Σοβαρά ερωτήματα ασφαλείας γύρω από ένα από τα πλέον ευαίσθητα οπλικά προγράμματα των Ηνωμένων Πολιτειών προκαλεί η μυστηριώδης εκτροπή φορτίου με εξαρτήματα F-35 προς το Χονγκ Κονγκ, την ώρα που τα συγκεκριμένα υλικά μεταφέρονταν από την Αυστραλία προς τις ΗΠΑ για επισκευή.
Η υπόθεση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα επειδή, σύμφωνα με τις πληροφορίες που αποκαλύφθηκαν στις Ηνωμένες Πολιτείες, ανάμεσα στα εξαρτήματα βρισκόταν τμήμα του F-35 που ενσωματώνει ευαίσθητη τεχνολογία stealth.
Το περιστατικό έχει προκαλέσει κινητοποίηση στο Πεντάγωνο και στο Κογκρέσο, καθώς επιχειρείται να διαπιστωθεί πώς ένα φορτίο που συνδεόταν με το πλέον προηγμένο αμερικανικό μαχητικό πέμπτης γενιάς άλλαξε διαδρομή και κατέληξε σε έδαφος που βρίσκεται υπό κινεζική κυριαρχία.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι ένα: είχε ή μπορούσε να αποκτήσει πρόσβαση η Κίνα σε φυσικό εξάρτημα της τεχνολογίας χαμηλής παρατηρησιμότητας του F-35;
Μέχρι σήμερα δεν υπάρχει δημόσια απόδειξη ότι το Πεκίνο απέκτησε το υλικό. Η πιθανότητα όμως είναι αρκετά σοβαρή ώστε να έχει ενεργοποιήσει αμερικανικούς μηχανισμούς ασφαλείας.
Το φορτίο που δεν έφτασε ποτέ στον προορισμό του
Το περιστατικό φέρεται να συνέβη το καλοκαίρι.
Εξαρτήματα του F-35 μεταφέρονταν από την Αυστραλία προς τις Ηνωμένες Πολιτείες για επισκευή, μέσω ενδιάμεσου μεταφορέα που εργαζόταν για λογαριασμό του προγράμματος της Lockheed Martin.
Κάπου στη διαδρομή, όμως, συνέβη το απρόβλεπτο.
Το φορτίο εκτράπηκε και κατέληξε στο Χονγκ Κονγκ.
Το Joint Program Office του F-35 επιβεβαίωσε ότι γνωρίζει το πρόβλημα με την αποστολή μη λειτουργικών εξαρτημάτων και ότι συνεργάζεται με τις αμερικανικές αρχές και τη βιομηχανία για την ανάκτησή τους, τη διερεύνηση του περιστατικού και τη δημιουργία πρόσθετων ασφαλιστικών δικλίδων.
Παραμένει όμως αδιευκρίνιστο δημοσίως γιατί άλλαξε η διαδρομή, ποιος έδωσε την εντολή, για πόσο χρονικό διάστημα παρέμειναν τα εξαρτήματα στο Χονγκ Κονγκ και ποιος είχε φυσική πρόσβαση σε αυτά.
Και αυτές ακριβώς οι άγνωστες παράμετροι μετατρέπουν μια φαινομενική αστοχία logistics σε ζήτημα εθνικής ασφάλειας.
Το κρίσιμο εξάρτημα: η καλύπτρα του F-35
Ιδιαίτερη σημασία έχει η πληροφορία ότι μεταξύ των εξαρτημάτων βρισκόταν καλύπτρα του cockpit του F-35.
Μπορεί εκ πρώτης όψεως να μοιάζει με ένα σχετικά απλό τμήμα του αεροσκάφους. Στην πραγματικότητα, όμως, η καλύπτρα ενός stealth μαχητικού αποτελεί μέρος μιας πολύ πιο σύνθετης σχεδίασης.
Η γεωμετρία, τα υλικά, οι επιστρώσεις και ο τρόπος με τον οποίο το συγκεκριμένο τμήμα αλληλεπιδρά με ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία μπορούν να επηρεάζουν το συνολικό ραντάρ ίχνος του αεροσκάφους.
Σύμφωνα με τις πηγές που επικαλούνται τα δημοσιεύματα, η συγκεκριμένη καλύπτρα ενσωματώνει τεχνολογία stealth που περιορίζεται στις ΗΠΑ και στους συμμάχους τους.
Και εδώ βρίσκεται ο πραγματικός φόβος.
Γιατί ένα πραγματικό εξάρτημα αξίζει περισσότερο από χιλιάδες σελίδες δεδομένων
Στον κόσμο της στρατιωτικής τεχνολογίας, η πρόσβαση σε ένα πραγματικό εξάρτημα μπορεί να είναι εξαιρετικά πολύτιμη.
Ένας τεχνικός αντίπαλος μπορεί θεωρητικά να μελετήσει τη σύνθεση των υλικών, τις επιστρώσεις, το πάχος, τη γεωμετρία, τις ηλεκτρομαγνητικές ιδιότητες και τις τεχνικές κατασκευής.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η απόκτηση μιας καλύπτρας αρκεί για να «αντιγραφεί το F-35».
Το F-35 αποτελεί ένα τεράστιο οικοσύστημα τεχνολογιών: αισθητήρες, software, ηλεκτρονικός πόλεμος, data fusion, κινητήρας, όπλα, δικτυοκεντρική λειτουργία και τεχνολογία χαμηλής παρατηρησιμότητας.
Όμως ένα φυσικό κομμάτι μπορεί να προσφέρει κάτι που τα κλεμμένα ψηφιακά δεδομένα δεν προσφέρουν πάντα: τη δυνατότητα εργαστηριακής εξέτασης του πραγματικού υλικού.
Πρώην αναλυτής του Congressional Research Service σημείωσε ότι ακόμη και αν ένας αντίπαλος είχε ήδη τεχνικές πληροφορίες, ένα πραγματικό εξάρτημα θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για να επιβεβαιώσει, διορθώσει ή βελτιώσει όσα ήδη γνωρίζει.
Το τεράστιο πρόβλημα της παγκόσμιας εφοδιαστικής αλυσίδας
Το περιστατικό ανοίγει όμως και έναν πολύ μεγαλύτερο φάκελο.
Το F-35 δεν είναι ένα οπλικό σύστημα που συντηρείται αποκλειστικά μέσα στις ΗΠΑ.
Το πρόγραμμα διαθέτει παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα και κοινό pool ανταλλακτικών, τα οποία μετακινούνται μεταξύ ΗΠΑ, συμμάχων, βάσεων και εγκαταστάσεων συντήρησης.
Αυτό είναι ένα από τα πλεονεκτήματα του προγράμματος, καθώς επιτρέπει σε έναν τεράστιο διεθνή στόλο να υποστηρίζεται επιχειρησιακά.
Ταυτόχρονα, όμως, δημιουργεί περισσότερα σημεία στα οποία μπορεί να υπάρξει ανθρώπινο λάθος, αστοχία καταγραφής, λανθασμένη μεταφορά ή ακόμη και στοχευμένη προσπάθεια υποκλοπής.
Και οι προειδοποιήσεις υπήρχαν ήδη.
Το σοκαριστικό εύρημα του GAO: πάνω από ένα εκατομμύριο «χαμένα» ανταλλακτικά
Το 2023, το αμερικανικό Government Accountability Office αποκάλυψε ένα εντυπωσιακό πρόβλημα λογοδοσίας.
Από τον Μάιο του 2018 έως τον Οκτώβριο του 2022, ένας βασικός ανάδοχος του προγράμματος είχε καταγράψει απώλειες άνω του ενός εκατομμυρίου ανταλλακτικών του παγκόσμιου pool του F-35, συνολικής αξίας άνω των 85 εκατομμυρίων δολαρίων.
Ακόμη πιο ανησυχητικό: το Joint Program Office είχε εξετάσει λιγότερο από το 2% αυτών των απωλειών.
Δεν σημαίνει ότι ένα εκατομμύριο απόρρητα εξαρτήματα κλάπηκαν ή έπεσαν σε εχθρικά χέρια. Η κατηγορία του GAO περιλάμβανε υλικά που χαρακτηρίζονταν χαμένα, κατεστραμμένα ή κατεστραφέντα.
Αποκαλύπτει όμως ένα σοβαρό πρόβλημα ιχνηλασιμότητας και εποπτείας σε ένα πρόγραμμα εξαιρετικά υψηλής τεχνολογικής αξίας.
Και το περιστατικό του Χονγκ Κονγκ δείχνει γιατί αυτή η αδυναμία δεν αποτελεί απλώς λογιστικό πρόβλημα.
Μπορεί να μετατραπεί σε ζήτημα αντικατασκοπείας.
Η Κίνα στο επίκεντρο των αμερικανικών φόβων
Η επιλογή του Χονγκ Κονγκ ως τελικού –έστω και ακούσιου– προορισμού πολλαπλασιάζει την ανησυχία.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες θεωρούν εδώ και χρόνια την προστασία προηγμένης αεροπορικής, ηλεκτρονικής και stealth τεχνολογίας απέναντι στην Κίνα ζήτημα κορυφαίας στρατηγικής σημασίας.
Αυτό όμως δεν επιτρέπει ακόμη το συμπέρασμα ότι οι κινεζικές αρχές απέκτησαν, εξέτασαν ή αντέγραψαν το συγκεκριμένο υλικό.
Ακριβώς αυτό προσπαθεί να εξακριβώσει η έρευνα.
Η διαφορά είναι κρίσιμη: άλλο η πραγματική διαρροή τεχνολογίας και άλλο η ύπαρξη ενός κενού ασφαλείας που θα μπορούσε να επιτρέψει μια τέτοια διαρροή.
Και τώρα η Σαουδική Αραβία – Το δεύτερο καμπανάκι
Η υπόθεση αποκαλύφθηκε την ίδια εβδομάδα που η Ουάσιγκτον έδωσε το πράσινο φως σε μια τεράστια πιθανή πώληση F-35 στη Σαουδική Αραβία.
Στις 17 Σεπτεμβρίου οι ΗΠΑ ενέκριναν πιθανή συμφωνία ύψους 24,3 δισ. δολαρίων για 48 F-35 και 49 κινητήρες F135, μαζί με κρυπτογραφικά συστήματα, λογισμικό, υποστήριξη και άλλο εξοπλισμό.
Την ίδια στιγμή, αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών έχουν εκφράσει εσωτερικά φόβους ότι η στενή σχέση του Ριάντ με το Πεκίνο θα μπορούσε να δημιουργήσει κινδύνους πρόσβασης της Κίνας σε αμερικανική τεχνολογία F-35.
Πρόκειται για δύο διαφορετικές υποθέσεις.
Όμως μαζί αποτυπώνουν το ίδιο στρατηγικό πρόβλημα:
όσο περισσότερο εξαπλώνεται παγκοσμίως το F-35, τόσο δυσκολότερη γίνεται η απόλυτη προστασία κάθε εξαρτήματος, κάθε βάσης, κάθε γραμμής συντήρησης και κάθε διαδρομής logistics.
Το F-35 δεν είναι απλώς ένα μαχητικό – είναι ένα τεχνολογικό «θησαυροφυλάκιο»
Αυτός είναι και ο λόγος που η υπόθεση του Χονγκ Κονγκ έχει πολύ μεγαλύτερη σημασία από την απώλεια μερικών ανταλλακτικών.
Το F-35 αποτελεί ένα από τα πιο προηγμένα τεχνολογικά οικοσυστήματα που έχουν αναπτυχθεί ποτέ για στρατιωτική χρήση.
Η αξία του δεν βρίσκεται μόνο στο πόσο γρήγορα ή πόσο μακριά μπορεί να πετάξει.
Βρίσκεται στη δυνατότητα να εντοπίζει, να συλλέγει, να συνδυάζει και να μεταδίδει πληροφορίες, να επιχειρεί σε περιβάλλον υψηλής απειλής και να περιορίζει δραστικά την πιθανότητα έγκαιρου εντοπισμού του.
Γι’ αυτό κάθε στοιχείο που επηρεάζει το stealth, τους αισθητήρες, τον ηλεκτρονικό πόλεμο ή τα δίκτυα επικοινωνιών αντιμετωπίζεται ως στρατηγικής αξίας τεχνολογία.
Το πραγματικό ερώτημα μετά το Χονγκ Κονγκ
Η αμερικανική έρευνα καλείται πλέον να απαντήσει όχι μόνο στο «πού βρίσκονται τα εξαρτήματα», αλλά και σε πολύ δυσκολότερα ερωτήματα:
Ποιος άλλαξε τη διαδρομή;
Ποιος είχε πρόσβαση στο φορτίο;
Υπήρξε παραβίαση της συσκευασίας;
Μπορεί να διαπιστωθεί εάν κάποιο εξάρτημα εξετάστηκε ή αντιγράφηκε;
Και κυρίως, πώς είναι δυνατόν υλικό ενός από τα πλέον απόρρητα στρατιωτικά προγράμματα του πλανήτη να καταλήξει εκτός της προβλεπόμενης αλυσίδας μεταφοράς;
Σε έναν κόσμο όπου ΗΠΑ και Κίνα ανταγωνίζονται πλέον όχι μόνο σε αριθμούς μαχητικών αλλά και σε αισθητήρες, τεχνητή νοημοσύνη, stealth, ηλεκτρονικό πόλεμο και δικτυοκεντρικές επιχειρήσεις, ένα χαμένο εξάρτημα μπορεί να έχει αξία πολύ μεγαλύτερη από την τιμή αγοράς του.
Και αυτός είναι ο πραγματικός συναγερμός πίσω από την υπόθεση των F-35 στο Χονγκ Κονγκ.