Ισχυρό μήνυμα από την Ουάσιγκτον για τον ενεργειακό ρόλο της Ελλάδας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη εκπέμπουν οι τελευταίες εξελίξεις γύρω από τον Κάθετο Ενεργειακό Διάδρομο, με το αμερικανικό ενδιαφέρον να αποκτά ολοένα πιο καθαρά στρατηγικά χαρακτηριστικά.
Σύμφωνα με όσα ανέφερε ο δημοσιογράφος Μιχάλης Ιγνατίου στον ΣΚΑΪ, η δημιουργία του Κάθετου Διαδρόμου δεν αποτελεί προσωπική πρωτοβουλία της Αμερικανίδας πρέσβειρας στην Αθήνα, Κίμπερλι Γκίλφοϊλ, αλλά σχεδιασμό που είχε τεθεί στο τραπέζι από τον υπουργό Εσωτερικών των ΗΠΑ Νταγκ Μπέργκαμ πριν ακόμη από την άφιξή της στην Ελλάδα.
Η διάσταση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς μεταφέρει τη συζήτηση από το επίπεδο προσώπων και επιχειρηματικών συμφερόντων στο επίπεδο της επίσημης αμερικανικής ενεργειακής στρατηγικής.
Ο Κάθετος Διάδρομος δεν είναι «σχέδιο Γκίλφοϊλ»
Το βασικό μήνυμα που εκπέμπεται από την αμερικανική πλευρά είναι ότι ο Vertical Corridor αποτελεί στρατηγικής σημασίας ενεργειακό project για τις ΗΠΑ και την Ελλάδα.
Ο Μιχάλης Ιγνατίου υπενθύμισε ότι ο Νταγκ Μπέργκαμ είχε επισκεφθεί την Αθήνα πριν αναλάβει καθήκοντα η Γκίλφοϊλ και είχε πραγματοποιήσει επαφές με κυβερνητικούς και επιχειρηματικούς παράγοντες.
Με άλλα λόγια, ο αμερικανικός σχεδιασμός προϋπήρχε της σημερινής πρέσβειρας και εντάσσεται σε μία πολύ μεγαλύτερη προσπάθεια της Ουάσιγκτον να αναδιαμορφώσει την ενεργειακή αρχιτεκτονική της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Ο Κάθετος Διάδρομος έχει σχεδιαστεί ώστε, μέσω των ελληνικών υποδομών LNG και των διασυνδεδεμένων δικτύων φυσικού αερίου, να μπορεί να διοχετεύεται ενέργεια προς τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία και βορειότερα προς την ευρωπαϊκή αγορά.
Η Ελλάδα ως ενεργειακή πύλη των ΗΠΑ
Εδώ βρίσκεται και η πραγματική γεωπολιτική σημασία του έργου.
Η Ελλάδα δεν αντιμετωπίζεται πλέον μόνο ως καταναλωτής ή διαμετακομιστικός κόμβος, αλλά ως πιθανή κεντρική πύλη εισόδου αμερικανικού LNG προς την ευρωπαϊκή ενδοχώρα.
Αυτό σημαίνει ότι λιμάνια, σταθμοί LNG, αγωγοί και διασυνδέσεις αποκτούν πλέον στρατηγική σημασία.
Η ενεργειακή ασφάλεια έχει μετατραπεί τα τελευταία χρόνια σε βασικό συστατικό της εθνικής ασφάλειας. Για την Ουάσιγκτον, η δυνατότητα τροφοδοσίας κρατών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης μέσω εναλλακτικών διαδρομών περιορίζει την εξάρτηση από ανταγωνιστικές πηγές ενέργειας και παράλληλα διευρύνει την αμερικανική οικονομική και γεωπολιτική παρουσία.
Σε αυτό το πλαίσιο, Αλεξανδρούπολη, Ρεβυθούσα και ελληνικό δίκτυο φυσικού αερίου αποκτούν ευρύτερη περιφερειακή σημασία.
Ρούμπιο: Η δημόσια στήριξη στην Γκίλφοϊλ
Ιδιαίτερη σημασία έχουν και οι τελευταίες δηλώσεις του Μάρκο Ρούμπιο.
Λίγο πριν από την επίσκεψή του στην Αθήνα για τον 6ο Στρατηγικό Διάλογο Ελλάδας–ΗΠΑ, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών εξέφρασε δημόσια στήριξη στο έργο της Κίμπερλι Γκίλφοϊλ και έκανε ειδική αναφορά στην προώθηση των αμερικανικών ενεργειακών συμφερόντων στην Ελλάδα και στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Σύμφωνα με τον Μιχάλη Ιγνατίου, η τοποθέτηση αυτή συνιστά σαφή ψήφο εμπιστοσύνης του Λευκού Οίκου στην Αμερικανίδα πρέσβειρα.
«Ό,τι κάνει η πρέσβης έχει την έγκριση της Ουάσιγκτον», ήταν το πολιτικό συμπέρασμα που μετέφερε ο δημοσιογράφος.
Τέλος στα σενάρια περί αποχώρησης
Η δημόσια στήριξη Ρούμπιο και Μπέργκαμ αποκτά μεγαλύτερη σημασία λόγω των δημοσιευμάτων που είχαν προηγηθεί για τον ρόλο της Γκίλφοϊλ.
Η αμερικανική κυβέρνηση, πάντως, δείχνει προς την αντίθετη κατεύθυνση.
Η Γκίλφοϊλ εμφανίζεται να διαθέτει πλήρη πολιτική κάλυψη για την ενεργειακή ατζέντα που προωθεί στην Ελλάδα, ενώ το γεγονός ότι δύο κορυφαία στελέχη της κυβέρνησης Τραμπ συνδέουν δημόσια το έργο της με τον Κάθετο Διάδρομο ενισχύει αυτή την εικόνα.
Το στοιχείο αυτό είναι κρίσιμο επειδή η ενεργειακή ατζέντα της πρέσβειρας δεν αφορά μόνο τις διμερείς σχέσεις Αθήνας–Ουάσιγκτον.
Αφορά ολόκληρο το τόξο Ελλάδα–Βουλγαρία–Ρουμανία–Ουκρανία και Κεντρική Ευρώπη.
Ο Κάθετος Διάδρομος έχει και διακομματική στήριξη
Σύμφωνα με όσα μεταφέρθηκαν από την Ουάσιγκτον, το project δεν αποτελεί απλώς μία επιλογή της σημερινής κυβέρνησης Τραμπ.
Ο Κάθετος Διάδρομος φέρεται να απολαμβάνει ευρύτερη διακομματική υποστήριξη στις Ηνωμένες Πολιτείες, στοιχείο που αυξάνει τη στρατηγική του ανθεκτικότητα.
Αυτό είναι εξαιρετικά σημαντικό για την Ελλάδα, καθώς τα μεγάλα ενεργειακά projects απαιτούν χρόνια για να ολοκληρωθούν.
Εάν ένα έργο αντιμετωπίζεται στην Ουάσιγκτον ως μακροπρόθεσμο στρατηγικό συμφέρον και όχι ως επιλογή μίας μόνο κυβέρνησης, τότε αποκτά πολύ μεγαλύτερη γεωπολιτική βαρύτητα.
Ρούμπιο στην Αθήνα: Ενέργεια, άμυνα και περιφερειακή ασφάλεια
Η επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα έρχεται ακριβώς μέσα σε αυτό το κλίμα.
Ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας θα ηγηθεί της αμερικανικής αντιπροσωπείας στον νέο γύρο του Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας–ΗΠΑ, με την ατζέντα να περιλαμβάνει άμυνα, ενέργεια, οικονομική συνεργασία και περιφερειακή ασφάλεια.
Η συγκυρία επομένως δεν είναι τυχαία.
Ο Κάθετος Διάδρομος, το LNG, οι αμερικανικές επενδύσεις, οι ενεργειακές διασυνδέσεις και ο ρόλος της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο βρίσκονται πλέον στο ίδιο στρατηγικό πακέτο.
Και Βανς στην Ελλάδα τον Ιανουάριο;
Ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον προκαλεί η πληροφορία που μετέφερε ο Μιχάλης Ιγνατίου για πιθανή επίσκεψη του αντιπροέδρου των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, στην Ελλάδα.
Σύμφωνα με την ίδια ενημέρωση, η Γκίλφοϊλ έχει ήδη ενημερώσει την ελληνική κυβέρνηση για σχετική πρόθεση, με τον Ιανουάριο να εξετάζεται ως πιθανό χρονικό σημείο.
Προς το παρόν δεν υπάρχει επίσημη ανακοίνωση από την Ουάσιγκτον, επομένως η επίσκεψη πρέπει να θεωρείται σχεδιασμός και όχι οριστικοποιημένο γεγονός.
Εάν τελικά πραγματοποιηθεί, θα αποτελεί ακόμη μία ένδειξη της αναβάθμισης των ελληνοαμερικανικών επαφών σε ανώτατο επίπεδο.
Το πραγματικό αμερικανικό σχέδιο
Το συμπέρασμα που προκύπτει είναι ότι ο Κάθετος Διάδρομος δεν είναι απλώς ένας αγωγός ή μια εμπορική διαδρομή.
Είναι κομμάτι της νέας ενεργειακής γεωπολιτικής των ΗΠΑ στην Ευρώπη.
Η Ουάσιγκτον επιδιώκει να συνδέσει το αμερικανικό LNG με αγορές της Νοτιοανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης, ενώ η Ελλάδα μπορεί να εξελιχθεί σε έναν από τους βασικούς κόμβους αυτού του σχεδιασμού.
Και γι’ αυτό η στήριξη στην Κίμπερλι Γκίλφοϊλ και στον Κάθετο Διάδρομο έχει πολύ μεγαλύτερη σημασία από μια συνηθισμένη διπλωματική δήλωση.
Δείχνει ότι για τις ΗΠΑ η Ελλάδα αποτελεί πλέον μέρος ενός ευρύτερου ενεργειακού και στρατηγικού σχεδίου που εκτείνεται από την Ανατολική Μεσόγειο μέχρι την Ουκρανία και την Κεντρική Ευρώπη.
Και το επόμενο διάστημα —με την παρουσία Ρούμπιο στην Αθήνα και την πιθανότητα επίσκεψης Βανς— αναμένεται να δείξει πόσο βαθιά σκοπεύει η Ουάσιγκτον να επενδύσει σε αυτόν τον νέο ρόλο της Ελλάδας.