Η τοποθέτησή του αποκτά ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία, καθώς πραγματοποιείται στον απόηχο της απόφασης της Βουλής των Αντιπροσώπων της Ανατολικής Λιβύης να εγκρίνει το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019, το οποίο η Αθήνα απορρίπτει ως παράνομο και ανυπόστατο.
Η Άγκυρα φαίνεται να επιτυγχάνει έναν σημαντικό διπλωματικό στόχο: την ανάπτυξη στενότερων σχέσεων με το στρατόπεδο Χαφτάρ, το οποίο στο παρελθόν είχε αντιταχθεί στη συμφωνία Τουρκίας–Τρίπολης.
Ο Σαντάμ Χαφτάρ παρουσίασε την προσέγγιση με την Άγκυρα ως μια ευκαιρία για την προώθηση των οικονομικών συμφερόντων της Λιβύης και την ενίσχυση της περιφερειακής συνεργασίας.
Υπογράμμισε ότι η χώρα του επιδιώκει συνεργασία με όλα τα κράτη της Μεσογείου, στη βάση του αμοιβαίου σεβασμού και των κοινών συμφερόντων.
Η αναφορά αυτή θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς η Τουρκία επιχειρεί εδώ και χρόνια να επεκτείνει την πολιτική, στρατιωτική και οικονομική παρουσία της στη Λιβύη.
Παράλληλα, ο γιος του Χαφτάρ εκτίμησε ότι η εξέλιξη γύρω από το τουρκολιβυκό μνημόνιο μπορεί να συμβάλει στην υπέρβαση των παλαιότερων πολιτικών αντιπαραθέσεων.
Η μεγάλη ανατροπή στις σχέσεις Άγκυρας–Βεγγάζης
Η μεταστροφή της Ανατολικής Λιβύης αποτελεί σημαντική πολιτική επιτυχία για τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Υπενθυμίζεται ότι κατά τον λιβυκό εμφύλιο η Τουρκία υποστήριξε στρατιωτικά την κυβέρνηση της Τρίπολης, η οποία πολεμούσε τις δυνάμεις του Χαλίφα Χαφτάρ.
Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια η Άγκυρα ακολούθησε πολιτική προσέγγισης και με την Ανατολική Λιβύη, αξιοποιώντας διπλωματικές επαφές, προτάσεις συνεργασίας και οικονομικές ευκαιρίες.
Η πρόσφατη έγκριση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή της Ανατολικής Λιβύης επιβεβαιώνει την αλλαγή των πολιτικών συσχετισμών, χωρίς να επιλύει τις νομικές διαφορές για τις θαλάσσιες ζώνες.
Το μήνυμα Χαφτάρ για την κυριαρχία της Λιβύης
Ο Σαντάμ Χαφτάρ επιχείρησε παράλληλα να παρουσιάσει τη νέα προσέγγιση ως μέρος μιας ανεξάρτητης εθνικής στρατηγικής.
«Η κυριαρχία, η εδαφική ακεραιότητα της Λιβύης και η ανεξαρτησία στη λήψη των εθνικών αποφάσεων θα παραμένουν πάντοτε οι ύψιστες προτεραιότητές μας», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Επισήμανε επίσης ότι η υπέρβαση του εσωτερικού διχασμού και η ενοποίηση των κρατικών θεσμών αποτελούν βασικούς στόχους.
Οι δηλώσεις του υποδηλώνουν ότι η Βεγγάζη επιδιώκει να διευρύνει τις διεθνείς συνεργασίες της, χωρίς να εμφανίζεται αποκλειστικά εξαρτημένη από έναν περιφερειακό εταίρο.
Η Αθήνα μπροστά σε δύσκολα διπλωματικά ερωτήματα
Για την Ελλάδα, το σημαντικότερο ζήτημα είναι ότι το στρατόπεδο Χαφτάρ δεν μπορεί πλέον να θεωρείται δεδομένος αντίπαλος των τουρκικών σχεδιασμών.
Η Αθήνα είχε επενδύσει πολιτικά στις επαφές με την Ανατολική Λιβύη, επιδιώκοντας να δημιουργήσει αντίβαρο στο μνημόνιο του 2019.
Η νέα στάση της Βεγγάζης προκαλεί εύλογα ερωτήματα για την αποτελεσματικότητα αυτής της στρατηγικής.
Η πολιτική προσέγγιση Τουρκίας–Ανατολικής Λιβύης ενδέχεται να ενισχύσει τις τουρκικές διεκδικήσεις νότια της Κρήτης, χωρίς όμως να μεταβάλλει αυτομάτως τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι πλέον εάν η Αθήνα θα καταφέρει να διατηρήσει ουσιαστικούς διαύλους επικοινωνίας με τη Βεγγάζη.
Η δήλωση του Σαντάμ Χαφτάρ αποτελεί ακόμη μία ένδειξη ότι η Τουρκία διευρύνει την επιρροή της στη Λιβύη, διαμορφώνοντας ένα πιο απαιτητικό γεωπολιτικό περιβάλλον για την ελληνική εξωτερική πολιτική στην Ανατολική Μεσόγειο.
