Νέα και ιδιαίτερα σοβαρά δεδομένα ασφαλείας δημιουργεί για την Ελλάδα η ταχεία ανάπτυξη των ρωσικών επιθετικών drones μεγάλου βεληνεκούς, καθώς η Αλεξανδρούπολη και ευρύτερα η Θράκη εμφανίζονται πλέον να βρίσκονται εντός της θεωρητικής ακτίνας δράσης νεότερων εκδόσεων της οικογένειας Geran.
Η εξέλιξη αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία εξαιτίας του στρατηγικού ρόλου που έχει αναλάβει τα τελευταία χρόνια η Αλεξανδρούπολη ως κόμβος μεταφοράς αμερικανικού και συμμαχικού στρατιωτικού υλικού προς την Ανατολική Ευρώπη και τη νοτιοανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ.
Σύμφωνα με στοιχεία που αποδίδονται σε μεγάλη έρευνα της βρετανικής Telegraph, η Ρωσία έχει επεκτείνει σημαντικά το δίκτυο εγκαταστάσεων από τις οποίες μπορεί να πραγματοποιεί μαζικές εκτοξεύσεις μη επανδρωμένων αεροσκαφών, δημιουργώντας μια νέα επιχειρησιακή πραγματικότητα από τη Μαύρη Θάλασσα έως τα Βαλκάνια.
Δέκα βάσεις και δεκάδες σημεία εκτόξευσης
Η έρευνα, η οποία φέρεται να βασίζεται σε δορυφορικές εικόνες και αναλύσεις της DroneSec, εντοπίζει τουλάχιστον δέκα εγκαταστάσεις που έχουν δημιουργηθεί ή αναβαθμιστεί για επιχειρήσεις μαζικής εκτόξευσης drones κοντά στην Ουκρανία και τη Λευκορωσία.
Συνολικά φέρεται να έχουν καταγραφεί 59 ράγες ή πλατφόρμες εκτόξευσης, ενώ περίπου 20 από αυτές παρουσιάζουν μεγαλύτερο μήκος και εκτιμάται ότι μπορούν να εξυπηρετήσουν νεότερους τύπους drones μεγάλης εμβέλειας.
Το στοιχείο αυτό δεν είναι αμελητέο.
Η Ρωσία δεν επενδύει πλέον μόνο στον αριθμό των drones, αλλά και στη δημιουργία μόνιμων υποδομών που μπορούν να υποστηρίζουν μαζικά κύματα επιθέσεων.
Πρόκειται για μια νέα μορφή αεροπορικού πολέμου, όπου οι κλασικές αεροπορικές αποστολές συμπληρώνονται –και σε ορισμένες περιπτώσεις υποκαθίστανται– από εκατοντάδες φθηνότερα μη επανδρωμένα μέσα.
Geran-4 και Geran-5: Η νέα απειλή
Ιδιαίτερο προβληματισμό προκαλούν οι νεότερες εκδόσεις Geran-4 και Geran-5, οι οποίες εμφανίζονται να διαθέτουν σημαντικά αυξημένες επιδόσεις.
Σε αντίθεση με παλαιότερα drones που χρησιμοποιούσαν ελικοφόρους κινητήρες, οι νεότερες εκδόσεις φέρεται να χρησιμοποιούν κινητήρες τζετ, γεγονός που τους επιτρέπει να αναπτύσσουν μεγαλύτερες ταχύτητες.
Αυτό μεταφράζεται σε ένα πολύ πιο απαιτητικό πρόβλημα για την αεράμυνα.
Όσο αυξάνεται η ταχύτητα ενός drone, τόσο μικρότερο γίνεται το χρονικό περιθώριο εντοπισμού, αξιολόγησης της απειλής και αναχαίτισης.
Παράλληλα, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που συνοδεύουν τα δημοσιεύματα, η εμβέλειά τους μπορεί να προσεγγίζει τα 1.000 χιλιόμετρα, ενώ γίνεται λόγος για δυνατότητα μεταφοράς πολεμικής κεφαλής περίπου 90 κιλών.
Εάν οι συγκεκριμένες εκτιμήσεις ανταποκρίνονται στις πραγματικές επιχειρησιακές δυνατότητες των συστημάτων, τότε αλλάζει συνολικά ο χάρτης των περιοχών που βρίσκονται θεωρητικά εντός βεληνεκούς.
Γιατί εμφανίζεται η Αλεξανδρούπολη στον χάρτη
Εδώ ακριβώς προκύπτει το ελληνικό ενδιαφέρον.
Με βάση υπολογισμούς θεωρητικού βεληνεκούς από πιθανές θέσεις εκτόξευσης στη ρωσική επικράτεια και την ευρύτερη περιοχή της Κριμαίας, η Θράκη και ειδικότερα η περιοχή της Αλεξανδρούπολης μπορούν να εμφανιστούν εντός της δυνητικής ακτίνας δράσης νεότερων ρωσικών drones.
Αυτό δεν σημαίνει ότι υπάρχει κάποια πληροφορία για ρωσικό σχέδιο επίθεσης στην Ελλάδα.
Σημαίνει όμως ότι η τεχνολογική εξέλιξη των όπλων μειώνει τις αποστάσεις και εξαφανίζει σταδιακά την έννοια της “ασφαλούς γεωγραφικής απόστασης” από μια σύγκρουση.
Περιοχές που μέχρι πριν από λίγα χρόνια θα θεωρούνταν πολύ μακριά από το ουκρανικό μέτωπο μπορούν πλέον, σε καθαρά θεωρητικό επίπεδο, να βρεθούν εντός εμβέλειας μη επανδρωμένων συστημάτων.
Γιατί η Αλεξανδρούπολη έχει τόσο μεγάλη στρατηγική σημασία
Η Αλεξανδρούπολη έχει αποκτήσει τα τελευταία χρόνια ιδιαίτερη γεωπολιτική βαρύτητα.
Το λιμάνι της αποτελεί κρίσιμο κόμβο στρατιωτικής εφοδιαστικής για τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ, καθώς χρησιμοποιείται για τη μεταφορά στρατιωτικού εξοπλισμού, οχημάτων και άλλου υλικού προς χώρες της Ανατολικής Ευρώπης.
Η σημασία της δεν περιορίζεται μόνο στο λιμάνι.
Η περιοχή συνδέεται με οδικούς και σιδηροδρομικούς άξονες που επιτρέπουν τη μεταφορά στρατιωτικού υλικού προς τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία και βαθύτερα στην ανατολική πτέρυγα της Συμμαχίας.
Η Αλεξανδρούπολη έχει μετατραπεί ουσιαστικά σε μια από τις σημαντικότερες πύλες του ΝΑΤΟ προς τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Και ακριβώς για αυτό οποιαδήποτε αλλαγή στο περιβάλλον απειλών αποκτά άμεση σημασία για την ελληνική άμυνα.
Δεν υπάρχει ένδειξη ρωσικού σχεδίου επίθεσης
Εδώ απαιτείται σαφής διάκριση.
Το γεγονός ότι μια περιοχή βρίσκεται θεωρητικά εντός του βεληνεκούς ενός οπλικού συστήματος δεν σημαίνει ότι αποτελεί στόχο.
Μέχρι στιγμής, δεν υπάρχει από τα στοιχεία που παρουσιάζονται κάποια ένδειξη ότι η Ρωσία σχεδιάζει επίθεση εναντίον της Αλεξανδρούπολης ή της Ελλάδας.
Οι σχετικοί χάρτες αποτυπώνουν τεχνικές δυνατότητες και όχι επιχειρησιακές προθέσεις.
Ωστόσο, η στρατιωτική σχεδίαση δεν βασίζεται μόνο στις προθέσεις ενός πιθανού αντιπάλου.
Βασίζεται πρωτίστως στις δυνατότητές του.
Και αυτό ακριβώς είναι το στοιχείο που δημιουργεί νέα δεδομένα για την Αθήνα.
Το μάθημα της Ουκρανίας
Ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο αξιολογείται η απειλή των drones.
Τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη μπορούν πλέον να χρησιμοποιηθούν μαζικά, να πετούν σε χαμηλό ύψος, να αλλάζουν διαδρομές και να επιχειρούν να κορέσουν τα συστήματα αεράμυνας.
Το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι πάντα ένα μεμονωμένο drone.
Το πρόβλημα είναι ένα κύμα δεκάδων ή ακόμη και εκατοντάδων στόχων που εμφανίζονται ταυτόχρονα.
Σε ένα τέτοιο σενάριο, ακόμη και προηγμένα συστήματα αεράμυνας μπορεί να αντιμετωπίσουν σοβαρές προκλήσεις, κυρίως λόγω κόστους, διαθέσιμων πυραύλων αναχαίτισης και χρόνου αντίδρασης.
Η Θράκη αποκτά νέα αμυντική διάσταση
Η νέα πραγματικότητα έχει ιδιαίτερη σημασία για τη Θράκη.
Παραδοσιακά, η περιοχή αντιμετωπιζόταν στην ελληνική αμυντική σχεδίαση πρωτίστως υπό το πρίσμα της απειλής από τα ανατολικά.
Τώρα προστίθεται μία ακόμη διάσταση:
η ανάγκη προστασίας κρίσιμων υποδομών απέναντι σε απειλές μεγάλου βεληνεκούς που μπορούν να προέλθουν από πολύ μεγαλύτερες αποστάσεις.
Αυτό σημαίνει ότι το σύγχρονο αμυντικό πρόβλημα της περιοχής δεν περιορίζεται σε άρματα μάχης, μαχητικά αεροσκάφη ή συμβατικές χερσαίες δυνάμεις.
Περιλαμβάνει επίσης drones, πυραύλους cruise, βαλλιστικά συστήματα και επιχειρήσεις ηλεκτρονικού πολέμου.
Ο νέος πόλεμος δεν γνωρίζει σύνορα
Η εξέλιξη των drones έχει αλλάξει έναν από τους σημαντικότερους κανόνες της γεωγραφίας.
Παλιότερα, η απόσταση από το μέτωπο δημιουργούσε σχετική ασφάλεια.
Σήμερα αυτό δεν ισχύει στον ίδιο βαθμό.
Όπλα χαμηλότερου κόστους μπορούν πλέον να διανύουν εκατοντάδες ή ακόμη και περισσότερα από 1.000 χιλιόμετρα και να απειλούν στρατηγικές εγκαταστάσεις πολύ μακριά από την πρώτη γραμμή.
Αυτό αναγκάζει τα κράτη να επανεξετάσουν ολόκληρη την αρχιτεκτονική αεράμυνάς τους.
Το περιστατικό στη Ρουμανία ανεβάζει την ανησυχία
Η ευρύτερη ανησυχία στη Μαύρη Θάλασσα ενισχύθηκε και από πρόσφατο περιστατικό στη Ρουμανία.
Στις 20 Αυγούστου, ανακοινώθηκε η εξουδετέρωση θαλάσσιου drone που έφερε εκρηκτικά κοντά στο στρατηγικής σημασίας ενεργειακό έργο Neptun Deep.
Κατά τη διάρκεια του περιστατικού κινητοποιήθηκαν και μαχητικά F-16.
Το συγκεκριμένο γεγονός δείχνει ότι ο πόλεμος των μη επανδρωμένων συστημάτων δεν περιορίζεται πλέον μόνο στον ουκρανικό εναέριο χώρο.
Η Μαύρη Θάλασσα και οι παρακείμενες χώρες αντιμετωπίζουν πλέον πολύ πιο περίπλοκο περιβάλλον ασφαλείας.
Από τη Μαύρη Θάλασσα μέχρι το Αιγαίο
Η γεωγραφική σύνδεση είναι πλέον προφανής.
Μαύρη Θάλασσα, Ρουμανία, Βουλγαρία, Θράκη και Βόρειο Αιγαίο αποτελούν έναν ενιαίο στρατηγικό χώρο για τον σχεδιασμό του ΝΑΤΟ.
Η Αλεξανδρούπολη βρίσκεται ακριβώς πάνω σε αυτόν τον άξονα.
Η θέση της επιτρέπει τη μεταφορά δυνάμεων και υλικού χωρίς αποκλειστική εξάρτηση από τα Στενά του Βοσπόρου και τα τουρκικά λιμάνια.
Αυτό αυξάνει θεαματικά την αξία της για τη Συμμαχία.
Ταυτόχρονα, όμως, αυξάνει και την ανάγκη προστασίας της.
Τι σημαίνει αυτό για την ελληνική αεράμυνα
Η Ελλάδα καλείται πλέον να ενσωματώσει στον σχεδιασμό της νέα είδη απειλών.
Η αντιμετώπιση drones μεγάλης εμβέλειας απαιτεί ένα πολυεπίπεδο δίκτυο που θα συνδυάζει:
ραντάρ μεγάλης εμβέλειας, συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης, ηλεκτρονικό πόλεμο, παρεμβολές, αντιαεροπορικά συστήματα και φθηνότερα μέσα αναχαίτισης drones.
Δεν είναι οικονομικά βιώσιμο κάθε χαμηλού κόστους UAV να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά με έναν πολύ ακριβό αντιαεροπορικό πύραυλο.
Για αυτό οι σύγχρονες αεράμυνες κινούνται προς ένα μοντέλο όπου διαφορετικές κατηγορίες όπλων αντιμετωπίζονται από διαφορετικά επίπεδα προστασίας.
Η Αλεξανδρούπολη στον νέο ελληνικό αμυντικό χάρτη
Η νέα πραγματικότητα καθιστά ακόμη πιο σημαντική την προστασία της Αλεξανδρούπολης.
Εκτός από το λιμάνι, η ευρύτερη περιοχή διαθέτει μεταφορικές, ενεργειακές και στρατιωτικές υποδομές που συνδέονται με τον στρατηγικό ρόλο της Ελλάδας στην περιοχή.
Σε περίπτωση γενικευμένης κρίσης στην Ανατολική Ευρώπη, η Αλεξανδρούπολη θα μπορούσε να αποτελέσει έναν από τους βασικότερους κόμβους υποστήριξης της νοτιοανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ.
Αυτό από μόνο του καθιστά αναγκαίο τον επανασχεδιασμό της προστασίας της.
Δεν είναι μόνο ρωσικό το ζήτημα
Η ουσία, πάντως, ξεπερνά τη Ρωσία.
Η τεχνολογία των drones εξαπλώνεται ταχύτατα.
Σήμερα παρόμοιες δυνατότητες αναπτύσσουν δεκάδες χώρες, αλλά και μη κρατικοί δρώντες.
Το ζήτημα για την Ελλάδα δεν είναι μόνο ποιος μπορεί σήμερα να φτάσει μέχρι τη Θράκη, αλλά ποιος θα μπορεί να το κάνει σε πέντε ή δέκα χρόνια.
Αυτό ακριβώς καθιστά την επένδυση στην αεράμυνα, το anti-drone και την έγκαιρη προειδοποίηση στρατηγική αναγκαιότητα.
Η Αλεξανδρούπολη από κόμβος μεταφορών σε κόμβο ασφάλειας
Για χρόνια η συζήτηση γύρω από την Αλεξανδρούπολη επικεντρωνόταν στο λιμάνι, τις αμερικανικές μεταφορές και τη σημασία της για το ΝΑΤΟ.
Τώρα εμφανίζεται και μία νέα παράμετρος.
Η Αλεξανδρούπολη πρέπει να αντιμετωπίζεται όχι μόνο ως κρίσιμος κόμβος μεταφορών αλλά και ως κρίσιμος κόμβος που απαιτεί ισχυρή αντιαεροπορική και αντι-drone προστασία.
Η νέα γενιά Geran μπορεί να μην αποτελεί σήμερα άμεση απειλή για την Ελλάδα.
Αποδεικνύει όμως ότι οι αποστάσεις στον σύγχρονο πόλεμο μικραίνουν δραματικά.
Και αυτό είναι το πραγματικό μήνυμα που πρέπει να κρατήσει η Αθήνα.
Ο νέος χάρτης απειλών φτάνει μέχρι τη Θράκη
Η ανάπτυξη ρωσικών βάσεων drones και η επέκταση της εμβέλειας των νέων μη επανδρωμένων συστημάτων επιβεβαιώνουν μια ευρύτερη στρατηγική μεταβολή:
η Ανατολική Ευρώπη, η Μαύρη Θάλασσα και τα Βαλκάνια μετατρέπονται σε έναν ενιαίο χώρο ασφαλείας.
Η Ελλάδα δεν βρίσκεται πλέον τόσο μακριά από το ουκρανικό μέτωπο όσο υποδηλώνει ο γεωγραφικός χάρτης.
Η τεχνολογία έχει μειώσει τις αποστάσεις.
Και η Αλεξανδρούπολη, λόγω του τεράστιου στρατηγικού της ρόλου, βρίσκεται αναπόφευκτα στην πρώτη γραμμή αυτής της νέας πραγματικότητας.
Δεν υπάρχει ένδειξη επικείμενης ρωσικής επίθεσης κατά της Ελλάδας. Υπάρχει όμως μια νέα επιχειρησιακή δυνατότητα που η ελληνική στρατιωτική ηγεσία δεν μπορεί να αγνοήσει.
Και αυτό ίσως είναι το σημαντικότερο συμπέρασμα από τον νέο χάρτη των Geran.