Μια επίσκεψη με ιδιαίτερα ισχυρό οικονομικό και γεωπολιτικό συμβολισμό προετοιμάζεται για τον Δεκέμβριο στις Βρυξέλλες, καθώς ο Ινδός πρωθυπουργός Ναρέντρα Μόντι σχεδιάζει, σύμφωνα με δύο αξιωματούχους που γνωρίζουν τις σχετικές συζητήσεις, να συμμετάσχει στη Σύνοδο Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η πιθανή παρουσία του Μόντι στην ευρωπαϊκή πρωτεύουσα δεν αντιμετωπίζεται ως μία ακόμη διπλωματική επίσκεψη. Έρχεται σε μία περίοδο κατά την οποία Ευρωπαϊκή Ένωση και Ινδία επιχειρούν να μετατρέψουν τη μεταξύ τους σχέση σε έναν ευρύτερο στρατηγικό άξονα που θα περιλαμβάνει εμπόριο, επενδύσεις, ασφάλεια και άμυνα.
Στις Βρυξέλλες ο Μόντι στις 17-18 Δεκεμβρίου
Σύμφωνα με δύο αξιωματούχους που είναι εξοικειωμένοι με τις συζητήσεις, ο Ναρέντρα Μόντι σχεδιάζει να βρεθεί στις Βρυξέλλες για τη συνεδρίαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις 17 και 18 Δεκεμβρίου, την τελευταία προγραμματισμένη Σύνοδο Κορυφής των Ευρωπαίων ηγετών για το έτος.
«Εργαζόμαστε πάνω σε αυτό», ανέφερε ένας από τους αξιωματούχους όταν ρωτήθηκε εάν μπορεί να επιβεβαιώσει τη συμμετοχή του Ινδού πρωθυπουργού.
Ωστόσο, η επίσκεψη δεν έχει ακόμη επιβεβαιωθεί επισήμως, ενώ, όπως συμβαίνει σε τέτοιου επιπέδου διπλωματικές επαφές, το τελικό πρόγραμμα ενδέχεται να αλλάξει.
Η ινδική πρεσβεία στις Βρυξέλλες δεν προχώρησε άμεσα σε σχόλιο.
Στο τραπέζι η μεγάλη εμπορική συμφωνία ΕΕ–Ινδίας
Η επίσκεψη αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία λόγω της προοπτικής ολοκλήρωσης της συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ινδίας.
Οι δύο πλευρές έχουν ολοκληρώσει τις διαπραγματεύσεις για τη συμφωνία, η οποία φιλοδοξεί να δημιουργήσει έναν από τους μεγαλύτερους εμπορικούς διαδρόμους στον κόσμο.
Πρόκειται για μία αγορά που αφορά συνολικά περίπου 2 δισεκατομμύρια ανθρώπους και αντιπροσωπεύει περισσότερο από το ένα πέμπτο του παγκόσμιου ΑΕΠ.
Η συμφωνία, ωστόσο, δεν έχει ακόμη υπογραφεί.
Αυτό αποτελεί το τελευταίο μεγάλο πολιτικό βήμα πριν ξεκινήσει η διαδικασία πλήρους επικύρωσής της.
Η Σύνοδος του Δεκεμβρίου μπορεί να γίνει το μεγάλο ορόσημο
Η πιθανή παρουσία του Μόντι στις Βρυξέλλες δημιουργεί το κατάλληλο πολιτικό σκηνικό ώστε η συμφωνία να περάσει στο επόμενο επίπεδο.
Η Σύνοδος της 17ης και 18ης Δεκεμβρίου θα μπορούσε να προσφέρει την ευκαιρία για την επίσημη υπογραφή της συμφωνίας ΕΕ–Ινδίας, στέλνοντας ταυτόχρονα ένα ισχυρό μήνυμα προς τις διεθνείς αγορές.
Υπάρχει όμως ακόμη ένα σημαντικό εμπόδιο.
Τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν έχουν δώσει ακόμη την τελική πολιτική τους έγκριση, γεγονός που σημαίνει ότι μέχρι τον Δεκέμβριο θα πρέπει να προηγηθούν κρίσιμες διαβουλεύσεις εντός της ΕΕ.
Δεν είναι μόνο εμπόριο – ΕΕ και Ινδία περνούν στην άμυνα
Η προσέγγιση Βρυξελλών και Νέου Δελχί δεν περιορίζεται πλέον στις εμπορικές συναλλαγές.
Τον Ιανουάριο οι δύο πλευρές υπέγραψαν επίσης εταιρική σχέση στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας, δείχνοντας ότι η νέα φάση των ευρωϊνδικών σχέσεων αποκτά ξεκάθαρα στρατηγικό χαρακτήρα.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία.
Η Ευρώπη βλέπει την Ινδία όχι μόνο ως μία τεράστια αγορά αλλά και ως έναν κρίσιμο γεωπολιτικό εταίρο στον Ινδοειρηνικό.
Από την πλευρά του, το Νέο Δελχί επιδιώκει να διευρύνει τις συνεργασίες του με μεγάλες οικονομικές και τεχνολογικές δυνάμεις χωρίς να εγκαταλείπει τη στρατηγική αυτονομία που παραδοσιακά χαρακτηρίζει την ινδική εξωτερική πολιτική.
Γιατί η Ευρώπη επενδύει στην Ινδία
Η ΕΕ αναζητά τα τελευταία χρόνια νέες εμπορικές και παραγωγικές αλυσίδες, καθώς οι γεωπολιτικοί ανταγωνισμοί αλλάζουν με ταχύτητα τη διεθνή οικονομία.
Η Ινδία βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της προσπάθειας.
Με πληθυσμό άνω του ενός δισεκατομμυρίου κατοίκων, τεράστια εσωτερική αγορά, ισχυρή τεχνολογική βάση και αυξανόμενη βιομηχανική παραγωγή, το Νέο Δελχί εξελίσσεται σε βασικό εταίρο για ευρωπαϊκές επιχειρήσεις που επιδιώκουν διαφοροποίηση από την κινεζική αγορά.
Η συνεργασία μπορεί να επεκταθεί σε τομείς όπως:
η αμυντική βιομηχανία,
οι ψηφιακές τεχνολογίες,
η τεχνητή νοημοσύνη,
οι ημιαγωγοί,
οι κρίσιμες πρώτες ύλες,
η πράσινη ενέργεια,
οι υποδομές,
οι μεταφορές και
οι νέες εμπορικές διαδρομές μεταξύ Ευρώπης, Μέσης Ανατολής και Ασίας.
Η Ινδία ανεβαίνει στο παγκόσμιο γεωπολιτικό ταμπλό
Πίσω από τη συμφωνία βρίσκεται μία πολύ μεγαλύτερη εικόνα.
Το διεθνές σύστημα μεταβάλλεται, με ΗΠΑ, Κίνα, ΕΕ και Ινδία να επιχειρούν να ενισχύσουν τη θέση τους στη νέα παγκόσμια οικονομική και στρατηγική αρχιτεκτονική.
Η Ινδία βρίσκεται σε ιδιαίτερα προνομιακή θέση.
Διατηρεί στενές σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη, συμμετέχει σε σχήματα συνεργασίας στον Ινδοειρηνικό, ενώ ταυτόχρονα συνεχίζει να διατηρεί σημαντικούς δεσμούς με τη Ρωσία.
Ακριβώς αυτή η δυνατότητα του Νέου Δελχί να συνομιλεί ταυτόχρονα με διαφορετικά κέντρα ισχύος καθιστά την Ινδία έναν από τους σημαντικότερους «swing powers» της νέας διεθνούς τάξης πραγμάτων.
Το μήνυμα προς την Κίνα
Η περαιτέρω σύσφιξη των σχέσεων ΕΕ–Ινδίας αναπόφευκτα έχει και κινεζική διάσταση.
Οι Βρυξέλλες δεν επιδιώκουν απαραίτητα μία πλήρη οικονομική αποσύνδεση από το Πεκίνο. Επιχειρούν, όμως, να μειώσουν την υπερβολική εξάρτηση από συγκεκριμένες αγορές και κρίσιμες αλυσίδες εφοδιασμού.
Σε αυτή τη στρατηγική, η Ινδία αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους δυνητικούς εναλλακτικούς πυλώνες.
Για το Νέο Δελχί, παράλληλα, η βαθύτερη πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά μπορεί να επιταχύνει την ανάδειξή του σε παγκόσμιο βιομηχανικό και εξαγωγικό κέντρο.
Και η Ελλάδα μέσα στη νέα εξίσωση
Οι εξελίξεις έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον και για την Αθήνα.
Η Ελλάδα έχει επενδύσει τα τελευταία χρόνια στην ανάπτυξη των σχέσεων με την Ινδία, καθώς Αθήνα και Νέο Δελχί επιχειρούν να δώσουν μεγαλύτερο στρατηγικό βάθος στη συνεργασία τους σε άμυνα, ναυτιλία, επενδύσεις, ενέργεια και συνδεσιμότητα.
Μία ενισχυμένη συμφωνία ΕΕ–Ινδίας μπορεί επομένως να δημιουργήσει νέες ευκαιρίες και για την ελληνική πλευρά.
Η γεωγραφική θέση της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο, οι ελληνικοί λιμένες και η ελληνική ναυτιλία μπορούν να αποκτήσουν ακόμη μεγαλύτερη σημασία σε ένα σύστημα εμπορικών διαδρομών που θα συνδέει την Ινδία με τη Μέση Ανατολή και από εκεί με την ευρωπαϊκή αγορά.
Ο Δεκέμβριος μπορεί να αλλάξει τις ισορροπίες
Εφόσον η επίσκεψη Μόντι πραγματοποιηθεί και συνοδευτεί από την υπογραφή της συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου, η Σύνοδος του Δεκεμβρίου θα μπορούσε να εξελιχθεί σε σημείο καμπής στις σχέσεις Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ινδίας.
Δεν πρόκειται απλώς για μία εμπορική συμφωνία.
Πρόκειται για τη σταδιακή οικοδόμηση ενός νέου στρατηγικού διαδρόμου Ευρώπης–Ινδίας, ο οποίος μπορεί να επηρεάσει το παγκόσμιο εμπόριο, τις επενδύσεις, τις αλυσίδες εφοδιασμού αλλά και τη γεωπολιτική ισορροπία από τη Μεσόγειο μέχρι τον Ινδοειρηνικό.
Και η πιθανή παρουσία του Ναρέντρα Μόντι στις Βρυξέλλες τον Δεκέμβριο δείχνει ότι οι δύο πλευρές θέλουν να στείλουν ένα σαφές μήνυμα:
Η σχέση ΕΕ–Ινδίας περνά πλέον από το επίπεδο της οικονομικής συνεργασίας σε μία πολύ ευρύτερη στρατηγική σύμπραξη.