Νέο ισχυρό μήνυμα στέλνει η Μόσχα προς την Άγκυρα για το μέλλον των S-400, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο μεταφοράς τους σε τρίτη χώρα, αλλά ταυτόχρονα προειδοποιώντας την Τουρκία να μην θεωρεί δεδομένο ότι η απομάκρυνσή τους θα ανοίξει αυτομάτως τον δρόμο για επιστροφή στο πρόγραμμα των F-35.
Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα που προκύπτει από ανάλυση του δημοσιογράφου Siyamend Kaçmaz, με τίτλο «Τι σημαίνει το μήνυμα του Κρεμλίνου για τους S-400;», ο οποίος επιχειρεί να αποκωδικοποιήσει τις τελευταίες τοποθετήσεις της ρωσικής ηγεσίας.
Το κρίσιμο σημείο είναι ότι η Ρωσία δεν κλείνει την πόρτα σε μια πιθανή λύση για τους S-400.
Αλλά ταυτόχρονα λέει στην Τουρκία:
«Μην θεωρήσετε ότι μόλις λυθεί αυτό, όλα τα υπόλοιπα προβλήματα με τη Δύση θα εξαφανιστούν».
Ο Πεσκόφ άφησε ανοιχτό το παράθυρο
Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο προέρχεται από τον εκπρόσωπο του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ.
Ερωτηθείς για το αν εξετάζεται η μεταφορά των S-400 από την Τουρκία σε τρίτη χώρα, δεν απέρριψε το σενάριο.
Αντίθετα, σύμφωνα με την ανάλυση, επιβεβαίωσε ότι:
το θέμα βρίσκεται στην ατζέντα, γίνονται σχετικές εργασίες και συνεχίζονται οι επαφές.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία στη διπλωματική γλώσσα.
Η Μόσχα θα μπορούσε να πει πολύ απλά:
«Δεν συζητείται».
Ή:
«Η σύμβαση το απαγορεύει».
Δεν το έκανε.
Και ακριβώς εκεί βρίσκεται το πραγματικό μήνυμα.
Η Ρωσία αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο να βρεθεί φόρμουλα.
Ο όρος της Μόσχας: κανένα βήμα χωρίς ρωσική έγκριση
Το δεύτερο κρίσιμο στοιχείο αφορά τη νομική και συμβατική διάσταση.
Ο Σεργκέι Λαβρόφ έχει ξεκαθαρίσει ότι οι S-400 παραδόθηκαν στην Τουρκία στο πλαίσιο σύμβασης που περιλαμβάνει όρους τελικού χρήστη.
Αυτό σημαίνει ότι:
τα συστήματα δεν μπορούν να μεταφερθούν σε τρίτη χώρα χωρίς τη συγκατάθεση της Ρωσίας.
Η Μόσχα, επομένως, κρατά στα χέρια της το βασικό κλειδί.
Όμως, σύμφωνα με την τουρκική ανάλυση, η διατύπωση του Λαβρόφ έκρυβε και ένα δεύτερο μήνυμα:
«Αν έρθετε να το συζητήσουμε και διαμορφώσουμε από κοινού τις προϋποθέσεις, μπορεί να βρεθεί λύση».
Το σενάριο τρίτης χώρας παραμένει ζωντανό
Το ζήτημα της μεταφοράς των S-400 σε τρίτο κράτος συζητείται εδώ και καιρό.
Για την Άγκυρα, μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο για να ξεμπλοκάρει τις σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Οι S-400 ήταν ένας από τους βασικούς λόγους για τους οποίους η Τουρκία απομακρύνθηκε από το πρόγραμμα των F-35.
Άρα, η λογική στην Άγκυρα είναι απλή:
αν λυθεί το πρόβλημα των S-400, ίσως ανοίξει ξανά ο δρόμος για τα F-35.
Η Ρωσία όμως προειδοποιεί ότι τα πράγματα ίσως να μην είναι τόσο απλά.
«Σήμερα οι S-400, αύριο κάτι άλλο»
Αυτό είναι ίσως το πιο σκληρό μήνυμα της Μόσχας.
Ρώσοι διπλωμάτες, σύμφωνα με το άρθρο, εκτιμούν ότι οι S-400 μπορεί να αποτελούν σήμερα το βασικό εμπόδιο, αλλά δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι αύριο η Ουάσινγκτον δεν θα θέσει διαφορετικούς όρους.
Με απλά λόγια:
«Σήμερα σας λένε ότι το πρόβλημα είναι οι S-400. Αύριο, ακόμη και αν αυτό λυθεί, μπορεί να εμφανιστεί ένα νέο εμπόδιο».
Αυτή είναι η ουσία της ρωσικής στρατηγικής γραμμής.
Η Μόσχα επιχειρεί να πείσει την Άγκυρα ότι η διαφορά της με τη Δύση δεν είναι απλώς τεχνικό θέμα ενός ρωσικού οπλικού συστήματος.
Είναι βαθύτερη.
Και αφορά το πώς η Δύση αντιμετωπίζει την Τουρκία γεωπολιτικά.
Το παράδειγμα των συμφωνιών του Μινσκ
Ρώσοι διπλωμάτες φέρονται να χρησιμοποιούν ακόμη και το παράδειγμα των Συμφωνιών του Μινσκ για να στηρίξουν τη θέση τους.
Υπενθυμίζουν τις δηλώσεις της Άνγκελα Μέρκελ ότι οι συμφωνίες είχαν δώσει χρόνο στην Ουκρανία να ενισχυθεί.
Για τη ρωσική πλευρά, αυτό χρησιμοποιείται ως απόδειξη ότι:
η Δύση μπορεί να ερμηνεύει συμφωνίες και κανόνες ανάλογα με τα γεωπολιτικά της συμφέροντα.
Αυτό είναι και το μήνυμα που θέλει να περάσει στην Τουρκία.
Μην θεωρείτε ότι μια παραχώρηση σήμερα θα εξασφαλίσει απαραίτητα το αποτέλεσμα που επιδιώκετε αύριο.
Η Μόσχα δεν θέλει να φανεί ότι μπλοκάρει την Τουρκία
Η Ρωσία όμως προσέχει πολύ τη διατύπωσή της.
Δεν θέλει να εμφανιστεί ως η χώρα που εμποδίζει την Τουρκία να αποκαταστήσει τις σχέσεις της με τις ΗΠΑ.
Γι’ αυτό και αφήνει ανοιχτή τη δυνατότητα λύσης.
Η βασική ρωσική γραμμή μπορεί να συνοψιστεί ως εξής:
«Εμείς δεν θέλουμε να μπλοκάρουμε τον δρόμο σας. Λύστε μαζί μας το θέμα των S-400. Μετά όμως θα δούμε αν πράγματι η Δύση θα ανοίξει τον δρόμο για εσάς».
Αυτό είναι εξαιρετικά έξυπνο διπλωματικά.
Η Μόσχα μεταφέρει την πίεση προς την Ουάσινγκτον.
Το πραγματικό ερώτημα: θα επιστρέψει η Τουρκία στα F-35;
Και εδώ βρίσκεται η ουσία.
Ακόμη κι αν βρεθεί συμφωνία για μεταφορά ή απομάκρυνση των S-400, τίποτα δεν σημαίνει ότι η Τουρκία επιστρέφει αυτομάτως στο F-35.
Μπορεί να υπάρξουν:
νέοι πολιτικοί όροι, νέες απαιτήσεις ασφαλείας, νέες αμερικανικές προϋποθέσεις ή ακόμη και αντιδράσεις από άλλους συμμάχους.
Άρα, η Άγκυρα βρίσκεται μπροστά σε ένα δύσκολο δίλημμα.
Από τη μία θέλει να απαλλαγεί από το μεγαλύτερο εμπόδιο στις σχέσεις της με την Ουάσινγκτον.
Από την άλλη, δεν έχει καμία απόλυτη εγγύηση ότι το αντάλλαγμα θα είναι πράγματι η επιστροφή στα F-35.
Η Ρωσία κρατά το κλειδί – οι ΗΠΑ κρατούν την τελική απόφαση
Το τοπίο σήμερα είναι ξεκάθαρο.
Η Μόσχα δεν έχει κλείσει την πόρτα.
Δεν υπάρχει όμως ακόμη συμφωνία.
Δεν υπάρχει επιβεβαιωμένη τρίτη χώρα.
Δεν υπάρχει τελική φόρμουλα.
Υπάρχει μόνο μια διαπραγμάτευση που φαίνεται πλέον να έχει περάσει από το επίπεδο των σεναρίων σε πιο σοβαρή πολιτική συζήτηση.
Και το πραγματικό παιχνίδι παίζεται σε τρεις πρωτεύουσες:
Άγκυρα, Μόσχα και Ουάσινγκτον.
Η Τουρκία θέλει να ξεμπλοκάρει τα F-35.
Η Ρωσία δεν θέλει να χάσει επιρροή πάνω στην Άγκυρα.
Και οι ΗΠΑ κρατούν την τελική πολιτική απόφαση.
Το μήνυμα της Μόσχας προς τον Ερντογάν είναι πλέον ξεκάθαρο: “Μπορούμε να συζητήσουμε για τους S-400. Αλλά μη νομίζετε ότι αν φύγουν από την Τουρκία, η Ουάσινγκτον θα σας ανοίξει αυτομάτως όλες τις πόρτες”.