Ένα σαφές μήνυμα στρατιωτικής ετοιμότητας και αποτροπής εξέπεμψε από την ακριτική Θράκη ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας, παρουσιάζοντας το εκτεταμένο πρόγραμμα ενίσχυσης των αμυντικών υποδομών σε Έβρο και Αιγαίο, με αιχμή 522 έργα οχύρωσης που βρίσκονται στον πυρήνα της νέας στρατηγικής των Ενόπλων Δυνάμεων.
Η Ελλάδα, μέσα από την υλοποίηση της «Ατζέντας 2030», προχωρά σε μια συνολική αναδιαμόρφωση της αμυντικής της αρχιτεκτονικής, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στις ακριτικές περιοχές, στα νησιά και στις κρίσιμες υποδομές πρώτης γραμμής.
Και το μήνυμα που εκπέμπεται είναι ξεκάθαρο:
ο Έβρος και τα νησιά του Αιγαίου όχι μόνο δεν αποδυναμώνονται, αλλά ενισχύονται συστηματικά, οργανωμένα και σε βάθος χρόνου.
Από τη Θράκη το μήνυμα αποτροπής
Η επιλογή της Θράκης για τις συγκεκριμένες ανακοινώσεις μόνο τυχαία δεν μπορεί να θεωρηθεί.
Ο Νίκος Δένδιας βρέθηκε σε Διδυμότειχο, Αλεξανδρούπολη και Ξάνθη, επιθεωρώντας στρατιωτικές εγκαταστάσεις, έργα υποδομής και μονάδες που συνδέονται άμεσα με τη νέα φιλοσοφία οχύρωσης και επιβίωσης των ελληνικών δυνάμεων.
Πρόκειται για μία περιοχή που βρίσκεται στην πρώτη γραμμή του ελληνικού αμυντικού σχεδιασμού.
Ο Έβρος αποτελεί το χερσαίο στρατηγικό ανάχωμα της χώρας, ενώ το Ανατολικό Αιγαίο αποτελεί το θαλάσσιο και νησιωτικό μέτωπο όπου η Ελλάδα διατηρεί μόνιμη ανάγκη υψηλής επιχειρησιακής ετοιμότητας.
Η παρουσία του υπουργού Εθνικής Άμυνας εκεί αποκτά επομένως ιδιαίτερο συμβολισμό.
Η Αθήνα απαντά με έργα, όχι με συνθήματα
Η ελληνική στρατηγική φαίνεται να κινείται πλέον σε μία πολύ συγκεκριμένη κατεύθυνση.
Απέναντι στις διαχρονικές τουρκικές αιτιάσεις περί αποστρατικοποίησης νησιών, η Αθήνα επιλέγει να ενισχύσει τις πραγματικές της δυνατότητες αποτροπής.
Το δικαίωμα αυτοάμυνας αποτελεί θεμελιώδη ελληνική θέση, με την Αθήνα να επικαλείται το Άρθρο 51 του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ στο πλαίσιο της αντιμετώπισης υπαρκτών απειλών ασφαλείας.
Στην πράξη, αυτό μεταφράζεται σε:
οχυρώσεις, διασπορά δυνάμεων, ενίσχυση υποδομών, καλύτερη προστασία προσωπικού, νέα συστήματα αεράμυνας και αναδιοργάνωση της δομής των Ενόπλων Δυνάμεων.
Η Ελλάδα δεν περιορίζεται πλέον στη διαχείριση των υπαρχουσών υποδομών.
Χτίζει νέο αμυντικό δίκτυο.
522 έργα οχύρωσης αλλάζουν το αμυντικό αποτύπωμα
Στην καρδιά του σχεδιασμού βρίσκεται ένα ιδιαίτερα μεγάλο πρόγραμμα που περιλαμβάνει 522 έργα οχύρωσης.
Πρόκειται για έργα τα οποία δεν αφορούν μόνο τις προωθημένες θέσεις μάχης.
Επεκτείνονται σε:
- σημεία διασποράς,
- οχυρωμένες θέσεις προσωπικού,
- εγκαταστάσεις υποστήριξης,
- κρίσιμες στρατιωτικές υποδομές,
- θέσεις διοίκησης,
- εγκαταστάσεις στα μετόπισθεν.
Η νέα φιλοσοφία δείχνει να βασίζεται σε μία βασική αρχή:
οι μονάδες πρέπει να μπορούν να επιβιώσουν από το πρώτο κύμα μιας επίθεσης και να συνεχίσουν να επιχειρούν.
Αυτό αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες αλλαγές που έχουν επιφέρει οι σύγχρονες πολεμικές συγκρούσεις.
Η οχύρωση δεν είναι πλέον μόνο ζήτημα τσιμέντου.
Είναι ζήτημα επιβίωσης απέναντι σε drones, πυρομαχικά ακριβείας, πυραύλους, πυροβολικό και συνεχή εναέρια επιτήρηση.
Η νέα εποχή των οχυρώσεων
Τα σύγχρονα πεδία μάχης έχουν καταστήσει τη σταθερή και εκτεθειμένη στρατιωτική εγκατάσταση εξαιρετικά ευάλωτη.
Ένα drone αναγνώρισης μπορεί να εντοπίσει μία θέση.
Ένα δεύτερο σύστημα μπορεί να επιβεβαιώσει τον στόχο.
Και μέσα σε λίγα λεπτά μπορεί να ακολουθήσει προσβολή με πυροβολικό, κατευθυνόμενο πυρομαχικό ή περιφερόμενο drone.
Για αυτό ακριβώς η νέα ελληνική προσέγγιση φαίνεται να στηρίζεται στην ταχεία κατασκευή, τη διασπορά, την κάλυψη και την ενίσχυση κρίσιμων στρατιωτικών θέσεων.
Τα 522 έργα επομένως δεν αποτελούν ένα απλό τεχνικό πρόγραμμα.
Αποτελούν μέρος της προσαρμογής των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων στον πόλεμο του 21ου αιώνα.
Οκτώ μονάδες παράγουν προκατασκευασμένες οχυρώσεις
Για να επιταχυνθεί η υλοποίηση του προγράμματος, βρίσκονται σε λειτουργία οκτώ ειδικές μονάδες παραγωγής προκατασκευασμένων στοιχείων οπλισμένου σκυροδέματος.
Η επιλογή της προκατασκευής επιτρέπει κάτι ιδιαίτερα σημαντικό:
ταχύτητα.
Αντί κάθε οχύρωση να δημιουργείται εξ ολοκλήρου επί τόπου, τα επιμέρους στοιχεία κατασκευάζονται μαζικά και στη συνέχεια μεταφέρονται στα σημεία ενδιαφέροντος.
Με αυτόν τον τρόπο, η διαδικασία ενίσχυσης του αμυντικού δικτύου μπορεί να προχωρά ταυτόχρονα σε διαφορετικές περιοχές.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το 316 Συνεργείο Περιοχής Τεχνικού στην Ξάνθη.
Εκεί παράγονται διασυνδεόμενα στοιχεία οπλισμένου σκυροδέματος υψηλής ανθεκτικότητας, τα οποία μπορούν να μεταφέρονται γρήγορα και να χρησιμοποιούνται για τη δημιουργία ή ενίσχυση θέσεων προστασίας.
Η Ξάνθη γίνεται κρίκος της νέας αμυντικής βιομηχανίας πεδίου
Η σημασία αυτής της διαδικασίας είναι μεγαλύτερη από όσο φαίνεται αρχικά.
Η δυνατότητα των Ενόπλων Δυνάμεων να παράγουν μόνες τους προκατασκευασμένα στοιχεία σημαίνει ότι μπορούν να δημιουργούν οχυρώσεις χωρίς να εξαρτώνται αποκλειστικά από χρονοβόρες εξωτερικές διαδικασίες.
Αυτό είναι κρίσιμο τόσο σε περίοδο ειρήνης όσο και σε περίοδο κρίσης.
Σε περίπτωση αυξημένης έντασης, η δυνατότητα παραγωγής και ταχείας μεταφοράς προστατευτικών υποδομών μπορεί να επιτρέψει την ενίσχυση συγκεκριμένων σημείων μέσα σε πολύ μικρότερο χρονικό διάστημα.
Η ταχύτητα κατασκευής γίνεται έτσι μέρος της αποτροπής.
Έβρος και νησιά στην πρώτη γραμμή
Η γεωγραφική κατανομή των έργων έχει εξίσου μεγάλη σημασία.
Ο σχεδιασμός επικεντρώνεται σε δύο μέτωπα:
τον Έβρο και το Αιγαίο.
Πρόκειται για τις περιοχές όπου η ελληνική στρατιωτική παρουσία έχει τη μεγαλύτερη επιχειρησιακή σημασία λόγω της γεωγραφίας και της εγγύτητας με την Τουρκία.
Στον Έβρο, το βάρος πέφτει στην προστασία χερσαίων δυνάμεων, κρίσιμων αξόνων και υποδομών.
Στα νησιά, η πρόκληση είναι ακόμη πιο σύνθετη, καθώς απαιτείται συνδυασμός:
οχύρωσης, αντιαεροπορικής προστασίας, παράκτιας άμυνας, διασποράς δυνάμεων και συνεχούς επιτήρησης.
Το μήνυμα για την αποστρατικοποίηση
Η εξέλιξη αποκτά αναπόφευκτα και γεωπολιτική διάσταση.
Η Άγκυρα έχει επανειλημμένα συνδέσει το ζήτημα των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου με αξιώσεις περί αποστρατικοποίησης.
Η Αθήνα από την πλευρά της απορρίπτει τη λογική ότι μπορεί να στερηθεί το δικαίωμα προστασίας εθνικού εδάφους έναντι απειλών.
Η κατασκευή εκατοντάδων νέων αμυντικών έργων δείχνει στην πράξη ότι η Ελλάδα δεν σχεδιάζει αποδυνάμωση της στρατιωτικής της παρουσίας.
Αντίθετα, η στρατηγική κατεύθυνση είναι η ενίσχυσή της.
Η «Ατζέντα 2030» αλλάζει συνολικά τον Στρατό
Τα έργα οχύρωσης αποτελούν μόνο ένα μέρος της ευρύτερης μεταρρύθμισης.
Η «Ατζέντα 2030» στοχεύει σε συνολικό μετασχηματισμό των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων.
Το νέο μοντέλο επιχειρεί να συνδυάσει:
λιγότερο κατακερματισμένες δομές, μεγαλύτερη τεχνολογική ισχύ, ενίσχυση της αεράμυνας, μη επανδρωμένα συστήματα, ηλεκτρονικό πόλεμο και καλύτερα προστατευμένες υποδομές.
Το ζητούμενο δεν είναι απλώς η αριθμητική ισχύς.
Είναι η δυνατότητα κάθε μονάδας να έχει μεγαλύτερη επιβιωσιμότητα και μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα στο πεδίο.
Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» συμπληρώνει τις οχυρώσεις
Στο ίδιο παζλ εντάσσεται και το πρόγραμμα «Ασπίδα του Αχιλλέα», το οποίο αφορά τη δημιουργία πολυεπίπεδης αεράμυνας.
Οι οχυρώσεις προστατεύουν το έδαφος και τις μονάδες.
Η αεράμυνα προστατεύει τον εναέριο χώρο και τις κρίσιμες εγκαταστάσεις.
Τα drones παρέχουν επιτήρηση και πληροφορίες.
Ο ηλεκτρονικός πόλεμος προστατεύει τα δίκτυα και παρεμβάλλει τις εχθρικές επικοινωνίες.
Η πραγματική ισχύς προκύπτει όταν όλα αυτά τα στοιχεία λειτουργούν ως ένα ενιαίο σύστημα.
Αυτή είναι η φιλοσοφία της νέας ελληνικής άμυνας.
Δεν αρκούν πλέον μόνο τα μαχητικά και οι φρεγάτες
Για πολλά χρόνια η δημόσια συζήτηση γύρω από τους εξοπλισμούς περιστρεφόταν σχεδόν αποκλειστικά γύρω από μεγάλα οπλικά συστήματα.
F-16.
Rafale.
F-35.
Φρεγάτες.
Υποβρύχια.
Όμως οι συγκρούσεις των τελευταίων ετών έχουν αποδείξει ότι ένα πανάκριβο οπλικό σύστημα είναι ευάλωτο εάν οι βάσεις, τα πυρομαχικά, τα κέντρα διοίκησης και το προσωπικό που το υποστηρίζει δεν είναι σωστά προστατευμένα.
Για αυτό και η νέα έμφαση στις οχυρώσεις έχει στρατηγική σημασία.
Η Ελλάδα επενδύει πλέον όχι μόνο στο «όπλο», αλλά και στην επιβίωση του συστήματος που επιτρέπει στο όπλο να πολεμήσει.
Παράλληλο μέτωπο: Η στρατιωτική οικογένεια
Ο Νίκος Δένδιας συνδέει παράλληλα την επιχειρησιακή αναβάθμιση με την κοινωνική μέριμνα για το προσωπικό.
Το νέο οικιστικό πρόγραμμα των Ενόπλων Δυνάμεων δίνει προτεραιότητα στις ακριτικές και νησιωτικές περιοχές.
Η λογική είναι απλή:
δεν μπορείς να ζητάς από έναν στρατιωτικό να υπηρετεί για χρόνια στην πρώτη γραμμή χωρίς να εξασφαλίζεις αξιοπρεπείς συνθήκες για τον ίδιο και την οικογένειά του.
Η δημιουργία νέων κατοικιών στον Έβρο και στα νησιά εντάσσεται επομένως και σε μία ευρύτερη στρατηγική διατήρησης έμπειρου προσωπικού στις κρίσιμες περιοχές.
Ο άνθρωπος παραμένει ο πυρήνας της αποτροπής
Παρά την τεχνολογική επανάσταση, τα drones και τα νέα όπλα, οι Ένοπλες Δυνάμεις εξακολουθούν να στηρίζονται στο προσωπικό τους.
Η αποτροπή δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς στρατιωτικούς οι οποίοι είναι:
εκπαιδευμένοι, στεγασμένοι, υποστηριζόμενοι και έτοιμοι να παραμείνουν για μεγάλο διάστημα σε ακριτικές μονάδες.
Για αυτό η σύνδεση των έργων οχύρωσης με το οικιστικό πρόγραμμα δεν είναι τυχαία.
Το ένα προστατεύει τον στρατιωτικό στο πεδίο.
Το άλλο προστατεύει την καθημερινή ζωή της οικογένειάς του.
Μέχρι το 2030 αλλάζει ο χάρτης της ελληνικής άμυνας
Ο συνολικός σχεδιασμός δείχνει ότι η Ελλάδα κινείται πλέον σε έναν πολυετή ορίζοντα.
Τα 522 έργα οχύρωσης δεν αποτελούν μία αποσπασματική παρέμβαση.
Συνδέονται με:
τη νέα δομή δυνάμεων, την αναδιοργάνωση μονάδων, την ενίσχυση της αεράμυνας, τα drones, τον ηλεκτρονικό πόλεμο, την αναβάθμιση των υποδομών και τη στήριξη του προσωπικού.
Όλα συγκλίνουν στον ίδιο στόχο.
Να δημιουργηθεί μέχρι το 2030 ένα πολύ πιο ανθεκτικό αμυντικό σύστημα.
Ένα σύστημα που δεν θα στηρίζεται μόνο στην ισχύ πυρός.
Αλλά και στην ικανότητα να αντέξει.
Το πραγματικό μήνυμα από τη Θράκη
Η επίσκεψη Δένδια στον Έβρο και τη Θράκη εκπέμπει τελικά ένα μήνυμα πολύ μεγαλύτερο από τον αριθμό των έργων.
Η Ελλάδα ενισχύει συστηματικά τις περιοχές όπου θεωρεί ότι κρίνεται η αποτροπή.
522 έργα οχύρωσης.
Οκτώ μονάδες παραγωγής προκατασκευασμένων στοιχείων.
Νέα αμυντική αρχιτεκτονική.
Αεράμυνα πολλαπλών επιπέδων.
Νέα τεχνολογία.
Ενίσχυση του προσωπικού και των οικογενειών του.
Αυτό είναι το πραγματικό περιεχόμενο της «Ατζέντας 2030»: όχι μία μεμονωμένη αγορά όπλων, αλλά η δημιουργία ενός ολόκληρου συστήματος πολεμικής ανθεκτικότητας.
Και το μήνυμα που φεύγει από τη Θράκη προς κάθε κατεύθυνση είναι δύσκολο να παρερμηνευθεί:
η Ελλάδα δεν εγκαταλείπει την άμυνα του Έβρου και του Αιγαίου. Την ενισχύει, την εκσυγχρονίζει και την οχυρώνει για την επόμενη δεκαετία.