβέλεια και η ικανότητα προσβολής στόχων πέρα από την άμεση γραμμή θέασης αποκτούν πολλαπλάσια σημασία όταν ο πύραυλος τροφοδοτείται από UAV που βρίσκεται πολύ πιο κοντά στον στόχο.
Έτσι, ο εκτοξευτής μπορεί να παραμένει:
κρυμμένος, προστατευμένος και σε μεγάλη απόσταση.
Ο στόχος μπορεί να βρίσκεται πίσω από φυσικά εμπόδια, σε άλλη ακτή ή πέρα από τον ορίζοντα.
Εάν όμως ένα Heron ή V-BAT δίνει αξιόπιστη εικόνα, η προσβολή εξακολουθεί να είναι εφικτή.
Αυτή η δυνατότητα αποκτά ιδιαίτερη σημασία στην ελληνική νησιωτική γεωγραφία.
PULS: Το πυροβολικό αποκτά «μάτια» μακριά από το μέτωπο
Στην ίδια δικτυοκεντρική αρχιτεκτονική εντάσσεται και το πυροβολικό, με αιχμή τους PULS.
Τα UAV μπορούν να χρησιμοποιηθούν όχι μόνο για τον αρχικό εντοπισμό στόχων αλλά και για:
διόρθωση πυρών, παρακολούθηση των αποτελεσμάτων και εκτίμηση εάν απαιτείται νέα προσβολή.
Ένα UAV που παραμένει πάνω από την περιοχή μετατρέπει ουσιαστικά το πυροβολικό σε σύστημα που διαθέτει «μάτια» δεκάδες χιλιόμετρα μπροστά από τις θέσεις του.
Ο συνδυασμός ISR και πυρών μεγάλης εμβέλειας είναι ίσως μία από τις πιο καθοριστικές αλλαγές που φέρνει η νέα τεχνολογία στο πεδίο μάχης.
Οι μικροδορυφόροι βάζουν το διάστημα μέσα στη μάχη
Πάνω από τα UAV δημιουργείται ένα ακόμη επίπεδο.
Οι μικροδορυφόροι και ειδικά οι αισθητήρες SAR μπορούν να δώσουν στην Ελλάδα την πρώτη στρατηγική ένδειξη ότι κάτι αλλάζει σε μία περιοχή ενδιαφέροντος.
Μπορούν να καταγράψουν:
- συγκέντρωση στρατιωτικών μέσων,
- μετακινήσεις δυνάμεων,
- μεταβολές σε υποδομές,
- δραστηριότητα σε βάσεις ή λιμένες.
Η λογική θα μπορούσε να λειτουργεί ως εξής:
μικροδορυφόρος → Heron → V-BAT → C2 → shooter.
Ο δορυφόρος εντοπίζει μια ύποπτη μεταβολή.
Το Heron αναλαμβάνει συνεχή παρακολούθηση.
Το V-BAT προωθείται για ακριβή επιβεβαίωση.
Και το C2 επιλέγει ποιο όπλο βρίσκεται στην καλύτερη θέση για να ενεργήσει.
Έτσι δημιουργείται μία αρχιτεκτονική που ξεκινά από το διάστημα και καταλήγει στην ομάδα μάχης.
Το πραγματικό «υπερόπλο» είναι το C2
Όλα αυτά τα συστήματα όμως έχουν περιορισμένη αξία εάν δεν μπορούν να «μιλήσουν» μεταξύ τους.
Και εδώ βρίσκεται ίσως η σημαντικότερη πρόκληση για τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις.
Το Command and Control είναι στην πραγματικότητα ο πυρήνας ολόκληρου του νέου δόγματος.
Χωρίς κοινό C2, τα Heron, V-BAT, Switchblade, SPIKE NLOS, PULS και οι μικροδορυφόροι παραμένουν προηγμένες αλλά απομονωμένες πλατφόρμες.
Το ζητούμενο είναι η πληροφορία να μεταφέρεται:
γρήγορα, ασφαλώς, αυτόματα και χωρίς «στεγανά» μεταξύ Στρατού Ξηράς, Πολεμικού Ναυτικού και Πολεμικής Αεροπορίας.
Ένας αισθητήρας του Στρατού πρέπει, εφόσον απαιτείται, να μπορεί να δώσει στόχο σε όπλο του Ναυτικού ή της Αεροπορίας.
Και το αντίστροφο.
Η πληροφορία δεν πρέπει πλέον να «ανήκει» στον Κλάδο που τη συνέλεξε. Πρέπει να ανήκει στον επιχειρησιακό διοικητή που μπορεί να την αξιοποιήσει γρηγορότερα.
Αυτή είναι ίσως η μεγαλύτερη επανάσταση που επιχειρείται.
Από την αλυσίδα πυρός στο «ιστό» πυρός
Στο κλασικό kill chain η διαδικασία είναι γραμμική:
αισθητήρας → εντοπισμός → επιβεβαίωση → απόφαση → όπλο → πλήγμα.
Στο kill web υπάρχουν ταυτόχρονα πολλοί αισθητήρες και πολλοί διαθέσιμοι φορείς πυρός.
Ένα Heron μπορεί να χάσει την επαφή και να την αναλάβει ένα V-BAT.
Ένα Switchblade μπορεί να μην είναι διαθέσιμο και ο ίδιος στόχος να περάσει στον SPIKE NLOS.
Εάν η απόσταση ή η φύση του στόχου το απαιτεί, μπορεί να επιλεγεί το PULS.
Το σύστημα δεν εξαρτάται πλέον από μία μοναδική αλυσίδα. Αναζητά σε πραγματικό χρόνο τον καλύτερο συνδυασμό αισθητήρα και όπλου.
Αυτό είναι το kill web.
Γιατί η γεωγραφία του Αιγαίου μπορεί να γίνει ελληνικό πλεονέκτημα
Η νέα φιλοσοφία έχει ξεχωριστή σημασία για την Ελλάδα λόγω της γεωγραφίας της.
Το Αιγαίο συχνά παρουσιάζεται ως δύσκολο επιχειρησιακό περιβάλλον λόγω της πολυνησίας.
Όμως ένα δικτυοκεντρικό μοντέλο μπορεί να μετατρέψει ακριβώς αυτή την πολυνησία σε πλεονέκτημα.
Κάθε νησί μπορεί να γίνει κόμβος αισθητήρων, επικοινωνιών ή όπλων.
Δεν χρειάζεται κάθε νησί να διαθέτει τα πάντα.
Ένα μικρό νησί μπορεί να διαθέτει έναν αισθητήρα ή ένα V-BAT και να μεταδίδει στοιχεία σε όπλο που βρίσκεται δεκάδες χιλιόμετρα μακριά.
Ένα άλλο νησί μπορεί να φιλοξενεί φορέα πυρός.
Ένα πολεμικό πλοίο μπορεί να συνεισφέρει με δικούς του αισθητήρες.
Η Πολεμική Αεροπορία μπορεί να προσθέσει τη δική της εικόνα.
Και όλα μαζί να σχηματίζουν ένα ενιαίο ψηφιακό πεδίο μάχης.
Και στον Έβρο η ταχύτητα γίνεται το απόλυτο όπλο
Η ίδια λογική αποκτά ακόμη μεγαλύτερη αξία στον Έβρο.
Εκεί, μία συγκέντρωση τεθωρακισμένων ή μία αιφνίδια κίνηση δυνάμεων μπορεί να εξελιχθεί εξαιρετικά γρήγορα.
Η πληροφορία από μόνη της δεν αρκεί.
Η πραγματική αξία βρίσκεται στο πόσο γρήγορα η πληροφορία μετατρέπεται σε στοχευμένο πυρ.
Εάν η επιτήρηση εντοπίσει εγκαίρως μία μεταβολή, το δίκτυο πρέπει μέσα σε ελάχιστο χρόνο να αποφασίσει:
ποιος στόχος έχει προτεραιότητα,
ποιος αισθητήρας έχει την καλύτερη εικόνα,
ποιο όπλο έχει τη σωστή εμβέλεια,
και ποιος μπορεί να πραγματοποιήσει την ταχύτερη και ακριβέστερη προσβολή.
Το νέο ελληνικό δόγμα αλλάζει την έννοια της αποτροπής
Η μεγάλη εικόνα είναι ξεκάθαρη.
Οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις επιχειρούν να περάσουν σε ένα μοντέλο όπου η αποτροπή δεν θα βασίζεται απλώς στον αριθμό των διαθέσιμων οπλικών συστημάτων αλλά στην ταχύτητα, στη διασύνδεση και στην ποιότητα της πληροφορίας.
Ένα σύστημα που «βλέπει» πρώτο, αναγνωρίζει πρώτο, αποφασίζει πρώτο και πλήττει πρώτο αποκτά τεράστιο επιχειρησιακό πλεονέκτημα.
Και σε αυτό το μοντέλο, η αξία ενός Heron, ενός V-BAT, ενός SPIKE ή ενός PULS πολλαπλασιάζεται όταν συνδέεται με όλα τα υπόλοιπα.
Το πραγματικό στοίχημα λοιπόν δεν είναι απλώς η αγορά των συστημάτων.
Είναι να δημιουργηθεί ένα ενιαίο ελληνικό kill web από το διάστημα μέχρι την πρώτη γραμμή.
Ένα δίκτυο στο οποίο κάθε αισθητήρας μπορεί να τροφοδοτεί κάθε shooter και κάθε διαθέσιμο όπλο να μπορεί να αξιοποιήσει την καλύτερη πληροφορία, ανεξαρτήτως Κλάδου.
Εάν αυτή η αρχιτεκτονική ολοκληρωθεί, τότε η Ελλάδα δεν θα έχει απλώς περισσότερα drones ή πυραύλους.
Θα έχει αλλάξει τον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζει και διεξάγει επιχειρήσεις στο Αιγαίο και στον Έβρο.
Και αυτή μπορεί να αποδειχθεί μία από τις σημαντικότερες αλλαγές στην ελληνική αποτροπή των επόμενων ετών.