Μια νέα γεωπολιτική πραγματικότητα διαμορφώνεται στη Μεσόγειο, καθώς το Ισραήλ ενισχύει τις στρατιωτικές και αμυντικές συνεργασίες του, δημιουργώντας ένα ευρύ δίκτυο στρατηγικών σχέσεων από τη Βόρεια Αφρική μέχρι την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Στο επίκεντρο αυτής της στρατηγικής βρίσκονται το Μαρόκο, η Ελλάδα, η Κύπρος και σημαντικές ευρωπαϊκές χώρες, με τις εξελίξεις να αποκτούν ιδιαίτερη σημασία εξαιτίας της προσπάθειας της Τουρκίας να επεκτείνει την επιρροή της στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η ισραηλινή στρατηγική δεν περιορίζεται πλέον στις εξαγωγές οπλικών συστημάτων, αλλά περιλαμβάνει εγκατάσταση αμυντικών βιομηχανιών, μεταφορά τεχνολογίας και δημιουργία μακροχρόνιων στρατιωτικών συνεργασιών.
Ισραηλινή στρατιωτική παρουσία στο Μαρόκο – Το μήνυμα προς την Άγκυρα
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η πρόσφατη επίσκεψη υψηλόβαθμης ισραηλινής στρατιωτικής αντιπροσωπείας στη Ραμπάτ.
Επικεφαλής ήταν ο γενικός διευθυντής του ισραηλινού υπουργείου Άμυνας, Αμίρ Μπαράμ, ο οποίος πραγματοποίησε επαφές με τη στρατιωτική ηγεσία και τις υπηρεσίες πληροφοριών του Μαρόκου.
Η ισραηλινή αντιπροσωπεία εγκαινίασε τη μόνιμη έδρα του γραφείου αμυντικού ακολούθου, σηματοδοτώντας νέα φάση στη στρατηγική συνεργασία των δύο χωρών.
Οι σχέσεις Ισραήλ–Μαρόκου έχουν ενισχυθεί μετά την αποκατάσταση των διπλωματικών επαφών το 2020, ενώ περιλαμβάνουν ανταλλαγή πληροφοριών, κυβερνοασφάλεια, στρατιωτική εκπαίδευση και προμήθειες προηγμένων οπλικών συστημάτων.
Η γεωγραφική θέση του Μαρόκου προσφέρει στο Ισραήλ σημαντικές δυνατότητες στρατηγικής παρουσίας στη δυτική Μεσόγειο και στον Ατλαντικό.
Η εξέλιξη αυτή αποκτά πρόσθετη βαρύτητα απέναντι στις τουρκικές επιδιώξεις στη Λιβύη και στο δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας».
Ωστόσο, το Μαρόκο διατηρεί σχέσεις και με την Τουρκία, συνεπώς δεν προκύπτει συγκρότηση επίσημου αντιτουρκικού μετώπου.
Ισραηλινή αμυντική επέλαση στην Ευρώπη
Παράλληλα, το Ισραήλ επεκτείνει την παρουσία των αμυντικών βιομηχανιών του στην Ευρώπη.
Στην Ολλανδία προωθείται η δημιουργία εγκατάστασης παραγωγής ισραηλινών φορητών όπλων, μέσω συνεργασίας της Israel Weapon Industries με ολλανδική εταιρεία.
Στη Γερμανία εξετάζεται η μετατροπή εργοστασίου της Volkswagen σε εγκατάσταση αμυντικής παραγωγής, με συμμετοχή της Rafael.
Η Elbit Systems αναπτύσσει συνεργασίες στη Γερμανία και τη Σουηδία, ενώ στη Ρουμανία η Rafael συμμετέχει σε πρόγραμμα αντιαεροπορικής άμυνας με συστήματα SPYDER.
Οι συμφωνίες αυτές αποκαλύπτουν τη φιλοδοξία του Ισραήλ να αποτελέσει βασικό τεχνολογικό και βιομηχανικό εταίρο της ευρωπαϊκής άμυνας.
Ελλάδα και Κύπρος στον νέο στρατηγικό σχεδιασμό
Καθοριστική θέση στις εξελίξεις κατέχει η τριμερής συνεργασία Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ.
Στη συνάντηση της 5ης Νοεμβρίου στην Αθήνα επιβεβαιώθηκε η σημασία της θαλάσσιας ασφάλειας, της προστασίας ενεργειακών υποδομών και της αμυντικής συνεργασίας.
Ιδιαίτερα σημαντική ήταν η κοινή απόρριψη του τουρκολιβυκού μνημονίου, με την επισήμανση ότι δεν μπορεί να παράγει έννομες συνέπειες εις βάρος τρίτων κρατών.
Για την Ελλάδα, η συνεργασία συνδέεται και με την ανάπτυξη της πολυεπίπεδης αεράμυνας μέσω της «Ασπίδας του Αχιλλέα».
Για την Κύπρο, οι δυνατότητες περιλαμβάνουν ισραηλινά περιπολικά, αναβάθμιση αμυντικών συστημάτων και πιθανή εγκατάσταση ισραηλινών αμυντικών επιχειρήσεων.
Ο GSI και η γεωπολιτική σημασία των νέων συνεργασιών
Η προστασία του Great Sea Interconnector και των κρίσιμων ενεργειακών υποδομών αποτελεί πεδίο κοινού στρατηγικού ενδιαφέροντος για Αθήνα, Λευκωσία και Ιερουσαλήμ.
Παράλληλα, οι ευρωπαϊκές αμυντικές πρωτοβουλίες δημιουργούν ευκαιρίες βιομηχανικής συνεργασίας, υπό τους προβλεπόμενους κανόνες επιλεξιμότητας.
Το συμπέρασμα είναι σαφές: Το Ισραήλ οικοδομεί ένα διευρυμένο δίκτυο αμυντικής επιρροής στη Μεσόγειο και στην Ευρώπη, ενισχύοντας τη στρατηγική σημασία της Ελλάδας και της Κύπρου.
Πρόκειται για μια δυναμική που μπορεί να επηρεάσει τις περιφερειακές ισορροπίες και να περιορίσει τα περιθώρια μονομερούς προβολής ισχύος από την Άγκυρα.
