Σημαντικές γεωπολιτικές ανακατατάξεις προκαλεί η επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από το Κοινοβούλιο της ανατολικής Λιβύης, με την Αθήνα να προειδοποιεί ότι θα προχωρήσει σε κάθε αναγκαία ενέργεια για την προστασία των κυριαρχικών της δικαιωμάτων.
Το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών ξεκαθάρισε ότι η Ελλάδα θα λάβει «κάθε ενδεδειγμένο μέτρο για τη διασφάλιση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων», μετά την απόφαση της λιβυκής Βουλής, η οποία εδρεύει στη Βεγγάζη.
Η εξέλιξη αιφνιδίασε την Αθήνα, καθώς η ανατολική Λιβύη ελέγχεται ουσιαστικά από το στρατόπεδο του στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ και των γιων του.
Διπλό μέτωπο για την Ελλάδα: Λιβύη και υποθαλάσσια καλώδια
Η επικύρωση πραγματοποιείται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη περίοδο, καθώς η Ελλάδα προετοιμάζεται για την επανεκκίνηση του έργου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου.
Παράλληλα, η Τουρκία εξέδωσε νέα NAVTEX για τις έρευνες του πλοίου KOBI RUEGG, που αφορούν το υποθαλάσσιο καλώδιο δεδομένων EMC, ανοικτά της Κύπρου.
Η Ελλάδα αναμένεται επίσης να εκδώσει NAVTEX για το συγκεκριμένο έργο, το οποίο προβλέπει την ανάπτυξη εκτεταμένης τηλεπικοινωνιακής υποδομής στη Μεσόγειο.
Οι ταυτόχρονες αυτές εξελίξεις εντείνουν την πίεση στην ελληνική διπλωματία, η οποία καλείται να αντιμετωπίσει τόσο τις τουρκικές θαλάσσιες διεκδικήσεις όσο και την αλλαγή στάσης της ανατολικής Λιβύης.
Επανέρχεται το ενδεχόμενο επέκτασης στα 12 ναυτικά μίλια
Η νέα κατάσταση επαναφέρει στη δημόσια συζήτηση την επιλογή επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων νότια της Κρήτης στα 12 ναυτικά μίλια.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η Αθήνα δεν διαθέτει αυτή τη στιγμή ουσιαστικά ερείσματα στη Λιβύη, ούτε στην Τρίπολη ούτε στη Βεγγάζη.
Η εξέλιξη δημιουργεί ερωτήματα για την αποτελεσματικότητα της στρατηγικής διατήρησης «ανοικτών διαύλων επικοινωνίας» με τις δύο λιβυκές πλευρές.
Ωστόσο, το τουρκολιβυκό μνημόνιο δεν εμπόδισε την Ελλάδα να προχωρήσει σε συμφωνίες με την αμερικανική Chevron για περιοχές νότια της Κρήτης.
Σαντάμ Χαφτάρ: Η συμφωνία εξυπηρετεί τα συμφέροντα της Λιβύης
Ο Σαντάμ Χαφτάρ, αναπληρωτής αρχηγός του λιβυκού στρατού και πιθανότερος διάδοχος του πατέρα του, χαιρέτισε την επικύρωση.
Υποστήριξε ότι η συμφωνία θα συμβάλει στην προστασία των δικαιωμάτων και των οικονομικών συμφερόντων της Λιβύης στην Ανατολική Μεσόγειο, διευρύνοντας παράλληλα τις δυνατότητες συνεργασίας και επενδύσεων με την Τουρκία.
Η επικύρωση δεν μεταβάλλει ουσιαστικά την ελληνική νομική θέση απέναντι στο μνημόνιο.
Επιβεβαιώνει, ωστόσο, τις ανησυχίες ότι το στρατόπεδο Χαφτάρ προσεγγίζει ολοένα περισσότερο τη σφαίρα επιρροής της Άγκυρας.
Ο ρόλος της Τουρκίας και η υποχώρηση της αιγυπτιακής επιρροής
Η αλλαγή στάσης της Βεγγάζης συνδέεται, μεταξύ άλλων, με την αντικατάσταση του Ακίλα Σάλεχ από τον Αλ-Σαλχίν Αμπντουλνάμπι αλ-Ομπέιντι στην προεδρία της λιβυκής Βουλής.
Παράλληλα, αναδεικνύεται η μειούμενη επιρροή της Αιγύπτου στην ανατολική Λιβύη, παρότι το Κάιρο επηρεάζεται επίσης από τις θαλάσσιες διεκδικήσεις.
Σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το δημοσίευμα, Τουρκία και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα διαδραματίζουν πρωταγωνιστικό ρόλο στις προσπάθειες ενοποίησης των στρατιωτικών δυνάμεων της ανατολικής και δυτικής Λιβύης.
Ο Σαντάμ Χαφτάρ φέρεται να διατηρεί προεδρικές φιλοδοξίες, με την Άγκυρα να εμφανίζεται διατεθειμένη να στηρίξει πιθανή υποψηφιότητά του.
Την ίδια στιγμή, ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης έχει πραγματοποιήσει διπλωματικές επαφές με ομολόγους του, κυρίως με τον Αιγύπτιο υπουργό Εξωτερικών Μπαντρ Αμπντελάτι.
Το κρίσιμο ζήτημα για την Ελλάδα είναι πλέον η αντιμετώπιση της αυξανόμενης τουρκικής επιρροής στη Λιβύη και η αποτροπή νέων τετελεσμένων στην Ανατολική Μεσόγειο.