Αφορμή του παρόντος άρθρου είναι η σχετικά πρόσφατη ενημέρωση ότι το πρόγραμμα των φρεγατών MMSC παρουσιάζει τεχνικά προβλήματα και η παράδοση των υπόλοιπων σκαφών και η ένταξη σε υπηρεσία με το σαουδαραβικό ναυτικό πάει για τις αρχές της επόμενης δεκαετίας.
Για την ακρίβεια, Η καθυστέρηση στην παράδοση των νέων πολεμικών πλοίων πολλαπλού ρόλου (MMSC) της Σαουδικής Αραβίας οφείλεται κυρίως σε τεχνικές αποκλίσεις και αναγκαίες διορθώσεις σχεδιασμού που εντοπίστηκαν κατά τη διάρκεια της ναυπήγησής τους στις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι διορθώσεις θα γίνουν και στα τέσσερα πλοία της κλάσης συμπεριλαμβανομένου του HMS Saud το οποίο καθελκύστηκε στις 20 Δεκεμβρίου του 2025. Σύμφωνα με το αναθεωρημένο χρονοδιάγραμμα η ολοκλήρωση του προγράμματος αναμένεται το 2031 με δώδεκα χρόνια καθυστέρηση, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι θα είναι και η τελευταία.
Η MMSC είναι μια μεγεθυμένη έκδοση των πλοίων παράκτιου αγώνα του αμερικάνικου ναυτικού LCS κλάσης Freedom. Αυτό από μόνο του ήταν ένα μεγάλο στοίχημα για τα συγκεκριμένα πλοία από τη στιγμή που η σχεδίαση βασιζόταν σε ένα ήδη προβληματικό σχέδιο που έχει απασχολήσει τόσο το αμερικάνικο ναυτικό όσο και το ελληνικό με την προσπάθεια πρόωρα αποσυρθέντα προβληματικά πλοία να ενταχθούν στον ελληνικό στόλο.
Η επανασχεδίαση και η μεγέθυνση του αρχικού σκάφους για τη δημιουργία των MMSC έχει από μόνο του μεγάλο τεχνικό ρίσκο, όπως απέδειξε και η αποτυχημένη επανασχεδίαση των ιταλικών Fremm που οδήγησε στον τερματισμό του προγράμματος των Constellation. Ειδικά όταν μιλάμε για το ίδιο ναυπηγείο. Τα συγκεκριμένα πλοία έχουν εκτόπισμα 3600 τόνων είναι κατασκευασμένα από χάλυβα (γάστρα) και αλουμίνιο (υπερκατασκευή) και θα επιτυγχάνουν μέγιστη ταχύτητα 30 κόμβων. Το σύστημα πρόωσης είναι τύπου CODAG χωρίς την περίπλοκη διάταξη μειωτήρων των LCS που προκάλεσε τα μεγάλα προβλήματα. Από κει και πέρα τα μεταφερόμενα οπλικά συστήματα θεωρούνται μάλλον φτωχά σε σύγκριση με άλλες σύγχρονες σχεδιάσεις.
Για την ιστορία στο ελληνικό πρόγραμμα η MMSC HF2 είχε προσφερθεί τον Δεκέμβριο του 2021 με δυνητικό κόστος 6,9 δισ δολάρια για τέσσερις μονάδες. Στη συγκεκριμένη ανακοίνωση του αμερικάνικου γραφείου DSCA το κόστος περιλάμβανε τέσσερις MMSC HF2, 4+1 COMBATSS-21, 4+1 Mk41 VLS, 4+1 Mk49 RMA με 208 βλήματα Block 2, 32 ASROC, 32 τορπίλες Mk54, αδιευκρίνιστο αριθμό ΑΑ πυραύλων CAMM & CAMM-ER, πύραυλους επιφανείας-επιφανείας NSM, kit αναβάθμισης τορπιλών Mk46 σε Mk54, συστήματα NIXIE SLQ-25 και Sylena Mk2, συρόμενα σόναρ CAPTAS-2 και SQQ-89 LFTAS, ραντάρ TRS-4D, 76 OTO Strales, πυργίσκοι Narwal των 20mm, σύστημα IFF, Link 16, Laser Warning System, IRST/EO system, AN/SRQ-4 Tactical Common Datalink κ.α. Προφανώς το κόστος των 6,9 δις δολαρίων είχε όλες τις προαιρέσεις και συμπερίληψη υλικών και συστημάτων ώστε να μην χρειαστεί κάποια αναθεώρηση και σίγουρα το τελικό κόστος θα ήταν αρκετά χαμηλότερο.
Όμως ακόμη και έτσι η συγκεκριμένη πρόταση μειονεκτούσε σε αρκετά σημεία σε σύγκριση με την FDI παρ’ ότι υπήρχαν τεράστιες εξωγενείς πιέσεις σε ανώτατο πολιτικό και στρατιωτικό επίπεδο (εκτός ΓΕΝ) για την επιλογή της ως την επόμενη κλάση φρεγατών του Π.Ν. Τα βασικά σημεία υπεροχής των γαλλικών φρεγατών αξίζει να τα επαναλάβουμε ώστε να καταλάβουμε την σωστή επιλογή που έγινε από την τότε ηγεσία του πολεμικού ναυτικού. Ο βασικός αισθητήρας του πλοίου, αν και το TRS-4D της Hensoldt είναι ένα νέας γενιάς 4D ραντάρ το Sea Fire θεωρείται κατά πολύ ανώτερο, ενώ έχει και το πλεονέκτημα των τεσσάρων σταθερών στοιχειοκεραιών σε σύγκριση με την περιστρεφόμενη επιλογή στις αμερικάνικες φρεγάτες.
Οι γαλλικές φρεγάτες φέρουν τέσσερις κάθετους εκτοξευτές 4×8 Sylver A50 (32 κελιά) για 32 Aster 30 με βεληνεκές άνω των 100 χιλιομέτρων ή 96 CAMM-ER στο μέλλον έναντι 1×8 για 32 CAMM ER. Κάτι που δίνει περισσότερες επιλογές στον κυβερνήτη του πλοίου και ακόμη και εάν παρουσιαστεί κάποιο πρόβλημα σε έναν εκτοξευτή η FDI διαθέτει άλλους τρεις σε ετοιμότητα. Κάτι που δεν μπορεί να συμβεί στις MMSC. H FDI διαθέτει πλήρη σουίτα ανθυποβρυχιακού πολέμου με σόναρ γάστρας και συρόμενη διάταξη σε σύγκριση με μόνο τη συρόμενη διάταξη στις MMSC. Όσο και αν κάποιοι προσπάθησαν να μειώσουν την έλλειψη αυτή, να υπενθυμίσουμε ότι το σόναρ γάστρας είναι πάντα σε λειτουργία ενώ το Α/Υ ελικόπτερο δεν μπορεί να πετάξει με όλες τις καιρικές συνθήκες ή αντιμετωπίζει περιορισμούς λόγω αντιαεροπορικής απειλής ή ενδέχεται να παρουσιάσει ένα τεχνικό πρόβλημα. Επίσης, άλλη μια λεπτομέρεια που πέρασε στα ψιλά είναι ότι οι FDI φέρουν το CAPTAS 4 ενώ οι MMCS προσφέρονταν με το μικρότερο CAPTAS 2. Να υπενθυμίσουμε ότι το CAPTAS 4 προσφέρει διπλάσια απόσταση αποκάλυψης υποβρύχιου στόχου σε σύγκριση με το μικρότερο CAPTAS 2.
Όμως το πλέον σημαντικό, όπως προκύπτει και από την ιστορία είναι ότι εάν το 2022 είχαμε επιλέξει την αμερικάνικη φρεγάτα, σήμερα θα γράφαμε για τις καθυστερήσεις του προγράμματος που υπονόμευσε το πολεμικό ναυτικό και όχι το πως περιμένουμε σε ένα μήνα από τώρα την παράδοση της δεύτερης FDI HN στο ελληνικό στόλο και την ταχύτατη ανανέωση των πλοίων της διοίκησης φρεγατών μέσα σε μόλις τέσσερα χρόνια.
Ενώ το πρόγραμμα συνεχίζεται με ταχύτατους ρυθμούς ενώ η Σουηδική έκδοση δείχνει τον δρόμο για την περαιτέρω αναβάθμιση των ελληνικών πλοίων στο άμεσο μέλλον. Στον αντίποδα το ναυτικό της Σαουδικής Αραβίας όχι μόνο δεν έχει παραλάβει κανένα πλοίο παρότι η παραγγελία μπήκε τρία χρόνια νωρίτερα, αλλά αντιμετωπίζει επιπλέον καθυστερήσεις χωρίς να είναι ακόμη γνωστό το τέρμα της διαδρομής αυτής. Πάντως, έτσι όπως εξελίχθηκαν τα γεγονότα τότε με την AUKUS είναι σαν ο από μηχανής θεός να απέτρεψε την καταστροφή με την τελική επιλογή των FDI HN. Αλλά έως πότε σε αυτή τη χώρα τυχαία γεγονότα που συμβαίνουν στην άλλη άκρη της γης να σώζουν την κατάσταση, όταν τότε όλες οι ενδείξεις έδειχναν ότι μάλλον θα επιλέγονταν οι ακατάλληλες MMSC. Ειδικά όταν τα μέχρι σήμερα γεγονότα δείχνουν το συγκεκριμένο πρόγραμμα να εξελίσσεται σε ένα ακόμη γεφύρι της Άρτας των συγκεκριμένων αμερικανικών ναυτπηγείων.