Νέα δεδομένα διαμορφώνονται στην Ανατολική Μεσόγειο, καθώς Ελλάδα και Αίγυπτος επαναφέρουν στο διπλωματικό προσκήνιο το ενδεχόμενο επέκτασης της υφιστάμενης συμφωνίας οριοθέτησης Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ), μετά την επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από το Κοινοβούλιο της ανατολικής Λιβύης.
Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία, καθώς η Αθήνα επιδιώκει να ενισχύσει τη στρατηγική συνεργασία με το Κάιρο και να αντιμετωπίσει τις τουρκικές διεκδικήσεις στην περιοχή της Κρήτης, της Ρόδου και του Καστελλόριζου.
Επικοινωνία Γεραπετρίτη–Αμπντελατί μετά τις εξελίξεις στη Λιβύη
Ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Αιγύπτιο ομόλογό του, Μπαντρ Αμπντελατί, με επίκεντρο το τουρκολιβυκό μνημόνιο και τις επιπτώσεις του στη σταθερότητα της Ανατολικής Μεσογείου.
Οι δύο χώρες επιβεβαίωσαν τη στενή στρατηγική τους συνεργασία, ενώ η ελληνική πλευρά διατηρεί ανοιχτή την προοπτική περαιτέρω οριοθέτησης των θαλάσσιων ζωνών.
Ο Γεραπετρίτης έχει ξεκαθαρίσει ότι η επέκταση της συμφωνίας θα συζητηθεί στο μέλλον, αφού αξιολογηθούν οι συνθήκες, χωρίς να έχει ανακοινωθεί συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα έναρξης διαπραγματεύσεων.
Η συμφωνία του 2020 και η σημασία της για την Κρήτη
Η ελληνοαιγυπτιακή συμφωνία υπογράφηκε στις 6 Αυγούστου 2020 και προβλέπει μερική οριοθέτηση ΑΟΖ μεταξύ των δύο κρατών.
Η συμφωνία καλύπτει θαλάσσια περιοχή μεταξύ του 26ου και του 28ου μεσημβρινού, αναγνωρίζοντας ότι τα ελληνικά νησιά διαθέτουν δικαιώματα σε ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα.
Η σημασία της είναι ιδιαίτερα μεγάλη, καθώς η οριοθετική γραμμή επικαλύπτει μέρος της θαλάσσιας περιοχής που διεκδικείται μέσω του τουρκολιβυκού μνημονίου του 2019.
Με αυτόν τον τρόπο, Αθήνα και Κάιρο διαμόρφωσαν ένα ισχυρό διπλωματικό και νομικό αντίβαρο στις αξιώσεις της Άγκυρας.
Το μεγάλο ζητούμενο: Ο 28ος μεσημβρινός και το Καστελλόριζο
Το σημαντικότερο ζήτημα που παραμένει ανοιχτό αφορά την περιοχή ανατολικά του 28ου μεσημβρινού, όπου βρίσκεται το Καστελλόριζο και η ευρύτερη θαλάσσια περιοχή του.
Η συγκεκριμένη ζώνη δεν συμπεριλήφθηκε στη μερική οριοθέτηση του 2020, αφήνοντας περιθώριο για μελλοντικές διαπραγματεύσεις.
Μια ενδεχόμενη επέκταση της ελληνοαιγυπτιακής συμφωνίας προς τα ανατολικά θα αποτελούσε σημαντική διπλωματική εξέλιξη, καθώς θα επηρέαζε άμεσα τις συζητήσεις για τις θαλάσσιες δικαιοδοσίες στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ωστόσο, μια τέτοια συμφωνία προϋποθέτει διαπραγματεύσεις και αμοιβαία αποδεκτή οριοθέτηση μεταξύ Αθήνας και Καΐρου.
Το τουρκολιβυκό μνημόνιο και η αιγυπτιακή στάση
Η επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή της Βεγγάζης δημιουργεί νέο διπλωματικό περιβάλλον.
Η ελληνική κυβέρνηση απορρίπτει το μνημόνιο ως αντίθετο προς το διεθνές δίκαιο, επιμένοντας ότι δεν μπορεί να παραγάγει έννομα αποτελέσματα εις βάρος τρίτων κρατών.
Η Αίγυπτος αποτελεί καθοριστικό παράγοντα στην εξίσωση, καθώς έχει ήδη συμφωνία οριοθέτησης με την Ελλάδα και διατηρεί ισχυρά συμφέροντα στην Ανατολική Μεσόγειο.
Μπορεί η Αθήνα να ανατρέψει τους τουρκικούς σχεδιασμούς;
Η επέκταση της ελληνοαιγυπτιακής ΑΟΖ θα μπορούσε να ενισχύσει σημαντικά τη διπλωματική θέση της Ελλάδας και να περιορίσει τα περιθώρια προώθησης των τουρκικών διεκδικήσεων.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν Αθήνα και Κάιρο θα μπορέσουν να μετατρέψουν τη στρατηγική τους σύγκλιση σε νέα δεσμευτική συμφωνία.
Η Ανατολική Μεσόγειος εισέρχεται σε περίοδο έντονων διπλωματικών διεργασιών, με τον 28ο μεσημβρινό, το Καστελλόριζο και το τουρκολιβυκό μνημόνιο να βρίσκονται στο επίκεντρο των εξελίξεων.
ΠΗΓΗ🇬🇷🇪🇬 FM George Gerapetritis held a telephone call with Egyptian FM Badr Abdelatty. Discussions focused on the 🇬🇷🇪🇬 strategic partnership and developments in the Eastern Mediterranean. https://t.co/4LXGuz0Nsq
— Υπουργείο Εξωτερικών (@GreeceMFA) October 22, 2026