Μια νέα εποχή για το Πολεμικό Ναυτικό ανοίγει με τις φρεγάτες FDI HN ΚΙΜΩΝ και ΝΕΑΡΧΟΣ, οι οποίες μετατρέπουν σταδιακά τον ελληνικό Στόλο από δύναμη περιορισμένης αεράμυνας σημείου σε δύναμη ικανή να δημιουργεί ζώνες αεράμυνας περιοχής σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο.
Η είσοδος των νέων φρεγατών δεν αφορά απλώς την αντικατάσταση παλαιότερων μονάδων. Πρόκειται για ριζική αλλαγή επιχειρησιακής φιλοσοφίας, καθώς για πρώτη φορά εδώ και δεκαετίες το Πολεμικό Ναυτικό αποκτά πλοία που μπορούν να λειτουργούν ως πλωτοί κόμβοι αισθητήρων, αντιαεροπορικών όπλων και δικτυοκεντρικών επιχειρήσεων.
Ο ΚΙΜΩΝ ήταν το πρώτο βήμα.
Ο ΝΕΑΡΧΟΣ, όμως, αναμένεται να φτάσει ακόμη πιο κοντά στην πλήρη ελληνική επιχειρησιακή διαμόρφωση.
Ο ΚΙΜΩΝ άνοιξε τον δρόμο
Η πρώτη ελληνική FDI κατέπλευσε στην Ελλάδα έχοντας ήδη προκαλέσει έντονο επιχειρησιακό ενδιαφέρον στην ευρύτερη περιοχή.
Ο ΚΙΜΩΝ έφερε μαζί του ένα σύνολο δυνατοτήτων που μέχρι σήμερα δεν υπήρχαν συγκεντρωμένες σε ελληνική μονάδα επιφανείας.
Ραντάρ SeaFire, κάθετοι εκτοξευτές Sylver A50, πύραυλοι ASTER 30, Exocet Block IIIc, τορπίλες MU90 και προηγμένο σύστημα διαχείρισης μάχης SETIS δημιουργούν μια εντελώς διαφορετική πλατφόρμα από τις παλαιότερες φρεγάτες τύπου S και MEKO.
Στην πρώτη φάση, ο ΚΙΜΩΝ έφτασε με 16 ενεργούς ASTER 30 παρά το γεγονός ότι διαθέτει υποδομή για 32 κελιά κάθετης εκτόξευσης.
Παράλληλα, το σύστημα RAM είχε τοποθετηθεί, αλλά η πλήρης διασύνδεσή του με το συνολικό σύστημα μάχης του πλοίου προβλέπεται να ολοκληρωθεί κατά την πρώτη προγραμματισμένη περίοδο ακινησίας.
Η συγκεκριμένη διαδικασία δεν θεωρείται παράδοξη.
Η Ελλάδα μπήκε σε ένα πρόγραμμα το οποίο εξελισσόταν παράλληλα και με τις ανάγκες του γαλλικού ναυτικού, με αποτέλεσμα οι πρώτες μονάδες να αποτελούν ουσιαστικά και πεδίο εφαρμογής της μετάβασης προς την τελική ελληνική διαμόρφωση.
Ο ΝΕΑΡΧΟΣ έρχεται με 32 ASTER 30
Η ουσιαστική αλλαγή αναμένεται με τη δεύτερη ελληνική FDI.
Ο ΝΕΑΡΧΟΣ προβλέπεται να παραδοθεί με πλήρη φόρτο 32 πυραύλων ASTER 30 και με το RAM επιχειρησιακά ενταγμένο από την αρχή.
Μετά την ύψωση της ελληνικής σημαίας, η φρεγάτα θα περάσει από τη Βρέστη για την παραλαβή του οπλισμού της πριν πάρει πορεία για την Ελλάδα.
Αυτό σημαίνει ότι ο ΝΕΑΡΧΟΣ δεν θα χρειαστεί να ακολουθήσει την ίδια μεταβατική διαδικασία με τον ΚΙΜΩΝ.
Θα φτάσει ήδη πολύ κοντά στη διαμόρφωση που θέλει το Πολεμικό Ναυτικό.
Μαζί με τους 32 ASTER 30, η φρεγάτα θα φέρει Exocet Block IIIc, ελαφρές ανθυποβρυχιακές τορπίλες MU90 Impact, προηγμένα αντίμετρα και σύστημα εγγύς προστασίας RAM.
48 ASTER 30 αλλάζουν τον επιχειρησιακό χάρτη
Η συνδυασμένη παρουσία ΚΙΜΩΝ και ΝΕΑΡΧΟΣ σημαίνει ότι η Ελλάδα θα μπορεί να διαθέτει 48 ASTER 30 έτοιμους προς εκτόξευση.
Και εδώ βρίσκεται ένα από τα πιο σημαντικά ποιοτικά άλματα.
Ο ASTER 30 είναι σχεδιασμένος για την αντιμετώπιση μαχητικών αεροσκαφών, μη επανδρωμένων συστημάτων, πυραύλων cruise και αντιπλοϊκών βλημάτων σε μεγάλες αποστάσεις.
Η επιχειρησιακή εμβέλειά του, σε συνδυασμό με το SeaFire, επιτρέπει στις ελληνικές φρεγάτες να μη λειτουργούν απλώς ως πλοία αυτοπροστασίας.
Μπορούν να δημιουργούν ζώνες αντιαεροπορικής άμυνας πάνω από ολόκληρους ναυτικούς σχηματισμούς, κρίσιμες θαλάσσιες περιοχές και, υπό συγκεκριμένες συνθήκες, νησιωτικές υποδομές.
Αυτό διαφοροποιεί δραστικά τη σημερινή κατάσταση από εκείνη των παλαιότερων ελληνικών φρεγατών.
Από την αεράμυνα σημείου στην αεράμυνα περιοχής
Οι φρεγάτες S και MEKO σχεδιάστηκαν σε διαφορετική εποχή.
Τα συστήματά τους μπορούσαν κατά κύριο λόγο να προστατεύσουν το ίδιο το πλοίο ή μια σχετικά περιορισμένη περιοχή γύρω από αυτό.
Οι FDI αλλάζουν αυτή τη λογική.
Ο ΚΙΜΩΝ και ο ΝΕΑΡΧΟΣ μπορούν να λειτουργήσουν ως κινητές αντιαεροπορικές πλατφόρμες, μεταφέροντας την ελληνική αεράμυνα βαθύτερα μέσα στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Η σημασία αυτής της δυνατότητας είναι τεράστια.
Μέχρι σήμερα, ένας ελληνικός ναυτικός σχηματισμός που επιχειρούσε σε μεγάλη απόσταση από την ηπειρωτική Ελλάδα απαιτούσε σημαντική κάλυψη από την Πολεμική Αεροπορία.
Με τις FDI, μέρος αυτής της ευθύνης περνά στα ίδια τα πλοία.
Αυτό μπορεί να επιτρέψει στα ελληνικά μαχητικά να απελευθερωθούν για άλλες αποστολές: αναχαίτιση, προστασία κρίσιμων στόχων, κρούση ή επιβολή αεροπορικής υπεροχής.
SeaFire: το «μάτι» της νέας ελληνικής φρεγάτας
Η πραγματική ισχύς της FDI δεν βρίσκεται μόνο στους πυραύλους.
Βρίσκεται στον συνδυασμό όπλων και αισθητήρων.
Το SeaFire αποτελεί ένα από τα πλέον σύγχρονα ραντάρ σταθερών διατάξεων AESA που έχουν ενταχθεί σε ευρωπαϊκή φρεγάτα.
Η δυνατότητα ταυτόχρονης παρακολούθησης μεγάλου αριθμού στόχων και η γρήγορη ταξινόμηση απειλών είναι καθοριστικές σε ένα σύγχρονο περιβάλλον μάχης.
Και αυτό γιατί ο μεγαλύτερος κίνδυνος για ένα πλοίο δεν είναι απαραίτητα ένας μόνο πύραυλος.
Είναι μια συντονισμένη επίθεση κορεσμού.
Μαχητικά, UAV, loitering munitions και αντιπλοϊκοί πύραυλοι μπορούν να χρησιμοποιηθούν ταυτόχρονα με στόχο να υπερφορτώσουν την άμυνα ενός ναυτικού σχηματισμού.
Εκεί το SeaFire, σε συνεργασία με το SETIS και τους ASTER 30, καλείται να δημιουργήσει μια πολυεπίπεδη αντίδραση.
RAM: η τελευταία γραμμή άμυνας
Εάν μία απειλή κατορθώσει να περάσει την εξωτερική ζώνη των ASTER 30, τότε ενεργοποιείται η τελευταία γραμμή προστασίας του πλοίου.
Το RAM με 21 πυραύλους λειτουργεί ως CIWS και έχει σχεδιαστεί για την άμεση αντιμετώπιση εισερχόμενων απειλών σε μικρή απόσταση.
Η αξία του είναι κρίσιμη ειδικά απέναντι σε αντιπλοϊκά βλήματα.
Μέσω του SETIS, οι πληροφορίες για την εισερχόμενη απειλή μπορούν να μεταφερθούν ταχύτατα στο RAM, το οποίο διαθέτει δικούς του αισθητήρες και μπορεί να αναλάβει την τελική αναχαίτιση.
Έτσι δημιουργείται μία πολυεπίπεδη αρχιτεκτονική:
SeaFire για έγκαιρο εντοπισμό, ASTER 30 για αναχαίτιση σε μεγάλη απόσταση και RAM για την ύστατη άμυνα του πλοίου.
Ο ΦΟΡΜΙΩΝ θα ακολουθήσει
Η τρίτη ελληνική FDI, ο ΦΟΡΜΙΩΝ, αναμένεται να συνεχίσει την πορεία αναβάθμισης.
Η σημασία της τρίτης μονάδας δεν είναι απλώς αριθμητική.
Με τρεις φρεγάτες αυτής της κατηγορίας, το Πολεμικό Ναυτικό μπορεί να αρχίσει να δημιουργεί πραγματική συνέχεια παρουσίας υψηλών δυνατοτήτων σε περισσότερες από μία περιοχές.
Αιγαίο, Κρήτη, Ανατολική Μεσόγειος και ενεργειακές υποδομές μπορούν να ενταχθούν σε έναν πολύ πιο ευέλικτο ναυτικό σχεδιασμό.
Η «καμπύλη μάθησης» λειτουργεί υπέρ του ΝΕΑΡΧΟΥ
Υπάρχει όμως και ένας λιγότερο θεαματικός παράγοντας που είναι εξίσου σημαντικός: το ανθρώπινο δυναμικό.
Το πλήρωμα του ΚΙΜΩΝ ήταν το πρώτο που κλήθηκε να μάθει ένα εντελώς νέο πλοίο, διαφορετική φιλοσοφία αισθητήρων, νέο σύστημα μάχης και νέες διαδικασίες.
Ουσιαστικά έγινε ο «παγοθραύστης» του προγράμματος.
Το πλήρωμα του ΝΕΑΡΧΟΥ δεν ξεκινά από το μηδέν.
Έχει στη διάθεσή του την εμπειρία του πρώτου πληρώματος, τις τεχνικές παρατηρήσεις, τα επιχειρησιακά συμπεράσματα και ένα ήδη διαμορφωμένο ελληνικό δόγμα χρήσης των FDI.
Αυτή είναι η κλασική καμπύλη μάθησης ενός μεγάλου εξοπλιστικού προγράμματος.
Και σημαίνει ότι η δεύτερη μονάδα μπορεί να φτάσει σε υψηλή επιχειρησιακή ετοιμότητα γρηγορότερα από την πρώτη.
Η μεγάλη αλλαγή για το Πολεμικό Ναυτικό
Οι FDI δεν είναι απλώς νέες φρεγάτες.
Είναι η μετάβαση του Πολεμικού Ναυτικού σε ένα διαφορετικό μοντέλο επιχειρήσεων.
Με ΚΙΜΩΝ, ΝΕΑΡΧΟΣ και στη συνέχεια ΦΟΡΜΙΩΝ, η Ελλάδα αποκτά για πρώτη φορά ένα συνεκτικό σύστημα πλωτής αεράμυνας περιοχής, προηγμένης επιτήρησης και δικτυοκεντρικού πολέμου.
Σε συνδυασμό με την Πολεμική Αεροπορία, τα Rafale, τα F-16 Viper, τα F-35 που ακολουθούν και το ευρύτερο πρόγραμμα της «Ασπίδας του Αχιλλέα», διαμορφώνεται ένα όλο και πιο σύνθετο πλέγμα αισθητήρων και όπλων.
Το μεγάλο στοίχημα δεν είναι απλώς να παραληφθούν τα πλοία.
Είναι να ενταχθούν πλήρως στο ελληνικό δόγμα και να λειτουργήσουν ως κομμάτι ενός ενιαίου δικτύου αεράμυνας και αποτροπής.
Και από τη στιγμή που ΚΙΜΩΝ και ΝΕΑΡΧΟΣ θα επιχειρούν μαζί με πλήρη οπλισμό, η ισορροπία στο θαλάσσιο πεδίο αποκτά μια νέα, σαφώς πιο απαιτητική διάσταση για οποιονδήποτε αντίπαλο σχεδιάζει επιχειρήσεις στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.