Σε μια κρίσιμη διαπραγμάτευση με τη Σαουδική Αραβία εισέρχεται η Ελλάδα για το μέλλον της ελληνικής πυροβολαρχίας Patriot που παραμένει στο βασίλειο, με την Αθήνα να βάζει πλέον στο τραπέζι τρεις σαφείς όρους πριν αποφασίσει αν το σύστημα θα συνεχίσει την αποστολή του ή θα επιστρέψει στην Ελλάδα.
Στο επίκεντρο βρίσκονται η αναβάθμιση των Patriot, το κόστος της ελληνικής παρουσίας στη Σαουδική Αραβία και η αναπλήρωση των πυραύλων που έχουν ήδη χρησιμοποιηθεί σε πραγματικές αναχαιτίσεις.
Η υπόθεση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία καθώς η ελληνική πυροβολαρχία δεν βρίσκεται σε μια απλή αποστολή εκπαίδευσης ή επιτήρησης.
Έχει εμπλακεί επιχειρησιακά, προστατεύοντας κρίσιμες σαουδαραβικές εγκαταστάσεις από βαλλιστικούς πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη.
Και πλέον στην Αθήνα τίθεται το ερώτημα: με ποιους όρους μπορεί να συνεχιστεί αυτή η αποστολή;
Πρώτος όρος: Αναβάθμιση Patriot ύψους 350 εκατ. δολαρίων
Το πρώτο και ίσως σημαντικότερο ζήτημα αφορά την αναβάθμιση των συστημάτων Patriot.
Σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά, στη συμφωνία με τη Σαουδική Αραβία υπήρχε πρόβλεψη για αναβάθμιση των ελληνικών Patriot συνολικού κόστους περίπου 350 εκατομμυρίων δολαρίων.
Ωστόσο, μέχρι σήμερα το Ριάντ δεν έχει προχωρήσει στην αναβάθμιση ούτε της πυροβολαρχίας που βρίσκεται στη Σαουδική Αραβία ούτε συνολικά των έξι ελληνικών πυροβολαρχιών.
Αυτό δημιουργεί πλέον εμφανή δυσαρέσκεια στην ελληνική πλευρά.
Η Αθήνα εμφανίζεται να ζητά την εφαρμογή όσων είχαν συμφωνηθεί, καθώς η τεχνολογική αναβάθμιση των Patriot αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία η Ελλάδα αναδιοργανώνει συνολικά την αεράμυνά της.
Γιατί η αναβάθμιση είναι στρατηγικό ζήτημα
Οι Patriot αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα συστήματα αεράμυνας και αντιβαλλιστικής προστασίας που διαθέτουν οι Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις.
Η αναβάθμισή τους δεν αποτελεί επομένως απλώς τεχνική ή λογιστική παράμετρο.
Αποτελεί ζήτημα επιχειρησιακής ισχύος.
Σε ένα περιβάλλον όπου οι απειλές εξελίσσονται με τεράστια ταχύτητα —από βαλλιστικούς πυραύλους και cruise missiles μέχρι drones και σύνθετες επιθέσεις κορεσμού— η τεχνολογική αναβάθμιση των Patriot μπορεί να αυξήσει σημαντικά την ικανότητα εντοπισμού, παρακολούθησης και αναχαίτισης στόχων.
Για αυτό και η ελληνική πλευρά εμφανίζεται αποφασισμένη να πιέσει για την υλοποίηση της συμφωνίας.
Δεύτερος όρος: Ποιος πληρώνει την ελληνική παρουσία
Το δεύτερο μεγάλο ζήτημα αφορά το κόστος παραμονής της ελληνικής πυροβολαρχίας στη Σαουδική Αραβία.
Το ποσό υπολογίζεται περίπου στα 6 εκατομμύρια δολάρια ετησίως.
Με βάση όσα έχουν γίνει γνωστά, το κόστος αυτό θα έπρεπε να καλύπτεται από τη Σαουδική Αραβία.
Ωστόσο, μέχρι σήμερα το οικονομικό βάρος εξακολουθεί να επιβαρύνει το ελληνικό Δημόσιο.
Και εδώ ακριβώς βρίσκεται ένα από τα πλέον κρίσιμα σημεία της διαπραγμάτευσης.
Η Αθήνα καλείται να αποφασίσει αν είναι διατεθειμένη να συνεχίσει να διατηρεί ένα από τα σημαντικότερα αμυντικά της συστήματα εκτός ελληνικής επικράτειας, πληρώνοντας ταυτόχρονα και το κόστος της αποστολής.
Δεν είναι μόνο οικονομικό το ζήτημα
Τα 6 εκατ. δολάρια από μόνα τους μπορεί να μην είναι το μεγαλύτερο ποσό σε έναν πολυδισεκατομμυρίων αμυντικό προϋπολογισμό.
Το ζήτημα, όμως, είναι βαθύτερο.
Η Ελλάδα έχει διαθέσει προσωπικό, ένα πολύτιμο αντιαεροπορικό σύστημα και επιχειρησιακούς πόρους για την προστασία στρατηγικών εγκαταστάσεων τρίτης χώρας.
Επομένως, η συνέχιση της αποστολής δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως μια επ’ αόριστον ελληνική υποχρέωση.
Η Αθήνα επιδιώκει πλέον σαφείς και αμοιβαία επωφελείς όρους.
Τρίτος όρος: Οι πύραυλοι που χρησιμοποιήθηκαν σε πραγματικές αναχαιτίσεις
Το τρίτο και ίσως πιο ευαίσθητο επιχειρησιακά ζήτημα αφορά την αναπλήρωση των πυρομαχικών Patriot που έχουν χρησιμοποιηθεί στη Σαουδική Αραβία.
Η ελληνική πυροβολαρχία φέρεται να έχει χρησιμοποιήσει τουλάχιστον 10 πυραύλους για την κατάρριψη βαλλιστικών πυραύλων και drones που κατευθύνονταν προς εγκαταστάσεις στο Γιανμπού, τις οποίες έχει αναλάβει να προστατεύει.
Αυτό σημαίνει ότι ελληνικά αποθέματα στρατηγικών πυρομαχικών έχουν ήδη καταναλωθεί σε πραγματικές πολεμικές επιχειρήσεις.
Και αυτό δεν είναι καθόλου αμελητέο.
Η παγκόσμια έλλειψη Patriot αλλάζει τα δεδομένα
Η αναπλήρωση των πυραύλων δεν είναι μια απλή εμπορική διαδικασία.
Η διεθνής ζήτηση για πυραύλους Patriot είναι εξαιρετικά αυξημένη, ενώ οι γραμμές παραγωγής βρίσκονται υπό μεγάλη πίεση.
Αυτό μεταφράζεται σε μεγάλους χρόνους αναμονής και περιορισμένη διαθεσιμότητα.
Για την Ελλάδα, κάθε πύραυλος Patriot αποτελεί κρίσιμο απόθεμα εθνικής άμυνας.
Επομένως, η χρήση ελληνικών πυραύλων στη Σαουδική Αραβία δημιουργεί ανάγκη είτε άμεσης αναπλήρωσης είτε οικονομικής αποζημίωσης που θα επιτρέψει στην Αθήνα να αποκαταστήσει τα αποθέματά της.
Στο τραπέζι ακόμη και αποζημίωση από το Ριάντ
Ακριβώς λόγω της δυσκολίας άμεσης αντικατάστασης των πυραύλων, εξετάζεται και το ενδεχόμενο χρηματικής αποζημίωσης από τη Σαουδική Αραβία.
Αυτό θα μπορούσε να λειτουργήσει ως ενδιάμεση λύση σε περίπτωση που το Ριάντ δεν μπορεί να εξασφαλίσει άμεσα νέα πυρομαχικά.
Ωστόσο, για την ελληνική πλευρά το βασικό ζήτημα παραμένει η επιχειρησιακή επάρκεια.
Τα χρήματα δεν αναχαιτίζουν πυραύλους.
Για αυτό και το κρίσιμο ζητούμενο είναι η εξασφάλιση ότι η Ελλάδα δεν θα βρεθεί με μειωμένο απόθεμα κρίσιμων πυρομαχικών σε μια περίοδο αυξημένης γεωπολιτικής αστάθειας.
Η ελληνική αεράμυνα μπαίνει σε νέα εποχή
Η συζήτηση για την επιστροφή των Patriot αποκτά πρόσθετη σημασία επειδή συμπίπτει με τη μεγάλη αναδιοργάνωση της ελληνικής αεράμυνας.
Η Αθήνα προχωρά στη δημιουργία ενός νέου πολυστρωματικού πλέγματος αεράμυνας και αντιβαλλιστικής προστασίας.
Μέσα σε αυτό το νέο περιβάλλον, κάθε υφιστάμενο σύστημα αποκτά αυξημένη επιχειρησιακή αξία.
Οι Patriot μπορούν να αποτελέσουν κρίσιμο κρίκο στη μεταβατική περίοδο μέχρι την πλήρη ανάπτυξη της νέας ελληνικής αντιαεροπορικής αρχιτεκτονικής.
Και αυτό ενισχύει το επιχείρημα όσων υποστηρίζουν ότι η παρατεταμένη παραμονή τους στο εξωτερικό πρέπει να επανεξεταστεί.
Το κρίσιμο δίλημμα της Αθήνας
Η ελληνική κυβέρνηση βρίσκεται ουσιαστικά μπροστά σε δύο επιλογές.
Η πρώτη είναι να παρατείνει την αποστολή, εφόσον η Σαουδική Αραβία ανταποκριθεί στις ελληνικές απαιτήσεις.
Η δεύτερη είναι να δώσει εντολή επιστροφής της πυροβολαρχίας στην Ελλάδα.
Η τελική απόφαση θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από το αν το Ριάντ θα αποδεχθεί τις προϋποθέσεις που θέτει πλέον η Αθήνα.
Στο ΚΥΣΕΑ η τελική απόφαση
Το θέμα αναμένεται να φτάσει στο επόμενο Κυβερνητικό Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας, όπου θα ληφθεί η τελική πολιτική και στρατιωτική απόφαση.
Στο τραπέζι βρίσκεται τόσο η επιστροφή της πυροβολαρχίας όσο και μια βραχυπρόθεσμη παράταση της αποστολής για ακόμη έναν μήνα.
Η επιλογή αυτής της προσωρινής παράτασης θα μπορούσε να δώσει χρόνο στις δύο πλευρές ώστε να ολοκληρώσουν τις διαπραγματεύσεις.
Όμως είναι σαφές ότι η ελληνική πλευρά δεν επιθυμεί πλέον να συνεχιστεί το σημερινό καθεστώς χωρίς συγκεκριμένες δεσμεύσεις από το Ριάντ.
Η Σαουδική Αραβία χρειάζεται τους ελληνικούς Patriot
Η παρουσία της ελληνικής πυροβολαρχίας έχει αποδειχθεί επιχειρησιακά σημαντική για το βασίλειο.
Το σύστημα έχει ήδη χρησιμοποιηθεί για την αντιμετώπιση πραγματικών απειλών.
Αυτό σημαίνει ότι η Σαουδική Αραβία έχει ισχυρό λόγο να επιθυμεί τη συνέχιση της ελληνικής παρουσίας.
Ακριβώς αυτό ενισχύει και τη διαπραγματευτική θέση της Αθήνας.
Η Ελλάδα δεν προσφέρει απλώς πολιτική στήριξη.
Προσφέρει πραγματική αντιαεροπορική και αντιβαλλιστική προστασία.
Από σύμβολο στρατηγικής σχέσης σε σκληρή διαπραγμάτευση
Η αποστολή των ελληνικών Patriot στη Σαουδική Αραβία αποτέλεσε εξαρχής ισχυρό μήνυμα στρατηγικής προσέγγισης Αθήνας και Ριάντ.
Τώρα όμως η συνεργασία περνά σε ένα πιο ώριμο στάδιο.
Η Ελλάδα εμφανίζεται να ξεκαθαρίζει ότι η στρατηγική σχέση πρέπει να συνοδεύεται και από συγκεκριμένη ανταπόδοση.
Αναβάθμιση των συστημάτων.
Κάλυψη του κόστους.
Αναπλήρωση των πυρομαχικών.
Αυτοί είναι οι τρεις άξονες γύρω από τους οποίους θα κριθεί η επόμενη ημέρα.
Το μήνυμα της Αθήνας προς το Ριάντ
Η ουσία της ελληνικής θέσης μπορεί να συμπυκνωθεί σε μία φράση:
οι Patriot μπορούν να παραμείνουν, αλλά όχι με οποιουσδήποτε όρους.
Η Αθήνα θέλει να διατηρήσει τη στρατηγική σχέση με τη Σαουδική Αραβία, χωρίς όμως να επιβαρύνεται οικονομικά και επιχειρησιακά από μια αποστολή που προστατεύει κρίσιμες σαουδαραβικές υποδομές.
Το επόμενο ΚΥΣΕΑ αναμένεται έτσι να αποτελέσει κομβικό σημείο.
Είτε το Ριάντ θα ικανοποιήσει τις ελληνικές απαιτήσεις είτε η επιστροφή των Patriot θα αποκτήσει πλέον πολύ σοβαρές πιθανότητες.
Και σε μια περίοδο κατά την οποία η Ελλάδα επενδύει δισεκατομμύρια στη νέα αεράμυνά της, κανένα στρατηγικό σύστημα και κανένα κρίσιμο πυρομαχικό δεν θεωρείται πλέον δεδομένο.