Η Ελλάδα επιταχύνει τη δημιουργία μιας πολυεπίπεδης ασπίδας απέναντι στα drones, καθώς ο «Κένταυρος» δεν αποτελεί πλέον τη μοναδική ελληνική απάντηση στη νέα απειλή που αλλάζει τα πεδία των μαχών. Υπερίων, Τηλέμαχος και Τεύκρος συνθέτουν ένα αναπτυσσόμενο ελληνικό οικοσύστημα anti-UAV, το οποίο καλύπτει από τον εντοπισμό μικρών drones σε εξαιρετικά χαμηλό ύψος μέχρι ηλεκτρονικές παρεμβολές και, σε επόμενη φάση, δυνατότητες φυσικής καταστροφής του εισερχόμενου στόχου.
Η εμπειρία από τις σύγχρονες συγκρούσεις έχει ανατρέψει πολλές από τις παλαιότερες αντιλήψεις περί αεράμυνας.
Ένα drone αξίας λίγων χιλιάδων ή ακόμη και εκατοντάδων ευρώ μπορεί να αναγνωρίσει θέσεις μονάδων, να μεταδώσει συντεταγμένες πυροβολικού, να χτυπήσει τεθωρακισμένο ή να επιχειρήσει εναντίον κρίσιμων στρατιωτικών εγκαταστάσεων.
Το πρόβλημα επομένως δεν λύνεται μόνο με πανάκριβα αντιαεροπορικά βλήματα. Χρειάζεται ένα ολόκληρο πλέγμα αισθητήρων, ηλεκτρονικού πολέμου, τεχνητής νοημοσύνης και συστημάτων αναχαίτισης.
Και αυτό ακριβώς επιχειρεί πλέον να δημιουργήσει η Ελλάδα.
Από τον «Κένταυρο» σε ολόκληρη οικογένεια anti-drone
Ο «Κένταυρος» αποτέλεσε ένα από τα περισσότερο προβεβλημένα ελληνικά συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου και αντιμετώπισης UAV.
Ωστόσο, η νέα εικόνα που διαμορφώνεται είναι πολύ μεγαλύτερη.
Υπερίων, Τηλέμαχος και Τεύκρος έχουν διαφορετική φιλοσοφία και διαφορετικό επιχειρησιακό ρόλο, κάτι που επιτρέπει δυνητικά τη λειτουργία τους ως συμπληρωματικών στρωμάτων μιας ευρύτερης άμυνας.
Η λογική θυμίζει τη δομή μιας σύγχρονης πολυεπίπεδης αεράμυνας:
πρώτα εντοπίζεις, έπειτα αναγνωρίζεις, παρακολουθείς, παρεμβάλλεις και –εάν απαιτηθεί– καταστρέφεις τον στόχο.
Υπερίων: Η ΕΑΒ μπαίνει δυναμικά στον ηλεκτρονικό πόλεμο
Ο «Υπερίων», που αναπτύχθηκε από την Ελληνική Αεροπορική Βιομηχανία, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα κομμάτια αυτής της προσπάθειας.
Το σύστημα έχει σχεδιαστεί για επιτήρηση 360 μοιρών, με εμβέλεια ανίχνευσης που αναφέρεται ότι ξεπερνά τα 10 χιλιόμετρα.
Το σημαντικότερο χαρακτηριστικό του είναι η δυνατότητα χρήσης soft-kill ηλεκτρονικών αντιμέτρων.
Με απλά λόγια, στόχος δεν είναι κατ’ ανάγκη να καταρριφθεί το drone με κάποιο βλήμα.
Το σύστημα επιχειρεί να διακόψει ή να διαταράξει την επικοινωνία του UAV, την πλοήγησή του ή τις συχνότητες μέσω των οποίων ελέγχεται.
Αυτό έχει τεράστια σημασία και από οικονομικής πλευράς.
Δεν έχει επιχειρησιακή λογική να χρησιμοποιείται πύραυλος εκατοντάδων χιλιάδων ευρώ για κάθε φθηνό FPV drone.
Ο ηλεκτρονικός πόλεμος προσφέρει έναν πολύ οικονομικότερο τρόπο αναχαίτισης.
Σε βάσεις, οχήματα και πολεμικά πλοία
Ιδιαίτερα σημαντική είναι η δυνατότητα εγκατάστασης του «Υπερίωνα» σε διαφορετικές πλατφόρμες.
Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την προστασία σταθερών εγκαταστάσεων, όπως στρατιωτικές βάσεις και κρίσιμες υποδομές, αλλά η σχεδίαση προβλέπει δυνατότητες ανάπτυξης και σε κινούμενες πλατφόρμες.
Αυτό ανοίγει τον δρόμο για χρήση του σε πολεμικά πλοία ή τεθωρακισμένα οχήματα.
Σε ένα πιθανό επιχειρησιακό περιβάλλον στο Αιγαίο, όπου μη επανδρωμένα συστήματα θα μπορούσαν να εμφανιστούν μαζικά από διαφορετικές κατευθύνσεις, η προστασία μιας φρεγάτας, μιας βάσης ή μιας μονάδας του Στρατού Ξηράς από UAV αποκτά πλέον ζωτική σημασία.
Υπερίων II: Η μεγάλη πρόκληση των drones με οπτική ίνα
Η επόμενη έκδοση, ο Υπερίων II, ανεβάζει ακόμη περισσότερο τον πήχη.
Στόχος είναι η προσθήκη hard-kill δυνατότητας, ώστε το σύστημα να μη βασίζεται μόνο στις ηλεκτρονικές παρεμβολές.
Και αυτό γίνεται απαραίτητο εξαιτίας της νέας γενιάς drones που μπορούν να ελέγχονται μέσω οπτικής ίνας.
Πρόκειται για μια από τις σημαντικότερες προκλήσεις που έχουν εμφανιστεί στα σύγχρονα πεδία μάχης.
Τα συγκεκριμένα UAV δεν χρειάζεται να χρησιμοποιούν συμβατική ραδιοζεύξη με τον χειριστή και συνεπώς είναι πολύ δυσκολότερο να εξουδετερωθούν αποκλειστικά μέσω jamming.
Σε αυτή την περίπτωση απαιτείται φυσική αναχαίτιση.
Τηλέμαχος: Το ελληνικό μάτι απέναντι στα mini-drones
Ο «Τηλέμαχος» αντιμετωπίζει ένα διαφορετικό πρόβλημα.
Τα μικρού μεγέθους UAV είναι ίσως ο δυσκολότερος στόχος στο σύγχρονο πεδίο.
Πετούν πολύ χαμηλά, έχουν μικρό ίχνος και μπορούν εύκολα να χαθούν μέσα στο clutter του εδάφους.
Ο Τηλέμαχος έχει αναπτυχθεί με έμφαση στην έγκαιρη ανίχνευση και αναγνώριση μικρών drones.
Σε δοκιμές έχει αναφερθεί ότι μπορεί να εντοπίζει mini-UAV σε αποστάσεις άνω των 700-800 μέτρων, ακόμη και όταν αυτά πετούν σε ύψος μικρότερο των τριών μέτρων.
Ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι το πολύ χαμηλό επίπεδο εκπομπής του.
Η ισχύς του έχει αναφερθεί ως χαμηλότερη ακόμη και από εκείνη ενός κινητού τηλεφώνου, γεγονός που δυσκολεύει τον αντίπαλο να αντιληφθεί ότι λειτουργεί ραντάρ στην περιοχή.
Αυτό σημαίνει μεγαλύτερη επιβιωσιμότητα.
Γιατί η χαμηλή εκπομπή είναι κρίσιμη
Τα σύγχρονα συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου αναζητούν συνεχώς αντίπαλες εκπομπές.
Ένα ισχυρό ραντάρ μπορεί να αποκαλύψει τη θέση του και να γίνει στόχος αντιραντάρ όπλων ή ηλεκτρονικής παρεμβολής.
Ένα σύστημα χαμηλής πιθανότητας εντοπισμού λειτουργεί διαφορετικά.
Βλέπει χωρίς εύκολα να αποκαλύπτει ότι βλέπει.
Για φυλάκια, προκεχωρημένες μονάδες, νησιωτικές εγκαταστάσεις και κρίσιμα σημεία του Αιγαίου, αυτή η ικανότητα μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική.
Τεύκρος: Από το εργαστήριο στην πραγματική αναχαίτιση
Ο «Τεύκρος» παρουσιάζει μια ακόμη σημαντικότερη ιδιαιτερότητα:
έχει ήδη περάσει από τη θεωρία στην πραγματική χρήση.
Το σύστημα αναπτύχθηκε από το Κέντρο Έρευνας, Τεχνολογικής Ανάπτυξης και Καινοτομίας του ΓΕΕΘΑ και έχει χρησιμοποιηθεί για την προστασία κρίσιμων εγκαταστάσεων.
Χαρακτηριστική περίπτωση ήταν οι φυλακές της Λάρισας, όπου drone επιχείρησε να προσεγγίσει την εγκατάσταση μεταφέροντας, σύμφωνα με τις σχετικές αναφορές, απαγορευμένα αντικείμενα.
Ο «Τεύκρος» παρενέβη ηλεκτρονικά και αντιμετώπισε το UAV.
Το περιστατικό αποτελεί ουσιαστικά μια μικρής κλίμακας επιχειρησιακή απόδειξη της τεχνολογίας.
Έρχονται 25 «Τεύκρος II» με τεχνητή νοημοσύνη
Το πρόγραμμα επεκτείνεται πλέον με 25 προηγμένα συστήματα Τεύκρος II για την προστασία σωφρονιστικών εγκαταστάσεων.
Η νέα γενιά αναμένεται να διαθέτει τεχνητή νοημοσύνη για ταχύτερη αναγνώριση και αυτόματη ταξινόμηση drones.
Η χρήση AI είναι κρίσιμη όταν δεκάδες διαφορετικά αντικείμενα μπορεί να εμφανίζονται στο ηλεκτρομαγνητικό και οπτικό περιβάλλον.
Το σύστημα πρέπει μέσα σε δευτερόλεπτα να διακρίνει:
αν αυτό που βλέπει είναι drone, ποιος τύπος είναι, εάν αποτελεί απειλή και ποια αντίδραση απαιτείται.
Η Ελλάδα χτίζει πολυεπίπεδη ασπίδα UAV
Υπερίων, Τηλέμαχος και Τεύκρος δεν είναι τρία ανταγωνιστικά συστήματα.
Αντιθέτως, η πραγματική τους αξία μπορεί να προκύψει από τη μεταξύ τους διασύνδεση – και από τη σύνδεσή τους με τον «Κένταυρο», αεράμυνα, ραντάρ και άλλα συστήματα διοίκησης και ελέγχου.
Αυτό είναι το πραγματικό στοίχημα για τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις: όχι η αγορά ενός “μαγικού” anti-drone όπλου, αλλά η δημιουργία ενός δικτύου που θα μπορεί να εντοπίζει, να ταξινομεί και να καταστρέφει διαφορετικές κατηγορίες UAV.
Η απειλή αλλάζει με τρομακτική ταχύτητα.
FPV drones, σμήνη UAV, αυτόνομα συστήματα, οπτικές ίνες και τεχνητή νοημοσύνη μετατρέπουν ήδη τον πόλεμο.
Και για μια χώρα με χιλιάδες νησιά, κρίσιμες στρατιωτικές εγκαταστάσεις και εκτεταμένα θαλάσσια σύνορα, το anti-drone μέτωπο δεν είναι πλέον δευτερεύον.
Είναι ένας από τους σημαντικότερους πυλώνες της νέας ελληνικής αποτροπής.