Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκεται ένα παρασκηνιακό σχέδιο Αθήνας, Παρισιού και Λευκωσίας για την επανεκκίνηση του Great Sea Interconnector, με το βλέμμα στραμμένο πλέον όχι στις αίθουσες των συσκέψεων, αλλά στο πιο ευαίσθητο σημείο της Ανατολικής Μεσογείου: τη θαλάσσια περιοχή νοτίως της Κάσου.
Η συνάντηση του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Εμανουέλ Μακρόν στο Ελιζέ φαίνεται ότι ενεργοποίησε την επόμενη φάση ενός σχεδιασμού που Αθήνα και Παρίσι επεξεργάζονται αθόρυβα εδώ και εβδομάδες, με τη Λευκωσία να βρίσκεται στην ίδια στρατηγική γραμμή.
Το διακύβευμα είναι πλέον συγκεκριμένο: να επιστρέψουν τα ερευνητικά πλοία στη θάλασσα, να εκδοθεί νέα ελληνική NAVTEX και να συνεχιστούν οι εργασίες του GSI από το σημείο όπου το καλοκαίρι του 2024 η τουρκική παρέμβαση δημιούργησε μία από τις σοβαρότερες εστίες έντασης στην Ανατολική Μεσόγειο.
Και αυτή τη φορά, στο παρασκήνιο υπάρχει ένας νέος και καθοριστικός παράγοντας: η Γαλλία.
Μυστικές συνεννοήσεις Αθήνας–Παρισιού–Λευκωσίας από τον Αύγουστο
Οι επαφές για την επανεκκίνηση του Great Sea Interconnector Ελλάδας–Κύπρου έχουν περάσει, σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, στο ανώτατο πολιτικό επίπεδο.
Περί τα μέσα Αυγούστου, Κυριάκος Μητσοτάκης, Εμανουέλ Μακρόν και Νίκος Χριστοδουλίδης φέρεται να είχαν απευθείας επικοινωνίες γύρω από την πορεία του έργου και κυρίως γύρω από το πώς θα ξεπεραστεί το επιχειρησιακό εμπόδιο που δημιουργήθηκε στη θαλάσσια ζώνη της Κάσου.
Η κινητικότητα είχε αρχίσει νωρίτερα, ωστόσο απέκτησε εντελώς διαφορετική δυναμική μετά την είσοδο της γαλλικής Meridiam ως πλειοψηφικού επενδυτή στον GSI.
Πλέον, το έργο δεν αποτελεί μόνο μία ενεργειακή διασύνδεση Ελλάδας και Κύπρου.
Αποκτά σαφές γαλλικό οικονομικό, επιχειρηματικό και, εμμέσως, γεωπολιτικό αποτύπωμα.
Τι συμφώνησαν Μητσοτάκης και Μακρόν στο Ελιζέ
Ακριβώς σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται το τετ α τετ του Έλληνα πρωθυπουργού με τον Γάλλο Πρόεδρο στο Παρίσι.
Η επίσημη ενημέρωση από το Μέγαρο Μαξίμου ανέφερε ότι οι δύο ηγέτες συζήτησαν «τα επόμενα βήματα» για την υλοποίηση της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου, μετά τη συμμετοχή της Meridiam στο project.
Η φράση «επόμενα βήματα» έχει ιδιαίτερη σημασία.
Διότι το πραγματικό επόμενο βήμα του έργου δεν είναι πλέον μία νέα οικονομική συμφωνία ή μία τεχνική παρουσίαση.
Είναι η επιστροφή των πλοίων στη θάλασσα.
Και εκεί ακριβώς θα κριθεί εάν ο GSI μπορεί να προχωρήσει χωρίς μία νέα ελληνοτουρκική κρίση.
Το προσωπικό στοίχημα Μακρόν για τον GSI
Το ενδιαφέρον του Εμανουέλ Μακρόν για το έργο δεν εμφανίστηκε τώρα.
Κατά την τελετή της 5ης Αυγούστου, ο επικεφαλής της Meridiam, Thierry Déau, είχε παρουσιάσει τον Γάλλο Πρόεδρο ως έναν από τους πλέον ένθερμους υποστηρικτές του Great Sea Interconnector.
Μάλιστα, είχε αποκαλύψει ότι ο Μακρόν επικοινωνούσε μαζί του σε εξαιρετικά τακτική βάση για την εξέλιξη του καλωδίου.
Η συγκεκριμένη αναφορά δείχνει το επίπεδο πολιτικού ενδιαφέροντος που έχει αποκτήσει το project στο Παρίσι.
Η γαλλική εμπλοκή δεν περιορίζεται πλέον στην παρουσία μιας ιδιωτικής εταιρείας.
Ο GSI εξελίσσεται σταδιακά σε project με ισχυρή πολιτική κάλυψη από το Ελιζέ.
Meridiam και Nexans κλειδώνουν το επιχειρησιακό σχέδιο
Το επόμενο διάστημα θεωρείται καθοριστικό.
Η Meridiam, ως βασικός μέτοχος, και η Nexans, που έχει αναλάβει την κατασκευή και πόντιση του καλωδίου, καλούνται να οριστικοποιήσουν τις τελευταίες τεχνικές και επιχειρησιακές λεπτομέρειες.
Αμέσως μετά αναμένεται το επόμενο κρίσιμο βήμα:
η έκδοση νέας NAVTEX από την Αθήνα και η επιστροφή ερευνητικού πλοίου στην περιοχή.
Ο σχεδιασμός προβλέπει ότι οι έρευνες μπορούν να επανεκκινήσουν εντός του φθινοπώρου.
Αν αυτό συμβεί, θα πρόκειται για την πρώτη ουσιαστική επιστροφή του GSI στη θαλάσσια περιοχή όπου το 2024 δοκιμάστηκαν στην πράξη οι κόκκινες γραμμές Ελλάδας και Τουρκίας.
Το δυσκολότερο 40% των ερευνών
Μέχρι σήμερα έχει ολοκληρωθεί περίπου το 60% των αναγκαίων βυθομετρικών ερευνών.
Απομένει όμως το πιο δύσκολο και πολιτικά ευαίσθητο 40%.
Και μέσα σε αυτό βρίσκεται το τμήμα νοτίως της Κάσου.
Δεν πρόκειται για μία απλή τεχνική ζώνη εργασιών.
Είναι το σημείο στο οποίο το καλοκαίρι του 2024 οι εργασίες του ερευνητικού Ievoli Relume προκάλεσαν την κινητοποίηση τουρκικών πολεμικών πλοίων.
Η Άγκυρα επιχείρησε τότε να συνδέσει τις κινήσεις της με τις θαλάσσιες διεκδικήσεις που απορρέουν, κατά την τουρκική ερμηνεία, από το τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Έτσι, μία επιχείρηση βυθομετρικών ερευνών για ηλεκτρικό καλώδιο μετατράπηκε ουσιαστικά σε δοκιμασία κυριαρχικών δικαιωμάτων, δικαιοδοσιών και γεωπολιτικής ισχύος στην Ανατολική Μεσόγειο.
Το γαλλικό χαρτί που αλλάζει τα δεδομένα στην Κάσο
Το νέο στοιχείο είναι ότι αυτή τη φορά εξετάζεται σοβαρά οι έρευνες που απομένουν να μην πραγματοποιηθούν από την ιταλική NextGeo, αλλά να περάσουν σε γαλλική εταιρεία ή κοινοπραξία.
Τελική απόφαση, σύμφωνα με τις πληροφορίες, δεν έχει ληφθεί.
Εφόσον όμως το σενάριο προχωρήσει, τότε η εικόνα του project αλλάζει θεαματικά.
Η Γαλλία θα έχει παρουσία σχεδόν σε ολόκληρη την αλυσίδα του GSI:
Meridiam με πλειοψηφικό ποσοστό στην επένδυση, Nexans στην κατασκευή και πόντιση του καλωδίου και πιθανώς γαλλικό σχήμα στις κρίσιμες βυθομετρικές έρευνες.
Αυτό σημαίνει ότι μία ενδεχόμενη τουρκική κίνηση παρεμπόδισης δεν θα αφορά πλέον μόνο ένα ελληνικό ή κυπριακό έργο.
Θα αγγίζει άμεσα μεγάλα γαλλικά οικονομικά και στρατηγικά συμφέροντα.
Και αυτό ακριβώς είναι το στοιχείο που Αθήνα και Λευκωσία θεωρούν ότι μπορεί να αλλάξει την εξίσωση.
Το μήνυμα Μακρόν προς την Άγκυρα
Το μεγάλο ερώτημα είναι ένα:
Τι θα συμβεί εάν η Τουρκία επιχειρήσει να επαναλάβει στην Κάσο το σκηνικό του 2024;
Συγκλίνουσες πληροφορίες αναφέρουν ότι ο Εμανουέλ Μακρόν δεν εμφανίζεται ιδιαίτερα ανήσυχος μπροστά στο ενδεχόμενο τουρκικής αντίδρασης.
Η συγκεκριμένη εκτίμηση δεν αποτελεί επίσημη δήλωση του Ελιζέ, ωστόσο αποτυπώνει το κλίμα μέσα στο οποίο προετοιμάζεται η επανεκκίνηση των εργασιών.
Η ουσία είναι ότι το Παρίσι εμφανίζεται αποφασισμένο να μην αντιμετωπίσει το project αποκλειστικά ως μία ιδιωτική επένδυση.
Για την Αθήνα, αυτή η παράμετρος είναι κομβική.
Η παρουσία γαλλικών συμφερόντων αυξάνει δραματικά το πολιτικό κόστος οποιασδήποτε τουρκικής προσπάθειας παρεμπόδισης.
Le Monde: Η Κάσος μπορεί να γίνει νέο τεστ Ελλάδας–Τουρκίας
Στην ίδια παράμετρο είχε αναφερθεί ήδη από τον Αύγουστο και η γαλλική Le Monde, παρουσιάζοντας την πιθανή επανέναρξη των ερευνών ως ένα νέο σοβαρό τεστ για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις.
Η γαλλική εφημερίδα είχε καταγράψει την εκτίμηση ότι η είσοδος ενός ισχυρού Γάλλου επενδυτή στο σχήμα του GSI μπορεί να μειώσει τα περιθώρια της Άγκυρας να επιχειρήσει εκ νέου κινήσεις παρεμπόδισης.
Αυτό ακριβώς αποτελεί και τον πυρήνα της νέας στρατηγικής.
Το project δεν επιστρέφει στη θάλασσα με τους ίδιους όρους που είχε το 2024.
Η Γαλλία βρίσκεται πλέον πολύ βαθύτερα μέσα στο παιχνίδι.
Πυκνές κινήσεις σε Αθήνα, Κάιρο, Λευκωσία και Παρίσι
Οι εξελίξεις των τελευταίων ημερών δείχνουν ότι πρόκειται για μία απολύτως συντονισμένη κινητικότητα.
Ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης συζήτησε το θέμα του GSI με τον Κυριάκο Μητσοτάκη στο Κάιρο.
Ακολούθησε συνάντηση του Διπλωματικού Γραφείου του Κύπριου Προέδρου με τη γαλλική πρεσβεία στη Λευκωσία, με βασικό αντικείμενο την ηλεκτρική διασύνδεση.
Και λίγες ώρες αργότερα ο GSI βρέθηκε στην ατζέντα Μητσοτάκη–Μακρόν στο Ελιζέ.
Η αλληλουχία των συναντήσεων δεν περνά απαρατήρητη.
Αθήνα, Παρίσι και Λευκωσία φαίνεται ότι επιχειρούν να κλείσουν όλα τα πολιτικά, οικονομικά και επιχειρησιακά μέτωπα πριν δοθεί το πράσινο φως για την επιστροφή στη θάλασσα.
Χριστοδουλίδης: Ο GSI «πιο κοντά από ποτέ»
Ο Νίκος Χριστοδουλίδης έχει ήδη χαρακτηρίσει την είσοδο της Meridiam καθοριστικής σημασίας τόσο για την οικονομική όσο και για τη γεωπολιτική διάσταση του έργου.
Η φράση του ότι ο GSI βρίσκεται «πιο κοντά από ποτέ» στην υλοποίησή του δεν αφορά μόνο τη χρηματοδότηση.
Αφορά και τη δημιουργία ενός νέου πλαισίου πολιτικής προστασίας γύρω από το καλώδιο.
Για τη Λευκωσία, η διασύνδεση έχει τεράστια στρατηγική αξία, καθώς συνδέεται άμεσα με την ενεργειακή απομόνωση της Κύπρου.
Για την Αθήνα, όμως, υπάρχει και μία δεύτερη διάσταση:
η Ελλάδα δεν μπορεί να επιτρέψει η Τουρκία να αποκτήσει de facto δικαίωμα έγκρισης ή απαγόρευσης ευρωπαϊκών ενεργειακών έργων στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η ενεργειακή διασύνδεση γίνεται γεωπολιτική γραμμή άμυνας
Ο Great Sea Interconnector έχει πλέον ξεφύγει από τα όρια ενός καθαρά ενεργειακού έργου.
Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου συνδέεται με την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τη στρατηγική αυτονομία της Κύπρου και την παρουσία ευρωπαϊκών κρατών στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ακριβώς για αυτό το επόμενο κεφάλαιο έχει ιδιαίτερη σημασία.
Εάν οι εργασίες ξαναρχίσουν νοτίως της Κάσου και ολοκληρωθούν χωρίς εμπόδια, θα έχει δημιουργηθεί ένα σημαντικό προηγούμενο για την υλοποίηση αντίστοιχων ευρωπαϊκών ενεργειακών υποδομών στην περιοχή.
Εάν, αντίθετα, η Τουρκία επιχειρήσει να τις εμποδίσει, τότε το ζήτημα θα ξεπεράσει τα στενά όρια μιας ελληνοτουρκικής διαφοράς.
Η Άγκυρα θα βρεθεί απέναντι σε ένα έργο με ελληνικά, κυπριακά, γαλλικά και ευρωπαϊκά συμφέροντα.
Η κρίσιμη NAVTEX και το μεγάλο τεστ στη θάλασσα
Όλα πλέον οδηγούν σε μία ημερομηνία που ακόμη δεν έχει ανακοινωθεί.
Την ημέρα κατά την οποία η Αθήνα θα εκδώσει τη νέα NAVTEX.
Από εκείνη τη στιγμή, η θεωρία θα τελειώσει και θα αρχίσει η πράξη.
Τα ερευνητικά πλοία θα πρέπει να επιστρέψουν στην περιοχή νοτίως της Κάσου και να ολοκληρώσουν το εναπομείναν τμήμα των ερευνών.
Εκεί θα φανεί εάν το νέο γαλλικό αποτύπωμα λειτουργεί πράγματι ως γεωπολιτικός πολλαπλασιαστής ισχύος για Αθήνα και Λευκωσία.
Και κυρίως, εκεί θα φανεί εάν η Άγκυρα είναι διατεθειμένη να επαναλάβει την ένταση του 2024 γνωρίζοντας πλέον ότι απέναντί της δεν βρίσκεται μόνο η Ελλάδα.
Το συμπέρασμα του Directus.gr
Η συνάντηση Μητσοτάκη–Μακρόν στο Ελιζέ δεν ήταν μία ακόμη διπλωματική επαφή.
Ήταν ένας από τους τελευταίους κρίκους της προετοιμασίας για την επιστροφή του Great Sea Interconnector στη θάλασσα.
Με τη Meridiam να έχει αποκτήσει τον έλεγχο του επενδυτικού σχήματος, τη Nexans να βρίσκεται στον πυρήνα της κατασκευής και το ενδεχόμενο γαλλικής συμμετοχής ακόμη και στις βυθομετρικές έρευνες, το Παρίσι αποκτά πλέον άμεσο συμφέρον στην απρόσκοπτη ολοκλήρωση του έργου.
Η πραγματική δοκιμασία όμως δεν θα γίνει στο Παρίσι, ούτε στην Αθήνα, ούτε στη Λευκωσία.
Θα γίνει νοτίως της Κάσου.
Εκεί όπου το 2024 η Τουρκία επιχείρησε να επιβάλει στην πράξη τις διεκδικήσεις της.
Εκεί όπου τώρα Αθήνα, Παρίσι και Λευκωσία ετοιμάζονται να επιστρέψουν.
Και εκεί όπου η επόμενη NAVTEX μπορεί να αποτελέσει το πρώτο μεγάλο γεωπολιτικό τεστ της νέας γαλλικής παρουσίας στον Great Sea Interconnector και στην Ανατολική Μεσόγειο.