Ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον παρασκήνιο γύρω από τους ρωσικούς S-400 της Τουρκίας, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Ισραήλ και την προσπάθεια της Άγκυρας να επιστρέψει στο πρόγραμμα των F-35 φέρνει στο φως τουρκικό δημοσίευμα, περιγράφοντας ένα παιχνίδι πιέσεων που – εφόσον επιβεβαιωθεί – αγγίζει άμεσα την αεροπορική ισορροπία ολόκληρης της Ανατολικής Μεσογείου.
Ο δημοσιογράφος Mehmet Acet, σε άρθρο του στην τουρκική ιστοσελίδα Haber7, υποστηρίζει ότι το Ισραήλ άσκησε πίεση στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα προκειμένου το Άμπου Ντάμπι να μην αγοράσει από την Τουρκία τους ρωσικούς S-400.
Ο λόγος, κατά τον ίδιο, είναι σαφής:
η απομάκρυνση των S-400 από τουρκικό έδαφος θα μπορούσε να αφαιρέσει ένα από τα βασικότερα εμπόδια για την άρση των αμερικανικών κυρώσεων CAATSA και να ανοίξει ξανά τη συζήτηση για πιθανή επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα F-35.
Η συγκεκριμένη πληροφορία, πάντως, δεν έχει επιβεβαιωθεί επισήμως από το Ισραήλ ή τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Η Άγκυρα πίστευε ότι είχε βρει τη λύση
Σύμφωνα με τον Acet, τον Ιούλιο του 2026 επικρατούσε στην Άγκυρα η εντύπωση ότι είχε βρεθεί μία φόρμουλα που μπορούσε να ξεμπλοκάρει έναν από τους μεγαλύτερους πονοκεφάλους των τουρκοαμερικανικών σχέσεων.
Το σχέδιο προέβλεπε ουσιαστικά τη μεταφορά ή πώληση των S-400 στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Κατά τον Τούρκο δημοσιογράφο, είχαν υπάρξει επαφές τόσο με τη Μόσχα όσο και με το Άμπου Ντάμπι και η τουρκική πλευρά θεωρούσε ότι υπήρχε έδαφος για συμφωνία.
Ο Acet υποστηρίζει μάλιστα ότι το πρόβλημα που προέκυψε δεν προήλθε από τη Ρωσία.
Αντίθετα, αναφέρει ότι μεταξύ Άγκυρας και Μόσχας είχε βρεθεί κοινό έδαφος και ότι το πραγματικό εμπόδιο προέκυψε όταν το Ισραήλ φέρεται να ζήτησε από τα ΗΑΕ να μην προχωρήσουν στην αγορά.
Ο τουρκικός ισχυρισμός: «Το Ισραήλ δεν θέλει την Τουρκία στα F-35»
Σύμφωνα με το Haber7, το κίνητρο του Ισραήλ θα ήταν η αποτροπή της επιστροφής της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35.
Η τουρκική ανάλυση συνδέει ευθέως το θέμα με τη διατήρηση της ισραηλινής αεροπορικής υπεροχής στην περιοχή.
Πρόκειται, ωστόσο, για ερμηνεία του Τούρκου αρθρογράφου και όχι για δημόσια παραδοχή της ισραηλινής κυβέρνησης.
Το γεγονός ότι το Ισραήλ παρακολουθεί στενά τις πωλήσεις προηγμένων αμερικανικών οπλικών συστημάτων στη Μέση Ανατολή δεν είναι νέο, καθώς στις ΗΠΑ υπάρχει θεσμικό πλαίσιο που λαμβάνει υπόψη τη διατήρηση του ισραηλινού Qualitative Military Edge.
Αυτό όμως δεν αποδεικνύει από μόνο του ότι το Τελ Αβίβ ήταν εκείνο που σταμάτησε τη συγκεκριμένη συμφωνία με τα Εμιράτα.
Γιατί οι S-400 κρατούν την Τουρκία έξω από το F-35
Η κρίση ξεκίνησε όταν η Τουρκία αποφάσισε να αγοράσει τους ρωσικούς S-400.
Η Ουάσιγκτον αντέδρασε έντονα, θεωρώντας ότι η ταυτόχρονη παρουσία του ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος και του F-35 θα μπορούσε να δημιουργήσει κινδύνους για την ασφάλεια της τεχνολογίας stealth του αμερικανικού μαχητικού.
Ακολούθησε η αποβολή της Τουρκίας από το πρόγραμμα F-35 και η επιβολή κυρώσεων CAATSA.
Έκτοτε, η Άγκυρα προσπαθεί να βρει μια φόρμουλα που θα ικανοποιεί το αμερικανικό νομικό πλαίσιο χωρίς να παρουσιάζεται στο εσωτερικό της Τουρκίας ως πλήρης υποχώρηση.
Και εδώ βρίσκεται το πραγματικό αγκάθι.
Δεν αρκεί απλώς οι S-400 να μην είναι ενεργοί. Οι συνομιλίες αφορούν το καθεστώς λειτουργίας, την ιδιοκτησία και τελικά τον τρόπο με τον οποίο η Τουρκία θα τους απομακρύνει ή θα τους διαθέσει.
Ο Αμερικανός πρέσβης στην Άγκυρα Tom Barrack δήλωσε στις 22 Σεπτεμβρίου ότι το ζήτημα «θα επιλυθεί», σημειώνοντας παράλληλα ότι αφορά αμερικανική νομοθεσία και όχι απλώς μια πολιτική απόφαση του Λευκού Οίκου.
Και Αμερικανός βουλευτής έδειξε προς τα ΗΑΕ
Η πιθανότητα μεταφοράς των συστημάτων στα Εμιράτα δεν αποτελεί απλώς φημολογία του τουρκικού Τύπου.
Ο Αμερικανός βουλευτής Darrell Issa, κατά την επίσκεψή του στην Άγκυρα τον Σεπτέμβριο, δήλωσε ότι έχουν πραγματοποιηθεί συζητήσεις για τα ΗΑΕ και χαρακτήρισε μια τέτοια λύση ενδεχομένως ως την καλύτερη διέξοδο στο αδιέξοδο των S-400.
«Έχουμε συζητήσει εκτενώς το θέμα. Το βασικό ζήτημα είναι πώς μπορεί να εφαρμοστεί», ανέφερε, επιβεβαιώνοντας ότι οι επαφές με τα Εμιράτα υπήρξαν πραγματικές.
Άρα, το σενάριο ΗΑΕ ήταν υπαρκτό.
Αυτό που δεν έχει επιβεβαιωθεί είναι ο ισχυρισμός ότι το Ισραήλ ήταν εκείνο που προκάλεσε την εμπλοκή.
Γιατί η επιστροφή της Τουρκίας στα F-35 θα άλλαζε την εξίσωση
Το θέμα δεν είναι απλώς εμπορικό.
Μια πιθανή τουρκική επιστροφή στο F-35 θα είχε σημαντικές στρατιωτικές συνέπειες.
Η Τουρκία διαθέτει μία από τις μεγαλύτερες αεροπορικές δυνάμεις του ΝΑΤΟ, μεγάλο στόλο F-16 και αναπτύσσει παράλληλα το εγχώριο μαχητικό KAAN.
Η ένταξη F-35 στο τουρκικό οπλοστάσιο θα πρόσθετε δυνατότητες stealth, προηγμένης συλλογής πληροφοριών και δικτυοκεντρικών επιχειρήσεων.
Για την Ελλάδα, η εξέλιξη θα είχε ιδιαίτερο ενδιαφέρον καθώς η Πολεμική Αεροπορία έχει ήδη δρομολογήσει την απόκτηση δικών της F-35, ενώ διαθέτει Rafale και αναβαθμισμένα F-16 Viper.
Συνεπώς, η υπόθεση S-400 αφορά έμμεσα και τη μελλοντική αεροπορική ισορροπία στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Η ισραηλινή παράμετρος
Το Ισραήλ διαθέτει ήδη σημαντικό αριθμό F-35I Adir και έχει επενδύσει βαθιά στην ενσωμάτωσή τους στο δικό του επιχειρησιακό δόγμα.
Μια Τουρκία που θα επέστρεφε στο πρόγραμμα F-35 θα αποκτούσε ξανά πρόσβαση σε μια τεχνολογία που η Άγκυρα έχασε μετά την επιλογή των S-400.
Γι’ αυτό και η τουρκική πλευρά συχνά παρουσιάζει το Ισραήλ ως έναν από τους παράγοντες που δεν επιθυμούν αυτή την εξέλιξη.
Ωστόσο, μέχρι σήμερα δεν υπάρχει δημόσια ισραηλινή επιβεβαίωση ότι ασκήθηκε πίεση στα ΗΑΕ ειδικά για το συγκεκριμένο deal.
Η Άγκυρα ψάχνει τώρα «άλλη φόρμουλα»
Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της ανάλυσης Acet είναι ότι, σύμφωνα με τις πληροφορίες του, η Τουρκία δεν εγκατέλειψε την προσπάθεια.
Αντίθετα, μετά τις δυσκολίες στο σενάριο των ΗΑΕ, η Άγκυρα φέρεται να εξετάζει νέα εναλλακτική φόρμουλα για την τύχη των S-400.
Οι λεπτομέρειες δεν έχουν γίνει γνωστές.
Αυτό σημαίνει ότι το ζήτημα παραμένει ανοιχτό και πιθανότατα θα συνεχίσει να βρίσκεται στην κορυφή της ατζέντας ΗΠΑ–Τουρκίας.
Το μεγάλο παιχνίδι μόλις αρχίζει
Η υπόθεση των S-400 συμπυκνώνει σχεδόν όλες τις μεγάλες γεωπολιτικές αντιφάσεις της σημερινής Τουρκίας.
Η Άγκυρα θέλει ταυτόχρονα:
να διατηρεί στρατηγική αυτονομία από τη Δύση, να συνεργάζεται με τη Ρωσία, να παραμένει κρίσιμο μέλος του ΝΑΤΟ και να αποκτήσει ξανά πρόσβαση στην πιο προηγμένη αμερικανική αεροπορική τεχνολογία.
Οι τέσσερις αυτοί στόχοι δεν είναι εύκολο να συμβιβαστούν.
Και γι’ αυτό το ζήτημα των S-400 έχει εξελιχθεί από μια απλή εξοπλιστική αγορά σε κεντρικό τεστ για τις σχέσεις Άγκυρας–Ουάσιγκτον.
Εάν πράγματι βρεθεί λύση και ανοίξει ξανά ο δρόμος προς το F-35, η ισορροπία ισχύος στην Ανατολική Μεσόγειο θα μπει σε νέα φάση.
Εάν όχι, οι S-400 θα συνεχίσουν να αποτελούν το ακριβότερο πολιτικό και στρατηγικό εμπόδιο ανάμεσα στην Τουρκία και την αμερικανική αμυντική βιομηχανία.
Και μέσα σε αυτή την εξίσωση, ο τουρκικός ισχυρισμός περί ισραηλινής παρέμβασης στα ΗΑΕ προσθέτει ακόμη ένα επεισόδιο στη διαρκώς εντεινόμενη αντιπαράθεση Άγκυρας–Τελ Αβίβ.